Van Morrison

Biografie

Algemeen erkend als een van de grootste zangers en
tekstdichters, wiens unieke muzikale stijl elementen bevat uit enerzijds de Amerikaanse blues en
anderzijds de Ierse folk. Geboren en getogen in Belfast luistert George Ivan Morrison in zijn
kinderjaren naar de platencollectie van zijn ouders, waaronder werk van o.a. Leadbelly, Ray
Charles en John Lee Hooker. Als tiener speelt hij al verdienstelijk mondharmonika, gitaar en
saxofoon in diverse amateurgroepen. Op zijn zestiende verlaat hij de middelbare school om met
The Monarchs door Engeland en het vasteland van Europa te trekken, waarbij ze geregeld de
Amerikaanse legerbases in Duitsland aandoen. Terug in Ierland richt hij in '63 Them op, naast
hemzelf bestaande uit Billy Harrison (gitaar), Eric Wickson (orgel), Alan Henderson (bas) en Ronnie
Millings (drums). Met verschillende producers wordt in '65 in Londen The Angry Young Them
opgenomen, dat in Here Comes The Night, gecomponeerd en opgenomen door de Amerikaan
Bert Berns, een klassieke hit kent. De opvolger Them Again wordt vrijwel geheel volgespeeld door
sessiemuzikanten, al valt dat er niet aan af te horen. Vervolgens verlaat Morrison de constant van
bezetting wisselende groep, die met Ken McDowell als zanger en Jackie McAuley en later Peter
Bardens als vervanger voor Wickson nog de te verwaarlozen Now And Them en Time In, Time Out
For Them maakt. De compilatie The Story Of Them Featuring Van Morrison bevat naast materiaal
van The Angry Young Them en Them Again niet eerder op elpee verschenen nummers als de single
Baby, Please Don't Go (met op de b-kant de zelf geschreven klassieker Gloria) en het epische The
Story Of Them. Na een chaotische tournee door Nederland met The Blizzards vertrekt Morrison
naar de Verenigde Staten, waar hij onder contract wordt genomen door Berns. Diens commerciële
aanpak strookt niet met de eigenlijke stijl van de Ier, maar het van Blowin' Your Mind afkomstige
Brown Eyed Girl levert hem wel een grote Amerikaanse hit op. Wanneer Berns komt te overlijden,
kan Morrison naar een andere maatschappij overstappen, waar hij absolute artistieke
zeggenschap weet te bedingen. Het eerste resultaat, Astral Weeks, geldt als een van de
indrukwekkendste popalbums aller tijden. De rhythm & blues heeft plaats gemaakt
voor een improviserend tot stand gekomen soort jazz, die alle ruimte overlaat voor de dichterlijke
teksten. The Bang Masters, The Lost Tapes/ Volume 1 en The Lost Tapes/ Volume 2 bevatten
voorstudies en korte schetsen uit die eerste fase van zijn solocarrière. Het uitmuntende
Moondance is hechter van structuur dan Astral Weeks, terwijl er in plaats van violen geregeld
gebruik wordt gemaakt van blazers. His Band And The Street Choir en Tupelo Honey laten
respectievelijk sterke gospel- en country-invloeden horen en reflecteren het vredige gezinsleven
dat Morrison dan in Woodstock leidt. Kort daarop verhuist hij naar het Californische Marin County
en keert hij op St. Dominic'S Preview incidenteel terug naar de vrijere structuur van Astral Weeks.
