Black Sabbath

Biografie

Legendarische Britse hardrockgroep, die van
onmiskenbare invloed is op talloze metal- en crossoverbands van latere generaties. De band wordt
in '67 te Birmingham opgericht als de bluesformatie Earth en bestaat dan uit Iommi, zanger John
'Ozzy' Osbourne (3-12-48), bassist Terry 'Geezer' Butler en drummer Bill Ward. In '69 verandert
de naam in Black Sabbath en een jaar later verschijnt Black Sabbath, een uitermate heavy album
met muren van gitaarakkoorden, sinister zangwerk en een sfeer van mystiek en occultisme rond
teksten en imago. Vooral in de periode '69-'71 veroorzaakt de groep live - vooral door keihard te
spelen - veel opwinding. Paranoid bevat de wereldhit en toekomstige klassieker Paranoid, die de
naam van de groep definitief vestigt. In de Verenigde Staten slaat haar muziek bijzonder aan en de
band toert er dan ook veel. Tegen de tijd dat Sabotage verschijnt, wordt het echter langzaamaan
duidelijk dat het zeer moeilijk valt om van de platgetreden paden af te wijken. Zelfs het
aantrekken van toetsenist Gerald Woodruffe leidt niet tot de verwachte verdieping van het
totaalgeluid. Met Technical Ecstasy wordt zelfs een absoluut dieptepunt bereikt. Bovendien blijkt
in de loop van '76 dat Osbourne aan een longaandoening lijdt, waarvan hij vooral tijdens concerten
last heeft. Het buiten medeweten van de groep uitgebrachte Live At Last toont hiervan duidelijk
de weerslag. Voorjaar '79 keert Osbourne, die de formatie in '78 al eens tijdelijk verlaat, de band
opnieuw de rug toe om samen met stergitarist Randy Rhoads een eigen groep te beginnen.
Ondanks 's mans voor hardrockbegrippen bijzonder lullige podiumuitstraling, oogst hij hiermee
aanzienlijke successen. Die worden aangewakkerd door geruchten als zou Ozzy op het podium
vleermuizenhoofden afbijten, alsmede de waarschuwingen die er vanaf Amerikaanse kansels aan
zijn adres worden gericht. Die banvloeken beginnen effect te sorteren wanneer Rhoads in '82
tijdens een iets te riskante vliegtocht tegen de toerbus opknalt en het leven laat.

Via het
met live uitgevoerde Black Sabbath-klassiekers gevulde Speak Of The Devil, waar de van Night
Ranger geleende Brad Gillis meehelpt aan de opnames, verschijnt Bark At The Moon. Ondanks het
tragische verlies van Rhoads, wordt Bark At The Moon het hoogtepunt uit Ozzy's carrière. Jake E.
Lee (ex-Rough Cutt) blijkt hierop een goede keuze als Rhoads' vervanger. Toch is het nog niet
gedaan met Ozzy's bandwisselingen. Wanneer het ritmetandem Rudy Sarzo/Tommy Aldridge naar
Whitesnake doorschuift en Ozzy voor de zoveelste keer de (af)gang naar een afkick-kliniek maakt,
houdt Lee de eer aan zichzelf en zet met o.a. zanger Ray Gillen (ex-Black Sabbath) en drummer Eric
Singer (ex-Alice Cooper, ex-Gary Moore) zijn eigen groep Badlands op. Met Zakk Wylde, die jong
genoeg is om zijn zoon te kunnen zijn en de stijl van al Ozzy's voormalige gitaristen blijkt te
