Hoe God verdween uit Jorwerd een Nederlands dorp in de twintigste eeuw

In het Franse chanson "La Montagne" van Jean Ferrat, later vertolkt door Wim Zonneveld in het liedje "Het dorp", wordt gezongen wat Geert Mak beschrijf !. God lijkt zijn handen af te trekken van het gemeende arcadische of bijna paradijselijk voorgestelde, gelukkige( agrarische) leven in Jorwerd. In een ander boekje van Mak "Mijn Land , een minigeschiedenis voor beginners" komt feitelijk de calvinistische inslag ( Mak als dominees zoon) en 'missie' van Mak naar voren. Mak stelt: "de tijdgeest voert ons naar Mammon's hoogaltaar. Dekt de titel van het goed leesbare boek "Hoe God verdween uit Jorwerd" nu de inhoud ? Ja, hier laat Mak zien dat modernisering en rationalisering, op jacht naar gewin, een duistere keerzijde heeft. Ondanks de aantoonbare economische vooruitgang betalen de bewoners van Jorwerd een dure tol. De ziel van Jorwerd lijkt te zijn verkocht aan Mammon ! Hier kan Geert Mak hij de hand schudden met Rien Poortvliet, de geweldige tekenaar/kunstenaar, die ook in fraaie tekeningen en toegevoegde teksten zijn Godsbesef niet onder stoelen en banken stak en ook getekende boeken maakte met een ''christelijke missie" ( Zie o.a. de Ark van Noach). Een boek dat je beslist gelezen moet hebben om de veranderingen op het platte land te begrijpen. Wie veranderingsproces nog echt wil bekijken bezoekt het Centrale deel van Frankrijk (dep. Cantal,Lot, Correze)De dramatische gevolgen zijn daar tastbaar aanwezig !!

Wie op een topografische kaart zoekt naar het Friese Jorwerd komt niet bedrogen uit. Het bestaat echt ! De ontmanteling van de eens zo kostbare saamhorigheid van het dorpje Jorwerd wordt door Geert Mak treffend beschreven. Juist het feit dat Geert Mak dicht op de bewoners blijft in zijn beschrijvingen, maken het verhaal indringend en intrigerend. Het dagblad Trouw van woensdag 25 augustus 1999, maakt melding van het feit dat koningin Beatrix en ook andere bekende Nederlanders zoals Annemarie Jorritsma bij het plaatselijke café op bezoek kwamen en zo eens wilde kennismaken met een acteur in de toch wat tragische dorpsontwikkeling. Een prettig leesbaar boek waar menig sociaal geograaf in wegkruipt.

Dit boek gaat eigenlijk niet over hoe God verdween uit Jorwerd, maar vooral over hoe de Boer verdween uit Jorwerd. Mak schets de enorme sociale gevolgen van de schaalvergroting in de landbouw in het Friese dorpje. Hoe boeren vroeger al hun koeien herkenden, maar tegenwoordig enkel nog bezig zijn met ondernemen, terwijl aan het melken nauwelijks nog een mensenhand te pas komt. Hoe veel boerenbedrijven over de kop gingen, omdat boeren de modernisering niet konden bijbenen. Mak beantwoordt de vraag hoe een dorpje er anno nu bijligt in vergelijking met vijftig jaar eerder. Herkenbaar voor de plattelandsbevolking, leerzaam voor de stadsbevolking. Een aanrader voor iedereen met belangstelling voor dit sociologische en demografische vraagstuk. Meeslepend geschreven door de vele persoonlijke voorbeelden uit de praktijk die Mak, zoals we van hem gewend zijn, aanhaalt.

In deze uitgave ontbreken de illustratie's, wat erg jammer is, want die voegen toch wel iets toe aan de tekst. Het boek laat zich lezen als een documentaire, soms een droge opsomming van feiten, maar over het algemeen leuk geschreven. Veel informatie over vervlogen tijden, een vleugje nostalgie en een goed beeld scheppend. Niet zozeer over hoe God verdween uit Jorwerd, maar meer over hoe de boeren verdwenen uit de (Friese) dorpen, later de middenstand en nog later de dorpssolidariteit. Heel interessant om te lezen over de enorme veranderingen in zo'n 40 jaar tijds, na honderden jaren van min of meer hetzelfde leven in de dorpen en een onveranderde boerenbedrijfsvoering. In elk hoofdstuk introduceert Geert Mak bepaalde personages aan de hand van wiens verhalen hij de veranderingen tussen vroeger en nu (1995) belicht. Zeer goed gedocumenteerd.

Dit is een zeer leerzaam boek,een stukje geschiedenis.

Een mooi en interessant verhaal, dat een goede indruk geeft van de tijdsgeest en ontwikkeling die heeft plaatsgevonden.