Hard Nose The Highway is beduidend minder van mystificaties voorzien, al blijft de symboliek nog
wel belangrijk. Op Veedon Fleece, het derde hoogtepunt in zijn solo-oeuvre, beschrijft hij zijn
jeugd aan de hand van oude plaatsen en oude vrienden die hij na een lange afwezigheid bezoekt
als hij weer eens in Ierland is. Het prachtige live-dubbelalbum It'S Too Late To Stop Now wordt
gevolgd door het nogal disco-achtige A Period Of Transition, maar met Wavelength en vooral Into
The Music revancheert hij zich overtuigend. In lange, bijna hypnotiserende nummers haalt hij uit
over hartstocht en verlangen. Het zwerven langs Gods verlaten dreven is hem in het hart
gebakken en op Common One vindt dat zijn hoogtepunt in het bijna vijftien minuten lange
Summertime In England, waarin Morrison, op zoek naar de kern van zijn bestaan, de hele Engelse
romantische literatuur van Keats tot T.S. Elliot overhoop haalt. Stilistisch gezien sluiten Beautiful
Vision en Inarticulate Speech Of The Heart naadloos aan op Common One, maar beide platen zijn
toegankelijker door snellere tempi en kortere composities. Bovendien lijkt het jarenlange zoeken
naar innerlijke rust en harmonie vruchten te gaan afwerpen. Met name Inarticulate Speech Of The
Heart straalt bij tijd en wijle een haast mystieke gemoedsrust uit. Morrison schijnt eindelijk vrede
in zijn turbulente bestaan te hebben gevonden, wat zich onder meer ook uit in vier prachtige
instrumentale stukken, die als een vervolg kunnen worden beschouwd op het sfeerrijke
Scandinavia, de afsluiter van Beautiful Vision. Ondanks zijn afkeer van de popindustrie toert hij
met zijn begeleidingsgroep onder leiding van Pee Wee Ellis in die periode veelvuldig door Europa.
Live At The Grand Opera House Belfast biedt een representatief overzicht van zijn verrichtingen op
het podium in de eerste helft van de jaren tachtig, al is de plaat slordig gemixt. Met A Sense Of
Wonder levert Morrison opnieuw een voortreffelijk album af. De sfeer is wat uitgelatener, maar
de teksten zitten vol literatuur. Naast een op muziek gezet gedicht van William Blake, eert hij zijn
muzikale leermeesters in de vorm van prachtige vertolkingen van stukken van Mose Allison en Ray
Charles. No Guru, No Method, No Teacher wordt algemeen beschouwd als een nieuwe mijlpaal,
wellicht omdat het nauw aansluit bij Astral Weeks, al doet de muziek minder geïmproviseerd en
meer bezonken aan. De instrumentatie is voor het eerst sinds lang semi-akoestisch gehouden,
hetgeen het album een prachtige klankkleur geeft, die bovendien perfect past bij de sfeer van de
tamelijk introspectieve liedjes. Poetic Champions Compose klinkt als een vervolg op A Sense Of
Wonder, waarna Morrison in zee gaat met de Ierse folkgroep The Chieftains welke samenwerking
een gevolg is van het feit dat ze ter gelegenheid van de nationale feestdag St. Patrick's Day samen
hebben opgetreden. Irish Heartbeat bevat op twee reeds eerder opgenomen eigen nummers na
uitsluitend traditionele stukken, die door de onmiskenbare zangstijl van Morrison en het
aanpassingsvermogen van Paddy Moloney en de zijnen boven het specifieke genre worden
verheven. Avalon Sunset herbergt in Have I Told You Lately zowaar een Nederlandse hit, maar is
als geheel weinig opzienbarend, hetgeen evenzeer geldt voor de opvolger Enlightenment. Op
beide albums figureert generatiegenoot Georgie Fame (toetsen), die vanaf dan ook meegaat op
tournee en een onmiskenbaar positieve invloed op Morrison uitoefent, in die zin dat de nurks en
soms agressief handelende Ier opvallend goed gehumeurd op het podium staat en soms niet van
ophouden weet. Van de vroege jaren zestig dateert ook zijn kennismaking met superster Tom
Jones voor wiens album Carrying A Torch hij een viertal nummers schrijft en componeert. Stilistisch
niet langer verrassend doch weer degelijk van kwaliteit is het dubbelalbum Hymns To The Silence,
waarop saxofoniste Candy Dulfer een gastrol speelt, hetgeen eveneens het geval is op het bezield
klinkende Too Long In Exile. Niet alleen in het duet met zijn jeugdidool John Lee Hooker, het
aloude Gloria, komt de blues weer eens aan bod, want daarnaast adapteert hij composities van
