BFC BREEAM

1. Omschrijving project

In de afgelopen zestien jaar is bol.com uitgegroeid van een winkel voor boeken en entertainment tot een verzameling van speciaalzaken die in totaal ruim negen miljoen artikelen bieden. Meer dan vijf miljoen Nederlanders en Belgen winkelen bij bol.com; en dagelijks wordt de winkel door bijna een miljoen mensen bezocht. Daarnaast heeft bol.com zich ook ontwikkeld tot een verkopersplatform waar zowel particulieren als andere ondernemers hun artikelen te koop kunnen aanbieden.

 

Aangezien het oude fulfilment center te weinig capaciteit bood, is in 2016 gestart met de bouw van bol.com haar eerste eigen fulfilment center in Waalwijk (fase 1). In september 2017 werd fase 1 in gebruik genomen. Toen werd al rekening gehouden met een eventuele uitbreiding, wat op dit moment wordt ontwikkeld (fase 2). Fase 2 heeft een vergelijkbare omvang als fase 1 en wordt direct naast het gebouw van fase 1 gebouwd.

 

Het nieuwe fulfilment center biedt voldoende ruimte om verder te groeien, wat ervoor zorgt dat bol.com ook in de toekomst kan blijven groeien en innoveren en een nog breder assortiment, de snelste levering en maximale service voor zijn klanten kan bieden.

 

Ingram Micro, de huidige fulfilmentpartner van bol.com, zal zorg dragen voor het personeel en de dagelijkse leiding en bol.com ondersteunen bij de ontwikkeling van innovaties.

 

Het huidige gebouw (fase 1) heeft een grondoppervlakte van ca. 50.000 m2 en een gebruiksoppervlak van ruim 130.000 m2. De uitbreiding (fase 2) heeft een vergelijkbar omvang.

 

Daarmee wordt de totale grondoppervlakte van het fulfilment center (fase 1 en 2) door de uitbreiding verdubbeld naar in totaal ca. 100.000 m2, en het gebruiksoppervlak naar ca. 260.000 m2.

Het gebouw is gesitueerd op bedrijventerrein Haven Acht te Waalwijk. Een bedrijventerrein wat de komende jaren flink wordt uitgebreid. De ontwikkeling van logistieke dienstverlening is een van de meest belangrijke economische speerpunten van de gemeente. Waalwijk wil zich in de toekomst nog sterker profileren als logistiek centrum in de regio Midden-Brabant. De ontwikkeling van bol.com past daar goed in.

2. Ontwerpuitgangspunten: routing en opbouw

Op het terrein zijn de logistieke stromen geheel gescheiden van het personenverkeer. Aan de zuidzijde van het terrein bevindt zich de in- en uitgang voor personen (auto’s en fietsers). Er is een apart ‘entreegebouw’ waar men naar binnen komt (hoofdentree). Met de lift (BG naar niveau 2) of trappen aan weerszijde van de lift komt men op niveau 2. Een loopbrug op niveau 2 (+6.400) verbindt de hoofdentree met het logistieke centrum. Alle medewerkers en bezoekers komen hier het gebouw binnen.

Het bestaande gebouw (fase 1) bestaat uit 1 , 2 of 4 bouwlagen en is ca. 13 m hoog. De uitbreiding (fase 2) is gemiddeld ca. 16,6 m hoog en heeft een automatisch opslaggedeelte van ca. 32 m1 lang aan de oostzijde. Vloeren bevinden zich op 6,4 en 11 m1 hoogte. Daarnaast bevinden zich aan de voorzijde van het automatisch opslaggedeelte orderverzamelstations, verdeeld over 4 verdiepingen (hoogste vloer 19 m1).

