Aretha Franklin

Biografie

De populairste en algemeen als beste beschouwde soulzangeres aller tijden. Als geen andere vocaliste weet zij aan de zwarte muziek de dimensie soul toe te voegen. Hoewel het hoogtepunt van haar carrière plaatsvindt in de jaren zestig is vooralsnog niemand erin geslaagd haar de titel Queen Of Soul af te nemen. Ze is de oudste uit een domineesgezin van zes kinderen in Memphis. De familie Franklin verhuist later via Buffalo naar Detroit, waar vader Reverend Charles L. Franklin hoofd wordt van de New Bethel Baptist Church. Als kind maakt ze al deel uit van haar vaders kerkkoor en wanneer ze nog maar een tiener is gaat ze regelmatig met pa en zussen Carolyn en Erma Franklin op tournee om in kerken te preken en te zingen. In huize Franklin komen vaak gospelgroten als Mahalia Jackson, James Cleveland, Sam Cooke en de Clara Ward Singers over de vloer. Haar tante Clara Ward is Aretha's jeugdidool; ze noemt later Wards zangtechniek als een van haar belangrijkste invloeden. Op haar zeventiende maakt ze in de kerk van haar vader, waar Franklin Sr. zelf ook tientallen preken opneemt, haar eerste plaat. Songs Of Faith is een indrukwekkende introductie van haar door gospel gevormde zangtalent, dat veel later pas echt tot ontplooiing komt. Geïnspireerd door de popsuccessen van Sam Cooke trekt ze een jaar later naar New York, waar ze wordt ontdekt en gecontracteerd door de gerenommeerde CBS-platenscout John Hammond. Bij Cbs weet men echter niet goed hoe Aretha's talent op de plaat vast te leggen; er zit weinig lijn in het materiaal van blues, folk, jazz en standards dat met haar wordt opgenomen. Het levert haar in vijf jaar slechts één bescheiden hit op, Rock-A Bye Your Baby With A Dixie Melody. Als na acht albums in '66 haar verbintenis met Cbs afloopt, haalt de befaamde producer Jerry Wexler haar naar het succesvolle r&b-label Atlantic. Wexler slaagt er voortreffelijk in Aretha's gospelachtergrond te integreren in seculier r&b-materiaal. In '67 en '68 worden liefst negen Amerikaanse Top 10-hits op rij gescoord. De eerste single (en tevens eerste millionseller), het in de Fame-studio in Muscle Shoals opgenomen I Never Loved A Man (The Way I Love You), is een emotioneel geladen, door gospel beïnvloed nummer met een langzaam opgebouwde spanning. In latere hits als Otis Reddings Respect - haar eerste nummer 1-hit -, Baby I Love You, Chain Of Fools en Think is door opzwepende blazers en koortjes de Memphis-sound nadrukkelijker aanwezig. Aretha maakt een Europese tournee, waarvan het optreden in Parijs wordt opgenomen voor Aretha In Paris. Meer geslaagde live-albums zijn Live At The Fillmore met o.a. King Curtis, Billy Preston, Memphis Horns en een gastoptreden van Ray Charles, en de gospel-dubbelelpee Amazing Grace met het Southern California Community Choir o.l.v. Reverend James Cleveland. Hoewel ze begin jaren zeventig nog hits heeft met Spanish Harlem, Rock Steady en Until You Come Back To Me weet Aretha haar reputatie op den duur niet te handhaven. Ze maakt een weinig begrepen jazzplaat met producer Quincy Jones, Hey Now (The Other Side Of The Sky), en verwerkt daarnaast steeds vaker MOR- elementen in haar werk. De magische soul van I Never Loved A Man (The Way I Love You), Aretha Arrives en Spirit In The Dark is op Let Me In Your Life en With Everything I Feel In Me, haar laatste producties met Wexler, behoorlijk getaand. Ook platen met prominente gasten als Curtis Mayfield, Sparkle en Almighty Fire, en Lamont Dozier Sweet Passion leiden niet tot de gewenste resultaten. Als ze definitief lijkt afgeschreven blaast Arista-baas Clive Davis haar carrière nieuw leven in. Een remake van The Doobie Brothers' What A Fool Believes, afkomstig van Aretha, en het titelduet met George Benson van Love All The Hurt Away brengen haar terug in de (Amerikaanse) hitlijsten. Haar comeback wordt ook gunstig beïnvloed door de opwindende versie van haar oude hit Think in de Blues Brothers-film ('80, zie Popfilms). Met de Luther Vandross-producties Jump To It en Get It Right vindt ze opnieuw aansluiting met de mainstream-soul en mede dank zij topproducer Narada Michael Walden grossiert Who'S Zoomin' Who in hits en is Aretha definitief terug. Duetten met Annie Lennox en Peter Wolf (ex-J. Geils Band) introduceren haar bij een nieuw, breed poppubliek. De crossover-formule wordt nog succesvoller uitgediept op Aretha. Met de door Keith Richards geproduceerde Stones-cover Jumpin' Jack Flash is ze te zien en te horen in de gelijknamige film met actrice Whoopi Goldberg en het duet I Knew You Were Waiting (For Me) met George Michael bezorgt haar zelfs haar eerste nummer 1-hit in twintig jaar. Na het indrukwekkende gospel- dubbelalbum One Lord One Faith One Baptism raakt Aretha het spoor weer bijster op Through The Storm, dat ontsierd wordt door tegenvallende duetten met James Brown, Whitney Houston en Elton John. What You See Is What You Sweat behoort evenwel tot een van haar sterkste Arista- platen. Na '91 verschijnt nieuw plaatwerk alleen op soundtracks en compilaties, zoals de hit Deeper Love uit de film Sister Act en It Hurts Like Hell uit Waiting To Exhale. De verzamelaar The Very Best Of Vol. 2 bevat vier nieuwe nummers, waaronder de door L.A. Reid en Babyface geproduceerde singles Honey en Willing To Forgive. Aretha Sings The Blues bevat (live-)werk uit '64/'65. Voor haar langverwachte nieuwe plaat A Rose Is Still A Rose zijn de zeven meest succesvolle R&B-producers van dat moment aangetrokken. Maar deze poging om Aretha in de R&B-wereld te lanceren, valt niet onverdeeld geslaagd uit. Een fraaie uitzondering vormt het door Lauryn Hill aangedragen titelnummer. So Damn Happy heeft een aanmerkelijk betere balans tussen hippe beats en veelzeggende liedjes, maar wordt niet officieel in ons land uitgebracht. De voorbeeldig samengestelde vierdelige cd-box Queen Of Soul, The Atlantic Recordings biedt het ideale overzicht van Aretha's klassieke Atlantic-werk uit de periode '67-'76. In oktober '98 roepen collega-artiesten en journalisten van het Engelse muziekblad Mojo Aretha Franklin uit tot de beste vocalist van de eeuw.

Bron: OOR Popencyclopedie