De bijenhouder van Aleppo

Het is lastig om het multitude aan verschillende emoties te beschrijven dat dit boek in mij opgewekt heeft, het verhaal heeft je van het begin tot aan het einde volledig in haar ban. De ervaringen van de hoofdpersonages zijn zo enorm realistisch gebracht en de gevolgen van de oorlog zo goed beschreven dat ik direct moest denken aan hoe oorlog mijn thuisland, Libanon verscheurd en verdraait heeft. Het besef van de gevolgen van oorlogen en de ontberingen die mensen moeten doorstaan moeten gedeeld worden. Het is overduidelijk dat Christy Lefteri heel goed weet waar ze over schrijft, want door heel Libanon heen hoor je van de miljoenen Syrische vluchteling soortgelijke en ergere ervaringen. Ik heb gehuild, ik heb gelachen en ik heb de moed van de mens in het geschreven woord gezien! Dit is een verhaal dat gedeeld moet worden.

Na een rustig leven in Aleppo heeft de oorlog hen alles ontnomen en moeten Nuri en Afra hun thuisland ontvluchten. Het is een levensgevaarlijke reis van land naar land, waarbij ze zijn overgeleverd aan overbelaste instanties en de welwillendheid van smokkelaars. Onderweg ontmoeten ze medereizigers en maken ze afschuwelijke dingen mee. Gebeurtenissen die ze nooit meer kunnen vergeten. De hoop via de mails van Mustafa die hen is voorgegaan naar Engeland houdt hen gaande. Het is een verhaal dat verteld moet worden, over verlies, overleven en kwetsbare hoop. Dit boek vertelt het persoonlijke verhaal achter de krantenkoppen en cijfers. Het verhaal van Nuri staat symbool voor de belevenissen van veel Syrische vluchtelingen, waardoor de lezer begrip krijgt voor de diepe wanhoop, maar ook hun hoop op een nieuw leven in een veilig land. Met dit verhaal heeft auteur Christy Lefteri de vluchtelingen een stem gegeven. De bijenhouder van Aleppo is op 28 mei 2019 uitgegeven door Uitgeverij Mozaïek. Uitgebreidere recensie op Hemelse Boeken.wordpress.com.

Mensen zijn geen bijen, wij werken niet samen, wij hebben geen besef van een groter goed (blz 93) Nuri en Afra moeten vluchten uit Aleppo, wanneer ze alles al zijn verloren: hun zoontje Sami, hun bezittingen en bijenvolken maar ook door alles zijn ze elkaar kwijtgeraakt. Samen beginnen ze aan hun vlucht uit Aleppo, en hopen Engeland te bereiken. Een verhaal waarin alles intens wordt beschreven: de wederzijdse liefde tussen Nuri en Afra, hun liefde voor Sami, maar ook de liefde van Nuri voor bijen: je voelt zijn pijn als zijn bijen door de oorlog worden vernietigd; de verschrikkingen die ze tijdens hun vlucht mee moeten maken. Onmenselijk: het vluchtelingenbestaan. Ondanks alle tegenslagen en ontberingen houden ze vast aan hun droom om Engeland te kunnen bereiken en daar een nieuw bestaan op te bouwen. Waar bijen zijn, zijn bloemen, en waar bloemen zijn, is er nieuw leven en nieuwe hoop (blz 213) Een boek om in een adem uit te lezen, wat je lang bijblijft, wat iedereen zou moeten lezen zodat iedereen tot besef komt dat vrede en vrijheid het grootste goed is wat er bestaat!

Ik heb dit boek in 1 ruk uit gelezen. Prachtige beschrijvingen, ontroerend en adembenemend. Vanaf de eerste bladzijde word je meegenomen in een ontzettend treurig verhaal, maar voel je de kracht en hoop van de personages. Het geeft je een andere kijk op de asielzoeker, maar is tegelijkertijd een prachtig liefdesverhaal. Iedereen moet dit lezen.

