K'Ranti ! De Surinaamse Pers, 1774-2008

Voorwoord

Het voornemen de geschiedenis van de pers in Suriname te schrijven is geboren, toen mijn collega Marc De Koninck en ik in 1999 in het gebouw in Paramaribo waar het dagblad de Ware Tijd gedrukt en gemaakt wordt, een blik wierpen op het archief. Wij zagen een woud van omgevallen stapels vochtige oude kranten en dachten: wat een rijkdom aan historische informatie ligt daar te verwelken! We vroegen ons af: tot hoever zouden deze kranten teruggaan in de tijd? Zijn er meer archieven die Surinaamse kranten en periodieken bewaren en in welke staat verkeren ze? En, bedachten we, wat zou het interessant zijn om de allereerste kranten, aanverwante publicaties en overige vormen van nieuwsvoorziening in Suriname te achterhalen. Van daaruit zou consequent kunnen worden onderzocht hoe de media zich tot op de dag van vandaag hebben ontwikkeld in Suriname en welke rol ze hebben gespeeld in de geschiedenis van het land!
Hoe meer wij erover dachten en spraken, hoe duidelijker het voor ons werd dat de persgeschiedenis van Suriname geschreven móést worden en wel op korte termijn. Stapels kranten dreigden immers te verpulveren en er waren nu nog verschillende mensen aanspreekbaar die de enerverende nieuwste geschiedenis van Suriname als journalist, uitgever, politicus, militair, economisch machthebber of etnisch leider mede vorm hadden gegeven. Zij konden getuigen hoe de – al dan niet vrije – media functioneerden in de turbulente tweede helft van de twintigste eeuw.
Wij hoopten dat wanneer de taak die wij onszelf hadden opgelegd was voltooid, we de lezers een fascinerend relaas te bieden hadden, dat inzicht verschaft in de Surinaamse historie in de loop der eeuwen zoals die was opgetekend en medebepaald door de ‘geschiedschrijvers van het heden’: de journalisten.
De Engelse tijd, de slavenperiode, de latere koloniale episode, de tijd sedert de staatsregeling van 1936, de overgang naar het Koninkrijksstatuut in 1954, de onafhankelijkheid, de militaire machtsgreep, het economisch verval, de uittocht naar Nederland – het bestaan van Suriname is doorspekt met historisch drama, noodlot, schuld, humor en heroïek, is vol met maatschappelijke en demografische bewegingen van bijbelse proportie en met verwijzingen naar de wereldgeschiedenis. Bovendien is de Surinaamse geschiedenis natuurlijk een tot in vrijwel al haar vezels met Nederland gedeeld verhaal. De pershistorie van Suriname is dan ook eveneens goeddeels de geschiedenis van een Nederlandse pers in Suriname en – later – van een Surinaamse pers in Nederland.
Met de beschrijving van de geschiedenis der nieuwsbrengers in en over Suriname wilden wij behalve een institutionele ook een levendige menselijke inkleuring aan ’s lands gang door de tijd geven. Bij uitstek de nieuwsmedia weerspiegelen de emoties van de voortschrijdende Surinaamse actualiteit, de volkse mores, het dagelijks leven en de bedrijvigheid. En ook reflecteren ze de culturele en politieke verschillen binnen het palet van etnische groeperingen, zowel in de stad als in het binnenland.
Bij dit alles moest de geschiedenis van de pers zelve in Suriname – haar eigenaren, uitgevers en journalisten, haar doelstellingen, invloeden en politiek-etnische verbindingen – de rode draad van het boek vormen. De vraag in welke mate welke media in welke periodes een onafhankelijk geluid konden laten horen en hoe persbreidel en censuur in hun werk gingen, was de belangrijkste.

Archie Sumter

Dit voorwoord schreef Archie Sumter in augustus 2001, in de beginfase van het project. In 2006 overleed hij. Uit respect voor zijn initiatief plaatsen wij deze tekst, die nog geheel accuraat is, ongewijzigd.