hebben bestudeerd, slaat Osbourne hard terug, culminerend in No More Tears en de live-
dubbelaar Live & Loud. Black Sabbath zelf heeft inmiddels niet stil gezeten. Want als
vervanger van Ozzy is ex Rainbow-vocalist Ronnie James Dio aangetrokken en met het
verrassende Heaven & Hell bewijst Sabbath weer helemaal aan de hardrocktop terug te
zijn. Met Vinnie Appice (een jongere broer van Carmine), die de overspannen Bill Ward in het
najaar van '80 vervangt, wordt het sublieme The Mob Rules afgeleverd. Helaas woedt achter de
schermen een strijd tussen Iommi en Dio, waardoor Dio nog vóór het verschijnen van de
wisselvallige live-plaat Live Evil zijn biezen pakt. Met medeneming van drummer Appice en gitarist
Vivian Campbell probeert de grote kleine man elementen uit Black Sabbath en Rainbow tot een
nieuwe stijl samen te doen vloeien, hetgeen op Fused en Intermission uitermate goed lukt. Omdat
Dio graag zelf alle touwen strak in handen houdt, wordt Dio een muzikale duiventil. Ook met Black
Sabbath loopt niet alles op rolletjes. Hoewel Born Again is opgenomen met voormalig Deep Purple-
en Gillan-vocalist Ian Gillan en de teruggekeerde Bill Ward, is er sprake van een artistiek volledig
doodgeboren kindje. Dat vindt ook Ward, zodat tijdens de daaropvolgende optredens ELO-
slagwerker Bev Bevan het drummen voor zijn rekening neemt. In '84 besluit Gillan dat een
opnieuw op te richten Deep Purple meer levenskansen heeft, waarna Black Sabbath tijdelijk op
non-actief komt te staan. Wel wordt Seventh Star, de soloplaat die Iommi heeft opgenomen met
Sabbath's vaste toetsenman Geoff Nicholls en een aantal nieuwlichters (o.a. zanger Glenn Hughes
- ex-Deep Purple -, bassist Dave Spitz en drummer Eric Singer) onder de naam Black Sabbath
featuring Tony Iommi uitgebracht. Het blijkt een verrassend goed album, dankzij Hughes' soulvolle
stem en Iommi's ongebruikelijk warme gitaarspel. Met The Eternal Idol grijpen Iommi, Nicholls,
Singer, de bassisten Spitz en Bob Daisley en de onbekende Birminghamse zanger Tony Martin - na
eerst nog even Ray Gillen uitgeprobeerd te hebben -, terug naar Black Sabbath's unieke geluid.
Versterkt met co-producer Cozy Powell achter de drumkit, zet Black Sabbath op Headless Cross de
ingeslagen weg op sublieme wijze voort. Met nieuwe bassist Neil Murray (ex-Colosseum, ex-
Whitesnake, ex-Gary Moore) is de band weer helemaal terug, zo blijkt op Tyr en tijdens het
optreden eind '90 in de Amsterdamse Jaap Edenhal, absoluut één van de beste Sabbath-shows
ooit. Des te verbazingwekkender is het dat Iommi enkele maanden later zijn oude gabber Butler,
die juist op Ozzy's Just Say Ozzy heeft gespeeld, zanger Dio en drummer Appice weer van stal
haalt voor de opnames van Dehumanizer. Het blijkt een vergeefse wanhoopsdaad om de vroegere
verkoopcijfers terug te halen. De nieuwe line-up struikelt dan ook al direct na de eerste hindernis:
Dio weigert in '92 als opener te fungeren voor Ozzy, die in Californië zijn afscheidsconcert geeft.