Na A watermelon, a fish and a bible, Christy Lefteri’s debuut uit 2010, duurde het tot 2019 voor er weer een roman van haar uitkwam. Ze was bij haar vader op Cyprus toen ze besloot wat voor vluchtelingen te gaan doen. Ze vertrok naar Athene en werkte daar twee jaar als vrijwilliger in het Hope-Centre, een opvanghuis voor vrouwen en kinderen. De, soms gruwelijke, verhalen die ze daar hoorde inspireerden haar tot het schrijven van De bijenhouder van Aleppo, dat in 2019 in het Nederlands is verschenen. Nuri Ibrahim is bijenhouder en woont met zijn vrouw Afra en zevenjarige zoontje Sami in Aleppo. De oorlog is in volle gang en bij een bombardement komt Sami om het leven en wordt Afra blind. Tot overmaat van ramp worden Nuri’s bijenkasten ook nog eens vernield. Redenen genoeg voor Nuri en Afra om Syrië te ontvluchten om in Groot-Brittannië een nieuw leven op te bouwen. Zijn neef en zakenpartner Mustafa woont daar al, is er een bijenhouderij begonnen en wacht op de komst van Nuri. De reis naar hun nieuwe land is er echter niet een die zonder gevaren is. Het verhaal in De bijenhouder van Aleppo wordt verteld vanuit het perspectief van Nuri, maar staat in feite symbool voor dat van het merendeel van de vluchtelingen. Het is immers niet alleen zijn verhaal, maar ook dat van al zijn lotgenoten die door verschrikkelijke omstandigheden hun vaderland hebben moeten verlaten. Je laat namelijk alles achter je, je spullen, als daar ten minste nog wat van over is, maar ook alle herinneringen, vooral de mooie. Een hele stap die ervoor zorgt dat je leven een drastische verandering ondergaat. En dat is precies wat in deze roman beschreven wordt. Ieder hoofdstuk begint in het heden, Nuri bevindt zich ondertussen in Groot-Brittannië, en maakt na een aantal bladzijden een flashback, ook weer in ieder hoofdstuk, waarin Nuri’s leven, maar vooral de vlucht van hem en zijn vrouw uitvoerig beschreven worden. Deze terugblikken verlopen chronologisch en daardoor maakt de lezer van begin tot eind mee wat Nuri heeft moeten doorstaan. Dat ligt overigens ook aan de manier waarop Lefteri het verhaal geschreven heeft. Die is beeldend, maar ook dusdanig dat je niet de indruk krijgt een fictief verhaal te lezen. Dat komt natuurlijk vooral doordat de auteur de vele verhalen van de vluchtelingen waarmee ze te maken heeft gehad erin verwerkt heeft. Die zijn vaak aangrijpend, triest, wanhopig en toch ook wel optimistisch. Het overbrengen van deze emoties is Lefteri dus uitstekend gelukt. Van het feit dat de vluchtelingenproblematiek natuurlijk een zwaar thema is, is in dit boek niet zo heel erg veel te merken. Het verhaal is namelijk bijzonder toegankelijk en in een fijne en mooie stijl geschreven. Toch komt de ellende die de vluchtelingen doormaken heel goed naar voren: het uit nood geboren verlaten van hun eigen land, de zware reis naar hun nieuwe bestaan, de hulpverleners die het werk moeilijk aankunnen, de overvolle vluchtelingenkampen. Maar, en dat is de andere kant van dit alles, de hoop die iedere vluchteling heeft, blijft ook niet onderbelicht. En dat is misschien wel het mooie van het geheel, ondanks de problemen en eventuele tegenslagen zien ze hun toekomst optimistisch tegemoet. Na afloop van het verhaal richt de auteur zich ook nog even tot de lezer. Hierin licht ze toe hoe ze tot het schrijven van De bijenhouder van Aleppo gekomen is. En dat het, hoe triest het feitelijk ook is, zo’n succesverhaal zou worden had ze waarschijnlijk in haar stoutste dromen niet verwacht.

In de bijenhouder van Aleppo lees je pas echt wat het is om een vluchteling te zijn in Europa. Het laat je voelen wat het is in een oorlogsgebied te wonen, alles te verliezen en bang te zijn om ieder moment opgepakt worden. Het laat je zien dat je echt niet zomaar je thuisland verlaat. Het geeft een vluchteling een gezicht, iedereen zou dit moeten lezen