Zwarte Mis

Recensie(s)

De boodschap die John Gray sinds 'Strohonden' (2003)* in elk volgend boek herhaalt, is even simpel als verontrustend: mensen die denken dat de mens zichzelf en de wereld kan verbeteren, zijn niet alleen dom, ze zijn bovenal gevaarlijk. De mens is een dier als alle andere en daar moet hij het mee doen. Het begon, zo schrijft Gray in 'Zwarte mis', met het christendom en zijn belofte van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Die belofte is inmiddels in geseculariseerde vorm overgenomen door de Verlichting en vervolgens door een grote verscheidenheid aan utopisch gerichte bewegingen, van socialisme en marxisme tot fascisme en maoisme. Het boek mondt uit in een felle aanklacht tegen de meest recente uitwas van dit denken: het blinde geloof waarmee neoconservatief Amerika onder leiding van Bush de democratie ging brengen in Irak en het land daarmee in een chaos heeft gestort. Gray pleit voor realisme, voor bescheidenheid en terughoudendheid. Hij schrijft snel en gedreven, en argumenteert daardoor soms wat oppervlakkig. Maar dat maakt zijn visie niet minder indringend. Het boek bevat een groot aantal eindnoten en besluit met een register.

Dr. D.G. van der Steen