De routing in het totale gebouw (bestaand en uitbreiding) is als volgt:

  1. In het logistieke centrum (de hal) komt men binnen in het security deel met security-gates met tevens de was/kleedruimten voor het personeel (niveau 6,4 m1)
  2. Na de security-gates verspreidt het personeel zich over het logistieke centrum naar de verschillende werkplekken via centrale gangen op de niveaus 6,4 en 11 m1 zowel in noord-zuid als in oost-west richting.
  3. Via trappen aan de centrale gangen zijn ook de begane grond, en de orderverzamelvloeren op 15 m1 en 19 m1 bereikbaar.
  4. In de nabijheid van de werkplekken zijn op strategische plaatsen sanitaire voorzieningen en overlegruimtes voorzien, opdat de loopafstanden voor personeel beperkt zijn.
  5. In het kantorenblok aan zowel zuid- als noordzijde zijn kantines voorzien. De kantine aan de zuidzijde bevindt zich op 11 m1 hoogte en is uitstekend gesitueerd t.o.v. personeel voor orderverzamelen en verpakken. De kantine aan de noordzijde op vloer 6,4 m1 en is uitstekend gesitueerd voor personeel voor decanting en sorteren.
  6. De kantoren bevinden zich aan zowel noord- als zuidzijde op 6,4 en 11 m1. Voor het procesmanagement zijn in het logistiek centrum control rooms voorzien op 11 m1 met overzicht over het totale proces.
  7. Aan de noordzijde vindt de ontvangst goederen plaats waar de goederen verpakt en gesorteerd worden alvorens te worden opgeslagen.

    Aan de zuidzijde vindt op de BG de verzending van de klant pakketten plaats. In het bestaande gebouw is hiervoor een sorter beschikbaar en ook in de uitbreiding zullen hiervoor sorters worden gebruikt. De verwerking van de pakketten in deze gebieden zal gebeuren door PostNL.

    Het middendeel bestaat uit opslag van goederen en verwerking (orderverzamelen, sorteren en verpakken). De opslag in de bestaande bebouwing vindt plaats in stellingen van het palletmagazijn of de stellingen van de 4 legbordvloeren. De opslag in de uitbreiding vindt plaats in een automatisch opslagmagazijn voor bakken en voor een klein deel in de ADR ruimte aan de voorzijde in legbordstellingen.

3. Duurzaamheidsambitie

Bij de bouw wordt volop rekening gehouden met duurzame en energievriendelijke oplossingen. Denk hierbij aan het recyclen van water en het toepassen van hernieuwbare energie, energie-efficiëntie en een optimaal werkklimaat. Bol.com streeft hiermee naar het behalen van de Outstanding-score (5 sterren) van het duurzaamheidskeurmerk BREEAM-NL.

Het fulfilment center fase 1 heeft in 2018 het BREEAM-NL oplevercertificaat behaald met niveau Outstanding (5 sterren). Tevens heeft het gebouw (fase 1) in maart 2017 de BREEAM Award in de wacht gesleept in de categorie ‘Industrial Buildings’. De BREEAM Awards is een internationale prijs en worden ieder jaar uitgereikt aan de meest duurzame gebouwen.

Bol.com werd door de jury geroemd vanwege de opschaalbaarheid van het nieuwe fulfilment center, de manier waarop CO2-uitstoot wordt gereguleerd door middel van warmteregulering en vijf windturbines en de focus op een gezonde en prettige werkomgeving voor werknemers.

Voor fase 2 wordt hetzelfde duurzaamheidsniveau nagestreefd.

4. Wat is BREEAM-NL?

BREEAM-NL is een certificeringsmethode voor duurzaamheid van o.a. nieuwe en bestaande gebouwen en gebieden.

Hoe kan bol.com deze score behalen?

De belangrijkste innovatieve en milieuvriendelijke ontwerpmaatregelen om tot een Outstanding-score te komen zijn:

  • Een duurzame vorm van energieopwekking door middel van warmte- en koudeopslag in de bodem in combinatie met warmtepompen.
  • Energieneutraal door middel van zonnepanelen op het dak van het gebouw (fase 2) en windenergie van de windmolens die naast het bedrijventerrein staan (fase 1).
  • Toepassen van energiezuinige installaties voor zowel de hele klimaatinstallatie (verwarming, koeling, ventilatie) als de verlichting.
  • Regenwater (zogenaamd grijswater) opvangen voor de spoeling van toiletten, urinoirs en voor gevelkranen.
  • Op het parkeerterrein worden totaal bijna 40 oplaadpunten voor elektrische auto’s gerealiseerd om het gebruik van deze auto’s te stimuleren.
  • Voor fietsers zijn douche- en kleedruimtes aanwezig en voor elektrische scooters en fietsen worden 10 oplaadpunten gerealiseerd in de fietsenstalling.
  • De ecologische waarde van het project wordt vergroot door het realiseren van onder andere nestkasten voor diverse vogelsoorten, verwarmde vleermuisburchten en solitaire bijenkasten. Daarnaast wordt er vanuit het perceel van het bol.com fulfilment center een verbinding gemaakt met de ecologische hoofdstructuur.
  • Afvalscheiding in verschillende afvalstromen tijdens de bouw en het gebruik van het centrum.

