Chris van der Heijden
Grijs verleden
Nederland en de Tweede Wereldoorlog
Meer dan een halve eeuw is er over de Tweede Wereldoorlog in termen van 'goed' en 'fout' gedacht. In Grijs verleden betoogt schrijver en historicus Chris van der Heijden dat de situatie destijds heel wat minder duidelijk was dan tot nu toe gedacht werd. De tegenpolen goed en fout hebben tijdens de oorlog zeker bestaan, maar de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking modderde aan in een grijs gebied waar niet een morele keuze, maar toeval, omstandigheden en klein opportunisme de posities bepaalden.
Chris van der Heijden (1954) is schrijver en historicus. Van hem verschenen talrijke boeken, waarvan de bekendste zijn: Een dollar per dag (2005), Het zand in de machine (2007) en Israël. Een onherstelbare vergissing (2008).
'Grijs verleden is een tegendraadse bijdrage aan een moreel debat over de oorlog.' nrc Handelsblad
'Weinig boeken hebben meer ophef veroorzaakt dan Grijs verleden van historicus Chris van der Heijden.' De Morgen
'Zonder twijfel een van de belangrijkste boeken over Nederland en de Tweede Wereldoorlog van de laatste jaren.' j.c.h. blom
Recensie(s)
NBD|Biblion recensie
Het boek vormt een afrekening met het beeld van de Nederlanders in de Tweede Wereldoorlog, zoals de historicus Lou de Jong uitvoerig heeft beschreven in zijn standaardwerk 'Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'. De Jong ging uit van een duidelijke tweedeling tussen 'goede' en 'foute' Nederlanders, en had niet veel aandacht voor de grijze middenmoot. Hierop is in vakkringen al jaren geleden kritiek geuit. De historicus Van der Heijden ('Zwarte Renaissance'*) wil met 'Grijs verleden' aantonen, dat het alledaagse leven van de Nederlanders juist vaak gekenmerkt werd door volgzaamheid en zich schikken in het lot. Vooral voor de eerste helft van de bezetting gold, dat het gewone leven doorging. Van der Heijden benadrukt elementen van wanorde, onzekerheid, gedraai en opportunisme. In zijn streven het 'held versus schurk-verhaal' te relativeren en nuanceren, en allerlei cliches te ontkrachten, is hij wel erg selectief in de keuze van argumenten. Niettemin een prikkelend boek, een must voor wie zich interesseert voor de bezettingsgeschiedenis.<br/>(Biblion recensie, Dr. J.L.G. v. Oudheusden)