o.a. Ray Charles, Sonny Boy Williamson en Lonnie Johnson. Naast Dulfer en Hooker zijn verder nog
Junior Wells en Jimmy Witherspoon te gast op het sfeervolle live-dubbelalbum A Night In San
Francisco, dat stilistisch in het verlengde ligt van Too Long In Exile. Met Fame als opvallende
afwezige komt hij kort daarna alweer met Days Like This/Ballads, Blues, Soul, Funk &
Jazz, waarop hij enige tenenkrommende duetten zingt met dochter Shana, terwijl de hoesfoto
hem toont met zijn kersverse echtgenote, een voormalige Miss Ierland. Als geheel maakt Days
Like This/Ballads, Blues, Soul, Funk & Jazz een nogal gemakzuchtige indruk, ofschoon
het speelplezier onmiskenbaar is. Op How Long Has This Been Going On en Tell Me Something (The
Songs Of Mose Allison) hernieuwt hij de samenwerking met Georgie Fame, waarvan How Long Has
This Been Going On een live-album met jazz standards is en Tell Me Something (The Songs Of
Mose Allison) een hommage aan zijn 'longtime-hero' Mose Allison. In '96 treedt hij tweemaal in
Nederland aan: op het Drum Rhythm Festival (halfvolle zaal) en een veel geslaagder optreden in
Vredenburg (13 muzikanten onder wie zijn zoontje). Vervolgens wijdt hij zich aan het maken van
het duet-album Don't Look Back met John Lee Hooker. Morrison en Hooker winnen er een
Grammy mee. The Healing Game wordt opnieuw met Fame en Pee Wee Ellis gemaakt en bevat
tien weinig schokkende composities. Slechts op drie nummers laat de keurig in het pak gestoken
Van zien waartoe hij in staat is. De compilatie The Lost Tapes/ Volume 2 bevat dertig niet eerder
verschenen nummers, die Morrison opneemt tussen '71 en '88. Tevens een paar nieuwe
nummers en jaren negentig-interpretaties van Morrison-classics als Wonderful Remark en Bright
Side Of The Road. Voor Back On Top, weer een studio-album, wisselt hij van platenmaatschappij.
Morrison wordt op het weinig verrassende Back On Top bijgestaan door oudgediende Pee Wee
Ellis en Geraint Watkins, die Georgie Fame vervangt. Achtergrondzanger Brian Kennedy behoort
samen met o.a. Sinéad O'Connor, Elvis Costello en Marianne Faithfull tot de medewerkers aan No
Prima Donna/The Songs Of Van Morrison, een tegenvallende hommage-plaat, geproduceerd door
nota bene de man zelf. The Van Morrison Songbook is een lukraak gecompileerd album met - oude
- opnamen van Dexys Midnight Runners, Eddie & The Hot Rods, Maria McKee en Art
Garfunkel, die allen een Van Morrison-compositie vertolken. Het tweeluik The Best Of Van
Morrison en The Best Of Van Morrison Volume 2 geeft een aardig, zij het al te vluchtig overzicht
van zijn inmiddels drie decennia omspannende carrière. In '00 verschijnt de unieke samenwerking
tussen Morrison, Lonnie Donegan (overlijdt op 4 november '02 op 71-jarige leeftijd)) en Chris
Barber, The Skiffle Sessions. Het optreden in Schotland wordt gekenmerkt door een zeldzaam
enthousiasme van alledrie en geen moment heb je de indruk dat je naar een skiffle-show van een
stel bejaarden zit te luisteren. Ook gaat hij datzelfde jaar de samenwerking aan met Linda Gail
Lewis, met wie hij een aantal rock & roll- & country-nummers covert.
Morrison solo doet het de laatste jaren rustiger aan, zowel qua optredens als qua platen maken.
Down The Road - Revised is voor Van Morrison begrippen een optimistische cd, die echter niet tot
de top in zijn repertoire gerekend mag worden. Actief is hij verder in het nieuwe millennium bij
een Sun-tribute-cd, een Chris Farlowe-cd en op een compilatie-cd van Jools Holland. In augustus
'03 komt er opnieuw een Van Morrison tribute-cd uit en een maand later zijn eigen What'S Wrong
With This Picture? op het Blue Note-label. Daarop herdefinineert hij weer hoorbaar geïnspireerd
zijn muzikale roots: jazz, blues en r&b. Ook andermans werk zet hij moeiteloos naar zijn
hand (Stop Drinkin', St. James Infirmary). Magic Time ligt in het verlengde van What'S Wrong With
This Picture? met negen originals en drie standards. Gezien de begeleiders en de studiomensen
lijkt het erop dat Magic Time is gevuld met outtakes van Down The Road - Revised en What'S
Wrong With This Picture?. Hetgeen niets afdoet aan de kwaliteit.

Bron: OOR
Popencyclopedie