Merijntje Gijzens Jeugd (3DVD)

Ruim tien uur televisiegeschiedenis in een 3DVD-box. De elfdelige serie werd in 1974 met veel succes uitgezonden door de VARA. In de kijkcijfer-top-10 van dat jaar stonden zes voetbalwedstrijden en vier afleveringen van Merijntje Gijzens Jeugd. De best bekeken aflevering haalde een kijkdichtheid van 70 procent en een waarderingscijfer van 80.
De door regisseur Kees van Iersel gemaakte serie is gebaseerd op de achtdelige romancyclus die de uiterst productieve auteur A.M. de Jong in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw schreef over het wel en wee van een vroom Brabants jongetje. Dat Van Iersel de opdracht voor de serie aannam wekte veel verbazing aangezien hij te boek stond als avant-gardistisch toneel- en televisiemaker. Maar de regisseur wilde loyaal zijn tegenover de VARA die hem was blijven steunen toen zijn experimentele werkstukken nu niet bepaald juichend door het grote publiek werden ontvangen. Van Iersel -zelf Brabander- zag in het werk veel meer dan een situatieschets van het leven rond 1900: 'Het is een heel boeiend en verdomd goed geschreven verhaal over mensen die heel elementair leven.'
Schrijver/criticus Guus Luijters schreef in Het Parool ooit: 'Ik hou van Kees en Ciske en ook van Kruimeltje en Dik, maar van de jongetjes in onze letteren is Merijntje toch mijn favoriet. Zoals er door A.M. de Jong na dat panoramische crane-shot op hem wordt ingezoomd, bezorgt mij nog altijd rillingen van ontroering. Zie hem zitten, acht jaar oud en helemaal alleen in de bomenschaduw op de dijk, verder van huis dan hij ooit geweest is.'
Om een geschikte hoofdrolspeler te vinden bekeek Van Iersel 272 screentests; uiteindelijk viel de keus op de tienjarige Jan Ligthart. Zijn ouders wilden aanvankelijk hun medewerking niet verlenen, maar door een aantal gesprekken met de regisseur en een psycholoog werden zij gerustgesteld. Naast Ligthart speelde eeen keur aan Nederlandse acteurs mee in de serie, onder wie Piet Römer, André van den Heuvel, Kitty Janssen, Marlies van Alcmaer, Fien Berghegge, Josee Ruiter, Johan Sirag, Henk Molenberg, Elsje de Wijn, Piet Hendriks, Sacco van der Made, John Leddy en Nel Snel. Bovendien draafden nog een kleine tweehonderd figuranten op om een bijdrage te leveren aan het nieuw leven inblazen van de avonturen van het jongetje uit het Brabantse Nieuw Vossemeer.

De schrijver A.M. de Jong werd in 1888 geboren in een straatarm, katholiek landarbeidersgezin in Nieuw Vossemeer in het westen van Noord-Brabant. Hij werd onderwijzer in Delft, maar zette al snel de eerste schreden op het journalistieke en literaire pad; hij was onder meer literair medewerker van de VARA. Zijn socialistische inzichten leverden hem de nodige botsingen op met de katholieke bestuurderen: geruime tijd stond hij te boek als 'verboden schrijver'.

'Het verraad', het eerste boek over Merijntje Gijzen, dat hij in 1925 schreef werd al in 1936 een keer verfilmd. De Jong schreef er zelf het scenario voor en speelde de rol van de pastoor; Merijntje werd gespeeld door de toen elfjarige Kees Brusse. De film is sinds enige tijd in het bezit van het A.M. de Jong-museum in Nieuw Vossemeer, waar hij in een speciale ruimte aan museumgasten wordt vertoond.
De Jong werd in 1943 het slachtoffer van een sluipmoord door leden van de Duitse SS. Die moord had alles te maken met enkele van zijn publicaties waarin hij zich heftig afzette tegen het nationaal socialisme en het fascisme.
De 3DVD Box van Merijntje Gijzens Jeugd kent een aantal extra features: een fotogallerij, een biografie van A.M. de Jong en twee documentaires, waaronder een van het tv-programma Middag Editie.