Judas Priest-zanger Rob Halford fungeert daarom als gastvocalist en voor één toegift lang is de
bezetting Black Sabbath met Ozzy Osbourne zelfs een feit. Verdere plannen voor een heuse Black
Sabbath-reünie lopen opnieuw op niets uit. TerwijlDio en Appice met o.a. bassist Jeff Pilson
(Dokken) de groep Dio opnieuw opzetten, halen Iommi en Butler de van Rainbow bekende Bobby
Rondinelli binnen als slagwerker. Met TonyMartin opnieuw achter de zangmicrofoon wordt Cross
Purposes opgenomen, hetgeen een bescheiden artistieke revanche oplevert. Op het zakelijke vlak
wil het echter allemaal niet vlotten, waardoor ook de relatie met Rondinelli stukloopt. Een drietal
optredens in Zuid-Amerika wordt gedaan met Bill Ward achter de kit, waarna Butler zich opnieuw
bij Ozzy Osbourne aansluit en Iommi wederom Cozy Powell en Neil Murray van stal haalt. In een
poging aansluiting te vinden bij de nieuwe publieksgroep (die links en rechts om de oren geslagen
wordt met door Black Sabbatth beïnvloede bands, zoals te horen is op de tribute-CD's Trading
Souls, The 1996 Dep Sessions en Fused, wordt Forbidden geproduceerd door Body Count-gitarist
Ernie C., waarop ook Ice-T een nummer meerapt.Het wisselvallige songmateriaal en de wel heel
erg magere opnamekwaliteit stemt ook Cozy Powell tot grote ontevredenheid. Vlak voor de
Europese tournee maakt hij vrijwillig plaats voor zijn eerdere vervanger Rondinelli. En dan is het
nog niet gedaan met de bezettingswisselingen, want begin '96 wordt ook Martin ontslagen. Rob
Halford volgt hem op. Terwijl het op het Sabbath-front - met uitzondering van de nieuwe
compilatie The Sabbath Stones - stil blijft, komen ex-leden Ozzy Osbourne en Geezer Butler wèl
met nieuw plaatwerk, respectievelijk Ozzmosis en Scream. Op Ozzy's cd nemen de gitaristen
Steve Vai en Zakk Wylde de gitaar ter hand; en op Butler's industrieel getinte, behoorlijk harde en
goede Scream is Fear Factory-voorman Burton C. Bell op zang te horen. Terwijl zijn band voortaan
als Geezer door het leven gaat, wordt Bell op Plastic Planet vervangen door de zanger Clark Brown.
Ook Dio droomt ondertussen nog immer van aansluiting bij een wat jeugdiger publiek, waardoor
hij eventjes op het nieuwe album van Dog Eat Dog te horen is. Zijn eigen nieuwe digitale
visitekaartje Strange Highways wordt door het matige songmateriaal echter geen artistiek en
commercieel succes. In '98 verschijnen achtereenvolgens de verzamelaar Diamonds en live-CD
Anthology. Maar uiteindelijk is het Black Sabbath zelf, dat eind '97 voor het Grote Nieuws zorgt. De
veelbesproken, maar nooit voor realiseerbaar gehouden Black Sabbath-reünie wordt dan namelijk
een feit. Op 4 en 5 december '97 geeft de band - in de originele line-up - twee concerten in
Birmingham, waarvan Reunion (Live) een registratie is. Meest interessante van Reunion (Live) zijn
de twee gloednieuwe singles. Het jaar '98 wordt voor bijna alle betrokkenen een bewogen jaar.
Begin '98 verschijnt Ozzy's overzicht-CD The Ozzman Cometh. Drummer Cozy Powell komt op 6
april bij een auto-ongeluk om het leven. In de zomer van '98 is de nog immer uit het originele line-
up bestaande Black Sabbath (met Vinnie Appice, die Ward wegens een hartaanval tijdelijk
vervangt) op het Belgische Graspop-festival te zien. Na flink wat optredens te hebben afgewerkt,
wordt Black Sabbath headliner van de (vierde) jaarlijks terugkerende en rondtrekkende
festivalkaravaan Ozzfest '99, met Geoff Nicholls weer als toetsenist. Daarna kunnen de bandleden
zich toeleggen op hun eigen solo-verrichtingen. In '99 worden de eerste vier Sabbathiaanse
albums opnieuw op cd uitgebracht. Ditmaal zijn deze vier klassiekers van een opvallend hoge
geluidskwaliteit. In december van dat jaar vlamt de band tijdens een reünietoer in de Rotterdamse
Ahoy'; volgens eigen zeggen voor de àller-, àllerlaatste maal. Zeker niet voor de laatste maal
verschijnt er (in het najaar van '00) weer eens een - uiteraard geremasterde - verzamel-CD,
ditmaal de periode 1970-1984 bestrijkend. De band ontvangt ook eindelijk een Grammy Award in
de categorie Best Metal Performance voor het van Reunion (Live) afkomstige nummer Iron Man.
