Achter de façade van de Hollandse stad

De stadsbesturen van Haarlem, Leiden, Delft, Amsterdam, Gouda, Rotterdam en Schiedam was er in de achttiende eeuw veel aan gelegen hun publieke bouwwerken optimaal te beheren. De stevige concurrentie tussen de verschillende steden vroeg om voortdurende investeringen. Hoewel dit niet voor elke stad eenvoudig was, moest de façade van macht en welvaart altijd overeind blijven. Liet de groeiende economie van Rotterdam en Schiedam belangrijke verbeteringen van het stadsbeeld toe, steden als Leiden, Haarlem en Delft zag zich juist geconfronteerd met diepgaande economische problemen en alle (ruimtelijke) gevolgen van dien. Publieke bouwwerkzaamheden bleken zeer fraudegevoelig. Stadsbesturen zochten de oplossing onder andere in verbeterde aanbesteding en het benomen van hoogopgeleide bouwkundig functionarissen. De publieke architectuurontwikkeling in de acttiende eeuw is tot op heden weinig belicht. Ten onrechte, want binnen de stadsbesturen en stedelijk bouwbedrijven bestond voortdurend aandacht voor verbetering van de publieke ruimte en voorzieningen. Achter de façade van de Hollandse stad brengt de organisatie van de stedelijke bouwbedrijven en de verantwoordelijke bouwkundigen in beeld en beschrijft, geïllustreerd met talrijke oorspronkelijke bouwtekeningen, belangrijke architecturale, stedenbouwkundige en waterstaatkundige projecten uit de achttiende eeuw.

Recensie(s)

Historische studie over de organisatie en werkwijze van de toenmalige 'dienst Gemeentewerken' in zeven grote steden in de huidige Randstad in de achttiende eeuw. Het stedelijk bouwbedrijf hield zich bezig met bouw en onderhoud van openbare gebouwen, waaronder ook sluizen en bruggen vielen, de bestrating en groenvoorziening. Veel stedelijke infrastructuur was in de zeventiende eeuw al tot stand gebracht, maar vergde onderhoud of verbouw. Medema bespreekt de organisatie van het bouwbedrijf, de rekrutering van bouwkundigen en uitvoerders, de beschikbare kennis op het gebied van bouwkunst en bouwkunde, en de gang van zaken bij de totstandkoming van grote projecten zoals de Delftse Poort in Rotterdam, de Amsterdamse Schouwburg en wees- en kinderhuizen. Veel steden kenden een periode van economische recessie, maar zagen zich gesteld voor grote investeringen. Stadsbestuurders trachtten daarom op kosten te besparen door uitbesteding, maar probeerden ook zoveel mogelijk expertise in huis te halen voor een goed ontwerp, eventueel van buiten de stad. Medema stelt de lezer helder de dilemma's voor ogen waar bestuurders en bouwmeesters mee worstelden. Gedegen studie met veel bouwtekeningen, prenten en uitgebreide eindnoten. Voor architecten, bouwkundigen en andere historisch geinteresseerden.<br/><br/>Peter Turk