R.E.M.

Biografie

Een van de meest onwaarschijnlijke succesgroepen die de
Amerikaanse rock & roll van de jaren tachtig voortbrengt. Afkomstig uit de
studentenstad Athens in de zuidelijke staat Georgia en bijgevolg ver verwijderd van het brandpunt
van de Amerikaanse popindustrie, alsook van dat van de alternatieve scenes in Californië en New
York, ontwikkelt het in '80 opgerichte R.E.M. ('Rapid Eye Movement') wars van alle trends een
eigen stijl, die in eerste instantie vooral door studenten en popcritici op waarde wordt geschat. Het
mini-album Chronic Town klinkt rommelig maar veelbelovend, een verwachting die volledig wordt
ingelost met Murmur. De vergelijkingen met The Byrds zijn niet van de lucht, hetgeen zijn oorzaak
vindt in het open gitaargeluid van Buck en vooral de stem van Stipe. Bassist Mike Mills en drummer
Bill Berry vormen de ritmesectie. Opnieuw geproduceerd door Mitch Easter, zelf actief in Let's
Active, en Don Dixon, leidt de minder consistente opvolger Reckoning ook in Europa tot het inzicht
dat R.E.M. het vlaggeschip is van een vloot jonge rockers, die de vercommercialiseerde en
gestandaardiseerde popmuziek in de Verenigde Staten weerwerk wil bieden. In '83 toert het
kwartet intensief, onder meer als voorprogramma van The Police, maar dat laatste bevalt dermate
slecht dat besloten wordt dergelijke lucratieve aanbiedingen nooit meer te accepteren. De
eigenzinnigheid van R.E.M. blijkt voorts uit de keuze van Joe Boyd als producer voor Fables Of The
Reconstruction/Reconstruction Of The Fables, bepaald niet de meest voor de hand liggende
keuze. Op Fables Of The Reconstruction/Reconstruction Of The Fables wordt voor het eerst
gebruik gemaakt van strijkers en blazers en wel op een tamelijk onconventionele wijze. Heel wat
toegankelijker klinkt Lifes Rich Pageant, vooral door toedoen van Don Gehman, destijds de vaste
producer van John Cougar Mellencamp, die het viertal uitstekend blijkt aan te voelen, want hij
weet de muziek aanstekelijker te maken zonder het typische karakter ervan aan te tasten. Curieus
genoeg begeleidt R.E.M. minus Stipe Warren Zevon op diens voortreffelijke album Sentimental
Hygiene uit '87. De bij wijze van 'warming-up' gespeelde klassiekers van o.a. Robert Johnson,
Woody Guthrie, Muddy Waters, Howlin' Wolf en Prince worden later onder de groepsnaam Hindu
Love Gods als Hindu Love Gods op de markt gebracht. Minder overbodig is Dead Letter Office, een
verzameling b-kantjes en proefopnamen. Via Document en met name dankzij de single The One I
Love breekt de groep eindelijk door in de Verenigde Staten. Prompt kondigt men aan een jaar
vrijaf te nemen, maar wanneer voor een miljoenenbedrag de overstap naar een multinationale
platenmaatschappij is gemaakt, verschijnt betrekkelijk snel Green, evenals Document
geproduceerd door Scott Litt. Naast de aanstekelijke hit Pop Song 89 bevat dit uitstekende album
akoestische folknummers en haast tegendraadse rock, waarin de nodige betrokkenheid met de
toestand in de wereld doorklinkt. Na de uitgebreide wereldtournee ter promotie van Green,
waarbij R.E.M. ook als hoofdact op Pinkpop '89 aantreedt, stopt de groep voorlopig met toeren.
Toch al niet voor één gat te vangen, weet R.E.M. sterk te verrassen met Out Of Time, waarop
weinig elektrische rock valt te horen, maar des te meer relatief zachte, melodieuze nummers,
zoals de aanstekelijke single Losing My Religion, die behalve in de Verenigde Staten ook in
Nederland de eerste plaats bereikt, waarmee de definitieve doorbraak naar het grote publiek een
feit is. Op het behoorlijke eclectische album wordt medewerking verleend door een al even
gemêleerde keur aan gasten onder wie rapper Krs-One, B-52's-ster Kate Pierson, New Orleans-
saxofonist Kidd Jordan en leden van het Atlanta Symphony Orchestra. Beduidend kleinschaliger
van opzet is de eveneens succesvolle opvolger Automatic For The People, die stilistisch het midden
houdt tussen Green en Out Of Time, reden waarom het overigens uitstekende album met een
aantal strijkersarrangementen van John Paul Jones enigszins voorspelbaar aandoet. 'R.E.M.'s 1993
World Tour' omvat wel geteld één optreden, een benefiet voor Greenpeace in een club in Athens,
een ironische opmaat voor de eerste echte wereldtournee van de groep in de jaren negentig.