5. Functieverdeling

In het ontwerp zijn de volgende functies en gebruiksoppervlakten (NEN2580) aanwezig:

Fase 1 (opgeleverd in 2017):

  • Kantoorfunctie: 925 m2
  • Bijeenkomstfunctie (pauze- en vergaderruimtes): 3.222 m2
  • Industriefunctie: 122.868 m2
  • Verkeersruimten (inclusief loopbrug): 2.379 m2
  • Opslagruimten: 689 m2
  • Totaal gebruiksoppervlak: 130.083 m2
  • 95% van de gebruiksoppervlakte is logistiek gebied.
  • Totaal bruto vloeroppervlak: 132.644 m2
  • Terreinoppervlak: ca. 51.798 m2

Fase 2 (in ontwikkeling):

  • Kantoorfunctie: 1.621 m2
  • Bijeenkomstfunctie: 3.082 m2
  • Industriefunctie: 100.167 m2
  • Gemeenschappelijke ruimten: 3.512 m2
  • Opslagruimten: 203 m2
  • Gemeenschappelijke & overige ruimten: 4.192 m2
  • 96% van de gebruiksoppervlakte is logistiek gebied.
  • Totaal bruto vloeroppervlak: 112.782 m2
  • Terreinoppervlak (exclusief gebouw): ca. 32.800 m2

6. Verwacht energie- en waterverbruik

Fase 1 (opgeleverd in 2017):

  • Verwacht totaal energieverbruik: 51 kWh/m2 BVO
  • Verwacht verbruik van fossiele brandstoffen: geen, geheel verzorgd door windenergie
  • Verwacht verbruik van duurzame energiebronnen (windenergie): 57 kWh/m2 BVO
  • Verwacht verbruik van gas: geen (geen gasaansluiting)
  • Verwacht waterverbruik (waterbedrijf): ca. 3.600 m3/jaar
  • Verwacht waterverbruik (grijswater): ca. 640 m3/jaar

Fase 2 (in ontwikkeling):

  • Verwacht totaal energieverbruik (zonder opwekking): 31 kWh/m2 BVO
  • Verwacht verbruik van fossiele brandstoffen: geen
  • Verwacht verbruik van duurzame energiebronnen (zonnepanelen): 31 kWh/m2 BVO
  • Verwacht verbruik van gas: geen (geen gasaansluiting)
  • Verwacht waterverbruik (waterbedrijf): ca. 3.000 m3/jaar
  • Verwacht waterverbruik (grijswater): ca. 530 m3/jaar

7. Innovatief milieubewust bouwen

Net zoals bij fase 1 is tijdens het ontwerpproces veel aandacht besteed aan het creëren van synergie tussen de basisvoorzieningen van het fulfilment center en het inpassen van de specifieke gebruikerswensen van bol.com. Het technisch ontwerp van het centrum is tot stand gekomen op basis van een Programma van Eisen dat is ontwikkeld door bol.com, in samenwerking met logistiek adviesbureau Groenewout. Dit Programma van Eisen is vervolgens verder uitgewerkt door middel van een intensieve interactie tussen bol.com en de technisch specialisten van het ontwerpteam. In deze teamsamenstelling is naast het technisch ontwerp ook de duurzaamheidsambitie van bol.com vertaald in concrete ontwerpbeslissingen.

Tijdens de bouw wordt de impact van het bouwproces op het milieu zoveel mogelijk geminimaliseerd door verregaande afvalscheiding in verschillende afvalstromen en milieuvriendelijk materiaalbeleid voor materialen die op de bouwplaats gebruikt worden.

