De Griekse tragedie is niet alleen een literair genre dat nog
altijd aanspreekt en ontroert; ze was ook een wezenlijk bestanddeel
van de Atheense democratie. Dit boek maakt deze politieke dimensie
van literatuur weer zichtbaar. Het kijkt naar Sofocles' tragedies
zoals Antigone en met name Oedipus in Colonus, een soort vervolg op
Koning Oedipus, geschreven tegen de achtergrond van de
Peloponnesische oorlog en de soms bloedige strijd om de Atheense
democratie. Oppervlakkig beschouwd lijkt Oedipus ...
De Griekse tragedie is niet alleen een literair genre dat nog
altijd aanspreekt en ontroert; ze was ook een wezenlijk bestanddeel
van de Atheense democratie. Dit boek maakt deze politieke dimensie
van literatuur weer zichtbaar. Het kijkt naar Sofocles' tragedies
zoals Antigone en met name Oedipus in Colonus, een soort vervolg op
Koning Oedipus, geschreven tegen de achtergrond van de
Peloponnesische oorlog en de soms bloedige strijd om de Atheense
democratie. Oppervlakkig beschouwd lijkt Oedipus in Colonus een
tragedie over onrecht en verzoening, lijden en verlossing, en het
aanvaarden van het ouder worden en de dood. Maar het stuk heeft een
onmiskenbaar politieke lading, en verontrustende boventonen van
oorlog tussen en binnen steden, en zelfs binnen de familie. Oedipus
is woedend op het vaderland dat hem ten onrechte verbannen heeft en
wil het vernietigen. Hij pleit zichzelf vrij van de moord op zijn
vader Laios, maar vervloekt zijn beide zonen en stort daarmee ook
zijn dochters in het verderf. Voor de oude en machteloze
vluchteling Oedipus blijkt het woord een geducht, zelfs dodelijk
wapen.
De vloek van Oedipus beschrijft hoe het antieke theater vragen
oproept over de macht van het woord in een democratie, en over de
grenzen van wie mag spreken en van wat kan worden gezegd. Daardoor
biedt het een verrassende kijk op kwesties van burgerschap,
ballingschap en de verhouding tussen recht en macht - kwesties die
ook in de huidige politiek aan de orde zijn.
Recensie(s)
NBD|Biblion recensie
Dit boek van de filosoof en schrijver Michiel Leezenberg
probeert politiek en literatuur in het klassieke Athene (5de eeuw
voor Chr.) te verbinden. Aan de hand van de tragedies 'Oedipus in
Colonus' en 'Antigone' van de tragediedichter Sofocles stelt hij de
Atheense democratie en het Atheense burgerschap aan de orde, zaken
die de laatste tijd in de wetenschappelijke literatuur zeer in de
belangstelling staan. Zijn aanpak heeft de vorm van een
literair-filosofische beschouwing, meer dan een historisch betoog.
Ondanks de vlotte schrijfstijl zal het boek, door de vele namen van
antieke en moderne auteurs die genoemd worden, een algemeen publiek
afschrikken. Voor zijn 'Islamitische filosofie' kreeg Leezenberg
(1964) de Socrates Wisselbeker voor het beste populair-filosofische
boek.