Speciaal voor dat doel besluit het viertal een album vol harde gitaarrock te maken, Monster, dat
ondanks een aantal uitstekende nummers als geheel verre van inspiratievol aandoet, te meer daar
er in artistiek opzicht sprake is van een grote stap terug. Eenmaal weer op de baan wordt R.E.M.
door gezondheidsproblemen achtervolgd, want eerst moet Berry na een beroerte een
hersenoperatie ondergaan, waarvan hij verrassend snel herstelt, en de groep heeft de Europese
tournee echter nog niet hervat of Mills moet vanwege complicaties aan zijn darmkanaal onder het
mes, zodat de twee optredens in Nederland andermaal worden afgelast. Na afloop moet ook Stipe
onder het mes, om zich te laten helpen aan een hernia. In de nazomer van '96 baart R.E.M. opzien
als ze een lucratief platencontract tekent, dat liefst 160 miljoen dollar in het laatje brengt. Het
tussen de bedrijven door opgenomen New Adventures In Hi-Fi grijpt stilistisch terug op de periode
Lifes Rich Pageant, Document en Green. De groep spreekt een breed scala aan stijlen en
stemmingen aan, maar slaagt er toch in er een sluitend geheel van te maken. Bevlogener en
ongeforceerder dan Monster stelt New Adventures In Hi-Fi in commercieel opzicht echter nogal
teleur door het ontbreken van een bonafide hitsingle. Buck woont inmiddels met zijn gezin in
Seattle, waar hij samen met leden van o.a. de Screaming Trees de instrumentale
gelegenheidsgroep Tuatara formeert, die de begeleiding verzorgt op West, de tweede soloplaat
van Mark Eitzel, de vroegere voorman van de American Music Club, met wie hij in een vlaag van
inspiratie ook alle nummers schrijft. Samen met Scott McCaughey, de extra gitarist tijdens de
laatste tournee van R.E.M., vormt Buck het duo The Minus 5, dat, geholpen door diverse
beroemde muzikanten uit Seattle, het weinig tot de verbeelding sprekende The Lonesome Death
Of Buck Mccoy maakt. Stipe koestert ambities als scenarist en regisseur van films, maar afgezien
van de impressionistische videoclips van R.E.M. en het fotoboek Two Times Intro: On The Road
With Patti Smith laten concrete resultaten vooralsnog op zich wachten. In The Attic is een collectie
live-opnamen en niet eerder uitgebracht of afwijkend werk uit de pre-Warner-tijd. Eind '97 verlaat
Berry de groep om zich meer bezig te kunnen houden met zijn privé-leven. Er komt geen
permanente vervanger. Bij het opnemen van Up maakt R.E.M. gebruik van de diensten van Joey
Waronker (Beck) en Barret Martin (Screaming Trees, Tuatura). Ook niet meer van de partij is
producer Scott Litt. Zijn vervanger is Pat McCarthy (U2, Counting Crows). Het idee is dit keer niet
uit te gaan van tevoren, meestal door Buck, bedachte songs. Ook zitten de muzikanten niet
vastgebakken aan hun instrument. Mills speelt bijvoorbeeld veel toetsen. Het album komt
bijzonder moeizaam tot stand, zoals de muzikanten later toegeven. Vooral Buck is ongelukkig met
zijn rol. Aan het eind van de sessies lijkt een breuk nabij. Uiteindelijk worden de ruzies bijgelegd,
ook al lijkt niemand echt gelukkig met de plaat. De band promoot Up aanvankelijk alleen met
televisieoptredens. De recensies zijn redelijk positief: het album wordt geprezen vanwege zijn
muzikale speurzin en de persoonlijke groei van de musici. De verkoop valt echter, mede door het
ontbreken van een hitsingle, nogal tegen: 'slechts' anderhalf miljoen exemplaren. Vandaar dat de
groep in de zomer van '99 alsnog op tournee gaat. Live staan Waronker en de multi-
instrumentalisten Scott McCaughey (Young Fresh Fellows, The Minus 5) en Ken Stringfellow (ex-
Posies) het trio bij. De tournee brengt R.E.M. voor de vierde keer naar Werchter, waar de
Amerikanen in de regen het afsluitende optreden voor hun rekening nemen. Aan de soundtrack
van de naar een R.E.M.-nummer vernoemde film Man On The Moon (Warner '00) levert de groep
een substantiële bijdrage. De film van regisseur Milos Forman handelt over de komiek Andy
Kaufman die postuum zijn opwachting maakt op de soundtrack. Courtney Love is ook in de film te