Duurzame maatregelen op sociaal- en economisch gebied

De komst van het nieuwe bol.com fulfilment center (fase 1) betekende voor Waalwijk en omgeving een belangrijke groei in het aantal arbeidsplaatsen. Het is voor Waalwijk een erg belangrijk project. Waalwijk heeft een logistiek gunstige ligging voor zowel Nederland als België. De uitbreiding (fase 2) betekent een verdere groei in het aantal arbeidsplaatsen. Het fulfilment center (fase 1) was het eerste bedrijf dat zich op het bedrijventerrein Haven Acht vestigt; de uitbreiding kan de verdere ontwikkeling ervan nog meer een boost geven.

8. BREEAM-proces en -organisatie

Het ontwerp van het fulfilment center fase 2 wordt verzorgd door Denc. Hierbij is het installatieontwerp uitbesteed aan Techniplan, en de BREEAM coördinatie aan Build2Live. Samen met het bol.com gebouw ontwerp team, het ontwerpteam en de diverse adviseurs van bol.com zorgen we ervoor dat alle duurzame maatregelen geïntegreerd worden in het ontwerp en gebouw.

Planvorming en BREEAM-credits

Bol.com streeft een hoog comfort- en duurzaamheidsniveau na in de bouw van het nieuwe fulfilment center. Daarom is vanaf het begin van het ontwerpproces al rekening gehouden met diverse duurzaamheidsmaatregelen en wordt vanaf het begin de BREEAM-ambitie Outstanding nagestreefd. Dit houdt in dat een score van minimaal 85% wordt behaald. In elk van de 9 categorieën wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke score. In de bijlage is te zien welke BREEAM credits worden gehaald.

  • Een zeer hoge score wordt behaald in de categorie Energie, wat vooral komt door een zeer energiezuinig installatieconcept gecombineerd met duurzame energieopwekking (credits ENE 1 en ENE 5). Het streven is om een energieneutraal gebouw te realiseren.
  • Gevolgd door een hoge score in de categorie Gezondheid. Er wordt gezorgd voor de hoogste thermische comfortklasse (credit HEA 10), regeling van de luchthoeveelheid op basis van CO2 om een goede luchtkwaliteit te borgen (credit HEA 8) en de mogelijkheid voor werknemers om de verlichting en temperatuur in de kantoorvertrekken zelf te regelen (credits HEA 6, HEA 11).
  • In de categorie Transport werd bij fase 1 wat lager gescoord, wat komt doordat er geen voorzieningen zoals supermarkt, lunchroom, pinautomaat (credit TRA 2). Voor fase 2 is deze score aanzienlijk verbeterd, aangezien er alternatief openbaar vervoer wordt geregeld (Havenbus en bedrijfsbussen) (credit TRA 1), en er wordt gezorgd voor alle benodigde faciliteiten, zoals voldoende oplaadpunten voor elektrische vervoersmiddelen. Ook zal het carpoolen worden gestimuleerd. (credits TRA 3, TRA 5)
  • In de categorie Materialen wordt het laagste gescoord, wat vooral komt door de impact van de zonnepanelen (qua materiaalgebruik) op het milieu (credit MAT 1).

Kosten/baten

Gedurende het ontwerptraject zijn diverse keuzes gemaakt, waarbij voor alle duurzame maatregelen de afweging is gemaakt in hoeverre de kosten opwegen tegen de baten. Voor het reeds opgeleverde gebouw (fase 1) is in materiaalgebruik bijvoorbeeld gekozen voor een stalen dak in plaats van een combinatie van staal en beton. Met een stalen dak kan de onderliggende constructie lichter worden uitgevoerd, wat resulteert in een lagere milieubelasting. Dezelfde opzet en materialen zijn toegepast bij fase 2.

Tips voor volgende projecten

Om te komen tot een zeer duurzaam gebouw is een integraal ontwerp essentieel, waar het ontwerp van het nieuwe fulfilment center een goed voorbeeld van is. Daarbij is het van belang om vroegtijdig ambities vast te leggen ten aanzien van duurzaamheid en deze te integreren in het ontwerp. Bijna alle partijen betrokken bij dit project hebben ervaring met BREEAM en het realiseren van duurzame gebouwen. Het betrekken van partijen ervaring met BREEAM draagt bij aan een soepel(er) certificeringsproces.

9. Een duurzame toekomst

Bij bol.com worden dagelijks duizenden artikelen besteld. En die willen we natuurlijk snel, efficiënt én zo duurzaam mogelijk bij onze klanten bezorgen. Zo willen we een inspirerende standaard zetten. Voor collega-ondernemers in de e-commerce. En voor onze logistieke partners, met wie we volop kennis uitwisselen, bijvoorbeeld via brancheorganisatie Thuiswinkel.org.