Ofschoon Ozzy, Tony, Geezer en Bill in de lente van '01 aan nieuwe nummers werken met het
voornemen om vóór het eind van dat jaar een nieuw album af te leveren, wordt dat plan
uitgesteld tot '04 omdat Ozzy zijn solocarrière belangrijker vindt. Zodat het enige Black Sabbath-
nieuws de Dvd The Black Sabbath Story Volume One & Two is. Deze dubbele Dvd
schetst de opkomst van de band vanaf '68 en eindigt in de jaren negentig - nog vóór de
spraakmakende reünie en is een interessante doch onvolledige geschiedenisles. In de maalstroom
van re-releases en box-sets zijn vooral de verzamelaars Past Lives en Sympton Of The Universe:
The Original Black Sabbath 1970-1978 de moeite waard. Diverse (ex-)bandleden duiken zo nu en
dan weer eens op. Zoals Tony Martin en Neil Murray in de gelegenheidsformatie Rondinelli (met
daarin de broertjes Teddy en Bobby Rondinelli) op Beyond Aston. Beide Sabbathianen zijn evenals
hun ex-collega Don Airey ook te horen op Our Cross, Our Sins van de band Empire. Ook van Dio
verschijnt een verzamelaar, The Collection. Met de nieuwe cd Magica, keert Ronnie James terug
op zijn vertrouwde hardrock-schreden, bijgestaan door zijn ouwe maatje Doug Aldrich op gitaar.
Het album is een expliciet eerbetoon aan Dio's oud werk is en is wars van eerdere muzikale
strapatsen. In 2002 gaan Dio, Deep Purple & The Scorpions samen op tournee door
Amerika. In de tussentijd bereikt de solocarrière van Ozzy een nieuw hoogtepunt als hij dankzij de
(M)TV-real life soap The Osbournes wereldberoemd wordt. De Amerikaanse Mtv is vanaf begin
'02 namelijk bijna permanent met een cameraploeg aanwezig in Huize Osbourne om het (voor de
doorsnee burgerman spraakmakende) gedrag van de familie te volgen. De serie haalt de hoogste
kijkcijfers uit de 22-jarige geschiedenis van Mtv en wordt wereldwijd een succes. Ozzy mag dankzij
de MTV-soap zelfs bij president Bush junior aan tafel aanschuiven tijdens het Washington
Correspondents Association Dinner. Dochter Kelly Osbourne profiteert mee van papa's succes
middels haar debuut Shut Up uit '02, waarvan de cover van Madonna's Papa Don't Preach een
bescheiden hitje oplevert, terwijl zoonlief Jack zijn eigen platenlabel start. Op muzikaal vlak scoort
the madman een hit met de van Down To Earth afkomstige ballade Dreamer, waarvan de
gelijknamige videoclip door Rob Zombie wordt geregisseerd. Medio '03 ruilen Ozzy-bassist Robert
Trujillo en Metallica's basbeest Jason Newsted van plaats. Van Osbourne's hand verschijnen nog
Live At The Budokan en de compilatie Essential Ozzy Osbourne. Mede door solo-
activiteiten/verplichtingen van de bandleden (en dan van met name de nog immer razend
populaire Osbourne), wil een nieuwe cd van Black Sabbath maar niet van de grond komen,
ondanks herhaaldelijke pogingen. De band komt weliswaar weer bijeen voor een Ozzfest-tournee
in 2004 (Amerika) en een Europese tournee in 2005 (in Nederland staat de band op Fields Of Rock
2005 te Nijmegen), maar het is inmiddels toch alweer tien jaar geleden dat het laatste studio-
album Forbidden uitkwam. Ofschoon de hardnekkige geruchten over een in 2005 nieuw te
verschijnen cd steeds opnieuw de kop opsteken, zijn het voorlopig alleen solo-albums en Black
Sabbath-compilaties die de liefhebber zoet moeten houden. In 2004 is dat de digitaal
