Waarom helpt nadenken vaak niet bij het nemen van beslissingen? Waarom vinden we een liedje dat al weken op nummer 1 staat in de hitlijsten leuker dan een liedje dat we voor het eerst horen? En hadden Mozart en Einstein een beter functionerend bewustzijn dan wij, of was het hun onbewuste dat hen tot genieën maakte?
We plaatsen het bewustzijn op een voetstuk, zien het als de kroon op de evolutie en denken dat het ons onderscheidt van andere dieren: dat het ons verstandig en rationeel maakt, dat het de baas is in ons brein en dat het ons gedrag stuurt.
Ons onbewuste daarentegen zien we als ondergeschikt. Het is niet meer dan een hulpje van het bewustzijn. Freud zag het al als een vergaarbak van ellendige herinneringen en dierlijke driften die door het bewustzijn beteugeld moeten worden.
Het slimme onbewuste laat zien dat deze zienswijze onzinnig is en dat juist het onbewuste allesbepalend is. Ons onbewuste stuurt (met een verwerkingscapaciteit die ongeveer 200.000 keer zo groot is als die van het bewustzijn) ons gedrag, ons denken en onze gevoelens. Ap Dijksterhuis weet op verbluffend heldere wijze duidelijk te maken hoe menselijk gedrag werkt.
Ap Dijksterhuis (1968) is hoogleraar psychologie van het onbewuste aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij heeft veel gepubliceerd over het onbewuste, onder meer in het gezaghebbende Science. Zijn werk krijgt veel aandacht en werd meerdere malen besproken in The New York Times. Hij won verschillende wetenschappelijke prijzen, waaronder de prestigieuze Early Career Award van de American Psychological Association. In 2005 kreeg hij een vici-subsidie, de grootste wetenschappelijke subsidie van nwo.
'Dijksterhuis krijgt de prijs voor geweldig creatief onderzoek naar de rol van automatische en onbewuste processen. Hij leidde zijn generatie met de introductie van een opmerkelijk aantal vindingrijke paradigma's dat een tipje van de sluier oplicht en de onbewuste bronnen van
menselijk denken en doen onthult.'
apa-juryrapport
Recensie(s)
Een voor de leek toegankelijk werk over het (on)bewuste. Dijksterhuis legt vlot uit waarom en hoe het bewuste denken niet zoveel in de melk te brokkelen heeft en dat we besluitvorming beter over kunnen laten aan de rest van ons brein. En zelfs dat we dat ook meestal doen, ook al denken we van niet. Een grappig en eerlijk betoog, geillustreerd met tal van aansprekende experimenten. Een werk dat men in een paar dagen uit heeft, waarna men meer weet over de werking van de eigen hersenen, over goed wetenschappelijk onderzoek en over zichzelf. Met enkele afbeeldingen in zwart-wit, eindnoten en een register. De auteur is als hoogleraar Psychologie van het onbewuste verbonden aan de Radboud Universiteit te Nijmegen.<br/><br/>T. ten Berge