Alle mensen en organisaties hebben een ecologische voetafdruk, want letterlijk alles wat we op aarde doen, heeft impact op de natuurlijke omgeving. De kunst is dus om die voetafdruk zo klein mogelijk te maken. Bij bol.com wordt de omvang van de ecologische voetafdruk vooral bepaald door de inrichting van onze gebouwen, de bezorging van onze pakketjes en de ‘milieubelasting’ van onze verpakkingen. Ontdek hoe we onze voetafdruk steeds verder verkleinen op onze website:

Logistiek omgeving

Bijlage: lijst te behalen BREEAM credits (fase 2)

Man 1 Prestatieborging (3 van 3)
Man 2 Bouwplaats en omgeving (2 van 2)
Man 3 Milieu-impact bouwplaats (4 + EP van 4)
Man 4 Gebruikershandleiding (1 van 1)
Man 6 Consultatie (1 van 1)
Man 8 Veiligheid (1 van 1)
Man 9 Kennisoverdracht (1 van 1)
Man 11 Onderhoudsgemak (1 van 1)
Man 12 Levenscyclus kostenanalyse (1 van 1)
Hea 3 Tegengaan lichthinder (1 van 1)
Hea 4 Hoog frequent verlichting (1 van 1)
Hea 5 Kunstverlichting binnen- en buiten (1 van 1)
Hea 6 Lichtregeling (1 van 1)
Hea 8 Interne luchtkwaliteit (2 van 2)
Hea 9 Vluchtige organische verbindingen (1 van 1)
Hea 10 Thermisch comfort (2 van 2)
Hea 11 Temperatuurregeling (1 van 1)
Hea 13 Akoestiek (1 van 1)
Ene 1 Energie efficientie (15 van 15)
Ene 2a Sub-metering energieverbruiken (2 van 2)
Ene 4 Energiezuinige buitenverlichting (1 van 1)
Ene 5 Toepassing van duurzame energie (3 + EP van 3)
Ene 7a Energiezuinige koel- en vriesopslag (1 van 1)
Ene 8 Energiezuinige liften (2 van 2)
Ene 26 Thermische kwaliteit gebouwschil (2 van 2)
Tra 1b Aanbod van OV (2 van 4)
Tra 3a Alternatief vervoer (2 + EP van 2)
Tra 4 Voetgangers- en fietsersveiligheid (2 van 2)
Tra 5 Vervoersplan en parkeerbeleid (3 van 3)
Tra 7 Vervoersinformatiepunt (1 van 1)
Tra 8 Toelevering en manoeuvreren (1 van 1)
Wat 1a Waterverbruik (2 van 3)
Wat 2 Watermeter (1 van 1)
Wat 3 Hoofd lekdetectie (1 van 1)
Wat 4 Zelfsluitende watertoevoer sanitair (1 van 1)
Wat 5 Recycling van water (1 van 1)
Wat 6 Irrigatiesystemen (1 van 1)
Mat 1 Bouwmaterialen (1 van 8)
Mat 5 Onderbouwde herkomst van materialen (2 van 4)
Mat 7 Robuust ontwerpen (1 van 1)
Wst 1 Afvalmanagement op de bouwplaats (3 + EP van 3)
Wst 3a Opslagruimte voor herbruikbaar afval (1 van 1)
Wst 5 Compost (1 van 1)
Wst 6 Inrichting (1 van 1)
LE1 Hergebruik van land (2 van 5)
LE2 Verontreinigde bodem (1 van 2)
LE3 Aanwezige planten en dieren op de locatie (1 van 1)
LE4 Planten en dieren als medegebruiker (2 van 2)
LE6 Duurzaam medegebruik planten & dieren (1 van 1)
Pol 1 GWP koudemiddelen klimatisering (1 van 1)
Pol 2 Voorkomen lekkages koudemiddelen (2 van 2)
Pol 3 GWP koudemiddelen warenkoeling (1 van 1)
Pol 4 Ruimteverwarming Nox emissie (3 + EP van 3)
Pol 6 Afstromend regenwater (3 van 3)
Pol 8 Geluidsoverlast (1 van 1)