zien. De van dit album getrokken single The Great Beyond is een hit in Europa, Australië en het
Verre Oosten. Veel meer enthousiasme genereert Reveal, waarop R.E.M. zich meer op liedjes
concentreert en in een ouderwets goede vorm steekt, hetgeen zich ook in de verkoopcijfers
uitdrukt. R.E.M. slaat op haar Europese tournee in de zomer van '01 Nederland over. Reislustige
fans komen in mei in Keulen aan hun trekken. In zijn vrije tijd houdt Stipe zich bezig met
fotograferen en de productie van maar liefst zeven films. Buck gaat nog steeds graag muzikaal de
hort op. Hij is te horen op een album van eels en componeert de muziek voor het met een
Pulitzer-prijs bekroonde toneelstuk Dinner With Friends van Donald Margulies. Ook McCaughey
draagt bij aan een stuk muziek waarvoor geen releaseplannen zijn. Is R.E.M. eerder al in de
Muppet Show te zien, anno '01 werkt de groep mee aan The Simpsons. Buck maakt in de herfst
van '01 stampei tijdens een vlucht van een vliegtuig van British Airways en dient zich voor de
rechtbank te verantwoorden. Hij krijgt effectieve hulp van Stipe, Mills en Bono. Een Londense
rechter spreekt hem namelijk vrij. Verder houdt Buck zich bezig met de band Tuatura,
singer/songwriter Pete Yorn, Christy McWilson en The Minus 5 Down With Wilco. In Athens opent
in mei '02 de internationale tentoonstelling Inspired - The R.E.M. Art Exhibition, opgezet door de
Duitser Dietke Bergmann. In Kopenhagen opent Stipe een foto-expositie van Anton Corbijn.
R.E.M. vergroot de aantrekkelijkheid van zijn eigen website door er midden '02 tien lofi popmixes
van nummers van Reveal op te plaatsen. De tien nummers zijn gebundeld onder de naam Rem Ix
en gratis te downloaden. Marc Bianchi (Her Space Holiday), Andi LeMaster en Herbert fungeren als
remixers. R.E.M. maakt begin '03 deel uit van Musicians United To Win Without War, een groep
muzikanten die zich verzetten tegen een nieuwe Golfoorlog in Irak. De pers komt in juni '03 bijna
superlatieven te kort om het uitgebalanceerde optreden te omschrijven van R.E.M. in het
Utrechtse Tivoli, waar de band een week lang repeteert aan de vooravond van een
wereldtournee. Bij de start van deze toer heeft R.E.M. zeventig nummers gerepeteerd, in Tivoli
speelt de groep drie nieuwe nummers. Zangeres Linda Hopper van het door Stipe gekoesterde
Magnapop treedt aan als gast. R.E.M. speelt ook in Heineken Music Hall in Amsterdam en (voor de
vijfde keer in zijn bestaan) op Rock Werchter. Twee nieuwe composities (Bad Day en Animal) staan
er op de onevenwichtige compilatie In Time - The Best Of R.E.M. 1988-2003, dat alleen werk biedt
van de Warner-jaren van R.E.M. en een aantal prominente songs uit die periode mist. Op de
bonus-cd staan b-kantjes, live- en soundtrackwerk. De DVD-versie In View biedt voornamelijk
videoclips. De dvd Perfect Square is een registratie van het concert in Wiesbaden, juli '03. Het
prachtig melancholieke, volgens Stipe behoorlijk politiek getinte Around The Sun krijgt een sterk
wisselende ontvangst. Drummer van dienst is ditmaal Bill Rieflin (Ministry) en Q-Tip van A Tribe
Called Quest rapt in een van de nummers. Stipe zingt over hoe het is om in het Bush-en post 911-
tijdperk een Amerikaan te zijn. Final Straw is gericht tegen de oorlog. De band zet zich in om
president Bush uit het Witte Huis te krijgen. Met Bruce Springsteen, John Fogerty en Bright Eyes
treedt R.E.M. in dit verband op. Tevergeefs. In oktober en november '04 is R.E.M. op een
intensieve tournee in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Aan het begin van '05 doen Stipe
c.s. Europa aan (3 februari: Ahoy' Rotterdam), dan is het de beurt aan Zuid-Afrika, Azië en
Oceanië. Daarna doet R.E.M. een Europese zomertoer die R.E.M. op 26 juni naar het Rock in Park
Festival in Nijmegen brengt en voor de zesde keer naar Werchter. Buck is te horen op In Rock van
The Minus 5,Let's Bottle Bohemia van The Thrills en Blinking Lights And Other Revelations van eels
('05).

Bron: OOR Popencyclopedie