geremasterde 8 CD's plus 'n live-DVD tellende box Black Box: The Complete Original Black Sabbath
1970-1978, die het repertoire met Ozzy uit de periode 1970-1978 bestrijkt. Over Ozzy gesproken:
de familie Osbourne houdt de gemoederen bezig. Sharon herstelt in 2003 van darmkanker en in
maart van dat jaar betalen gasten ieder 2500 dollar entree voor het in Osbourne's huis gehouden
feestje An Evening at Home With the Osbournes. (Goed) doel: geld inzamelen voor de Elton John
Aids Foundation en de Sharon Osbourne Colon Cancer Foundation. Ozzy's gezondheid is overigens
niet al te best. Eind 2003 annuleert hij enkele shows in Europa, eerst vanwege toenemende
oncontroleerbare trillingen van zijn lichaam en kort daarna omdat hij flink wat ribben en botten
breekt bij het besturen van een quad. Positief is dat de madman in Amerika een kersthitje in
handen heeft met de oude Sabbath-song Changes, dat hij als duet heeft opgenomen met dochter
Kelly. Eind 2004 worden de Osbournes slachtoffer van een inbraak in hun huis in het Londense
Buckinghamshire. Nadat Ozzy vergeefs één van de twee dader heeft proberen te grijpen, looft de
familie een beloning van bijna 200.000 dollar uit voor het oplossen van de diefstal waarbij voor drie
miljoen dollar aan juwelen buit wordt gemaakt. Geen wonder dat Ozzy het qua nieuw werk laat
afweten. Wel gooit zijn platenlabel een verzamelaar op de markt: Prince Of Darkness. Ditmaal is
het een boxset met 4 CD's met live- en demosongs; duetten met o.a. Therapy?, Wu-Tang Clan en
zelfs Miss Piggy (het nummer Born To Be Wild - oorspronkelijk afkomstig van Kermit Unpigged) en
nieuwe coversongs. Dochter Kelly doet in 2005 een duit in het zakje met haar tweede cd Sleeping
In The Nothing, deels geschreven tijdens haar herstel in een Californische afkick-kliniek. In de
zomer keert Kelly echter weer terug naar de drugs rehab-kliniek waar broer Jack eerder zat
vanwege zijn alcohol- en marihuana-verslaving. Ozzy mag weliswaar de meeste aandacht opeisen,
de overige Sabbaths zitten niet stil. Van het Iommi-front worden Nativity In Black en Masters Of
Misery afgevuurd, beiden de moeite waard. Het in 1996 in Engeland opgenomen Nativity In Black
was eerder als bootleg verkrijgbaar onder de naam 8th Star. Glenn Hughes neemt op beide CD's
de vocalen voor zijn rekening. Bassist Butler gaat als Gzr voor de derde maal solo met Ohmwork,
en van ritmesectie-maatje Ward staat het nieuwe solo-werk Beyond Aston voor 2005 gepland. Ex-
zanger Tony Martin (die ook samenwerkt met de band Empire) verwacht in 2005 Back Where I
Belong af te krijgen, waarop drummer Cozy Powell nog zelfs te horen is. Dio is een stuk
productiever met enkele nieuwe compilaties, een live-CD en live-DVD en zowaar een nieuw
album, Killing The Dragon. Uit angst voor naamsverwarring bij het publiek, sommeert Ronnie James
de Californische alternatieve rockand Dios om een andere naam te kiezen, hetgeen Dios Malos
wordt. Zelf heeft de kleine een dito rol in de voor 2006 geplande komische rolprent Tenacious D:
The Pick of Destiny, waar o.a. Tim Robbins, Ben Stiller en Jack Black in te zien zijn. Ook zijn er steeds
sterker wordende geruchten dat een Rainbow-reünie op handen is met Ritchie Blackmore, Ronnie
James Dio, Jimmy Bain en Vinnie Appice.

Bron: OOR Popencyclopedie