De zevende functie van taal roman

Laurent Binet neemt ons mee naar het Parijs van 1980, waar de Franse filosoof Roland Barthes door een vrachtwagen wordt aangereden en uiteindelijk overlijdt. Hij zou in het bezit zijn geweest van een document waarin de zogenoemde zevende functie van taal uit de doeken wordt gedaan. Wie deze raadselachtige functie kent, zou een enorme overtuigingskracht krijgen en zijn omgeving zowat alles kunnen doen geloven en doen. Een handig instrument dus voor diegenen die van het succes van hun woorden afhankelijk zijn, bijvoorbeeld politici. Aangezien de aanrijding gebeurde na een etentje met de presidentskandidaat François Mitterand wordt het zekere voor het onzekere genomen en wordt politiecommissaris Bayard op de zaak gezet, het zou immers wel eens moord kunnen zijn. De speurtocht van Bayard is de kapstok waaraan de rest van het verhaal opgehangen wordt. 'De zevende functie van taal' is immers verre van een thriller, het is een lijvig literair werk, dat met de nodige kennis van zaken geschreven werd. Tientallen bekende en minder bekende namen spelen hun eigen grote of kleine rol in het verhaal. Filosofen, auteurs, politici, iedereen die indertijd deel uitmaakte van de 'intellectuele wereld' passeert de revue. Aangenaam om lezen enerzijds omwille van de herkenbaarheid, toch voor mensen die in de jaren tachtig van de vorige eeuw al op deze aardbol rondliepen, en voor wie namen als Giscard d'Estaing, Jean-Paul Sartre, Umberto Ecco en Françoise Sagan dus bekend in de oren klinken. Overvloed aan informatie anderzijds, omdat er echt tientallen personages komen opdraven, vaak gewoon bij naam genoemd zonder dat ze iets aan het verhaal toevoegen. Zelfs de mensen die naast inspecteur Bayard het verhaal dragen en maken, zorgen wel eens voor verwarring, het is niet altijd evident om nog te weten wat hun functie en rol in het verhaal is. Een groot deel van het verhaal speelt zich af in Italië, o.a. Bologna en Venetië, Bayard verzeilt zelfs in Amerika. Opvallend is dat grote stukken tekst in het Italiaans en Engels niet vertaald werden, vermoedelijk zeer ergerlijk voor wie geen kennis van deze talen heeft. 'De zevende functie van taal' is een fascinerend boek dat de lezer meeneemt naar de wereld van de linguïstiek, de semiotiek en vooral de retorica. Dat leidt tot allerlei korte en lange filosofische en andere beschouwingen, de ene keer al wat begrijpelijker voor de leek dan de andere. Het boek vraagt best wat inspanning van de lezer, maar is die inspanning tenslotte meer dan waard.

Aardig boek, maar minder toegankelijk en meeslepend dan de vorige titel van Binet. Persoonlijk kom ik er maar lastig in, maar dat hoeft niets te zeggen voor anderen.

De nieuwe “Binet” – na het enorme succes van het bijzondere HhhH, volstaat de achternaam van de auteur voor goede verkoopcijfers – laat een wat onbestemd gevoel achter. Wat heb ik nu gelezen? Een maatschappijkritiek, een whodunnit, een filosofisch boek? Het is in ieder geval een boek over taal; en de verpletterende kracht die het gesproken woord kan hebben. Degene die het geheim van de mysterieuze “de zevende functie van taal” heeft is onoverwinnelijk in het debat. De strijd om het bezit hiervan is dan ook hevig (er vallen heel wat doden, om te beginnen met – waargebeurd – Roland Barthes) en voert ons langs onder ander Giscard, Derrida, Foucault, Umberto Eco, Bulgaarse huurmoordenaars, Sartre, Italiaanse revolutionairen en Mitterand. Een meta-roman wordt hij hier en daar genoemd. Binet schuwt het grote gebaar dan ook niet. Binet heeft er plezier in om de Franse intelligentsia in de maling te nemen en heeft geen ontzag voor heilig huisjes. En velen zullen dat plezier met hem delen, ik zeker. De macht – en die is in Frankrijk nauw verbonden met intellectuelen – verdient te allen tijde bespotting. Daarin is de auteur geslaagd. De nog in leven zijnde hoofdpersonen schijnen behoorlijk ontzet te zijn. Sommigen van hen, zoals de schrijver Sollers (die in het boek een uiterst pijnlijke castratie ondergaat) noemen het een ‘fascistisch boek’. Onderhoudend, humorvol, brutaal, maar ook overvol en chaotisch. Binet draaft hier en daar door. Verbanden zijn dan wel erg toevallig, karakterontwikkelingen onverklaarbaar en fictieve gebeurtenissen doen dan geforceerd aan. Zo doet richting het einde van het boek een “jonge zwarte man uit Hawai, die weleens senator kan worden” terloops zijn intrede. De suggestie is dat ook Obama onder invloed gebracht is van deze “zevende functie van de taal.” Dat kan je briljant vinden, ik vind het too much.

Een onverwacht geestige roman over de beroemde Franse filosofen van de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw

Heerlijk, leesbare detective over de intelectuele scene van het Parijs rond 1980. Vlot geschreven, met gebruik van wat clichés van het genre maar dat mag de pret niet drukken want de personages maken veel goed. Aan de ene kant is het plezier groter wanneer je enigszins op de hoogte bent van het werk van Barthes, Kristeva, Foucault, Eco, etc (en de Franse politiek van die tijd) al kan het juist ook dienst doen als een originele introductie.

Het is een boek voor mensen met een zeer goede kennis van de Franse filosofen. Ik ben halverwege en kom er niet doorheen. Misschien wordt het voor mij nog interessanter.