bol.com

Beschrijving

Kiezen en beslissen is een wezenlijk onderdeel van het menselijk leven, en het vermogen om juiste keuzes en beslissingen te nemen is een voorwaarde om goed te kunnen leven. Aan het maken van een keuze gaat de vorming van een oordeel vooraf. Maar hoe komt deze tot stand? De Retorica van Aristoteles behandelt dit cruciale deel van het menselijk bestaan in de ruime contekst van communicatie tussen mensen. Behalve het woord zelf spelen bij zijn analyse ook de spreker en het gehoor een rol. De centrale gedachte is dat de retorica uiteindelijk te maken heeft met beoordelen: het gehoor zal tenslotte met de woorden van een redenaar instemmen of ze afwijzen. Het proces van overtuigen is dus gericht op het maken van een keuze. Voor Aristoteles bestaat de retorica in het vermogen om in een gegeven situatie de beschikbare middelen te vinden om te overtuigen. Essentieel is dat het woord van de redenaar voor zijn gehoor acceptabel is: de gekozen overtuigingsmiddelen of argumenten mogen de grenzen van het op de heersende moraal en cultuur gebaseerde verwachtingspatroon niet te buiten gaan. Volgens Aristoteles speelt niet alleen de logica een rol. De effectiviteit van een redenering hangt ook af van factoren als de persoonlijkheid van de redenaar en de emotionele toestand waarin het gehoor verkeert. De retorica is daarom meer dan een techniek van welsprekendheid: ze behelst ook elementen van de psychologie en de sociologie. Hierin ligt de unieke betekenis van Aristoteles' Retorica: de observatie dat mensen hun beslissingen nemen als sociale wezens leidt tot een omvattende systematiek van het proces van oordeelsvorming. De retorica krijgt aldus erkenning als een puur menselijk fenomeen.

Recensie(s)

NBD|Biblion recensie
In de reeks "Aristoteles in Nederlandse vertaling" van de Historische Uitgeverij is de "Retorica" verschenen. Dit werk van de beroemde Griekse filosoof (384-322 voor Chr.) over de welsprekendheid valt in drie gedeelten uiteen: in het eerste behandelt hij de beginselen van de retorica en de drie typen toespraken (toespraken voor de volksvergadering, voor de rechtbank en gelegenheidstoespraken); in het tweede gedeelte de verschillende emoties (angst, boosheid, medelijden etc.) en hoe ze opgewekt kunnen worden, en in het derde gedeelte vorm en taalgebruik. Dit belangrijke werk is nog steeds zeer actueel en Aristoteles' beschrijvingen van de emoties zijn goed navoelbaar. Het is echter een moeilijk werk en de vertaling en inleiding doen (met uitzondering van de noten, een verklarend glossarium en twee registers) weinig concessies aan de niet-ingevoerde lezer. Verzorgde uitgave.

(Biblion recensie, Dr. E.A. Hemelrijk)

Terug naar het overzicht