Je vermoeidheid te lijf Na covid en kanker en bij chronische aandoeningen

Een superinteressante afwisseling van nieuwe wetenschappelijke inzichten en praktische toepassing in het dagelijks leven. Ik heb er heel veel aan gehad om uit de long covid ellende te komen die me elf maanden in de greep hield. Ook op mijn mentale vermoeidheid - hersenmist, concentratieproblemen - heeft het een heel goede invloed gehad. Ik raad het boek dan ook beroepsmatig en privé aan iedereen in mijn omgeving aan van wie ik weet dat ze vermoeid zijn (en geef het soms ook cadeau). Van meerdere van hen - met reuma, chronische pijn, MS, burnout, na corona - heb ik inmiddels gehoord dat zij er ook veel aan hebben, of (als ze net begonnen zijn) weer hoop hebben opgevat dat er toch nog iets kan veranderen in hun energieniveau. Tip voor wie heel uitgeput is: lees eerst alleen de blauwgedrukte kernboodschappen door het boek heen, en ga dan aan de slag met de praktische methode zoals beschreven in hoofdstuk vier. Wanneer je energiereserves voldoende zijn toegenomen, lees je gewoon alsnog het hele boek! Want dat is zonde om niet te doen, ik heb sommige delen al wel drie keer gelezen en blijf me verbazen. Ook over hoe weinig je hier nog over hoort, en dat mensen binnen de hulpverlening vaak nog het advies krijgen om vooral niet aan hun vermoeidheid toe te geven. Je wordt geacht meteen aan opbouw te werken, terwijl dat gewoon nog niet lukt, hoe frustrerend is dat... kan ik uit persoonlijke ervaring zeggen. Maar er is dus ook een andere weg te bewandelen die wel haalbaar is. Ik kreeg er mijn hoop op herstel door terug, en dat gun ik iedereen.

Echt een fantastisch boek! Ik heb long-covid en er wordt heel duidelijk omschreven wat de triggers zijn geweest bij het ontstaan hiervan en hoe je het aan kan pakken. Heel herkenbaar ook! Voor mij een zeer waardevol naslagwerk, ook zo geschreven dat het voor iedereen te begrijpen is. Het geeft ook inzicht in je valkuilen daar heb je dan op dit moment even niks meer aan maar zeker wel om herhaling te voorkomen.

Het boek biedt een methode om vermoeidheid aan te pakken waarbij vermoeidheid divers kan zijn: voortkomend uit een ziekte, bijwerkingen van behandelingen of medicatie of door leefstijl. Ook kijkt Feming naar ziekte-overstijgende factoren zoals leefstijl, slaap, situatie, depressie. De OR-methode (Opbouwen van Reserve) houdt in dat mensen worden aangemoedigd te kijken naar hun vermoeidheid en te bouwen aan energiereserves. Gedurende de dag bouw je verschillende korte rustmomenten in. Doelgroep: iedereen die vermoeidheid ervaart: personen met reumatoïde artritis, MS, Diabetes 1, Parkinson, epilepsie, hart- en vaataandoeningen, Sarcoïdose, astma, COPD, migraine, lipoedeem, PDS, fibromyalgie, lage rugpijn, whiplash, mensen die vermoeid blijven na kanker of in de nasleep van een andere aandoening worden genoemd’. Het ook voor mensen met CVS bij wie de richtlijnbehandeling niet werkt. Veel van wat ik in het boek las over gedrag, coping, uitlokkende en in standhoudende factoren kwam bij mij tijdens psychosociale therapie aan bod aan het begin van mijn ziekzijn. Weinig nieuws dus. De OR-methode doet denken aan het pre-emptive resting dat veel ME-patiënten: meermaals per dag een vaste tijd rusten. Alleen veerkracht wordt daar niet mee opgebouwd helaas. De doelgroep is breed. Iedereen heeft wel eens last van vermoeidheid dus richt ze zich op iedereen voor wie vermoeidheid een belemmering van het dagelijks leven vormt. De oorzaken van vermoeidheid zijn natuurlijk heel divers. Uitlokkende factoren als leefstijl en slaaphygiëne hebben weinig van doen met auto-immuunziektes. Natuurlijk kun je die factoren aanpakken maar daarmee pak je de oorzaak niet aan. ME-patiënten reageren door post exertionele malaise afwijkend op beweging en rust. Ik snap niet goed waarom deze groep toch in dit boek wordt meegenomen. Het boek is ook voor CVS-patiënten “ bij wie de richtlijnbehandeling niet werkt” (cognitieve gedragstherapie): “Helaas zijn er ook mensen met CVS die niet profiteren van deze behandeling- sommigen ervaren zelfs symptoomtoename als gevolg hiervan.“ Zeggen dat er ook mensen met CVS zijn die niet profiteren van CGT/GET is het wel heel verdraaid voorstellen. 75% van de ME-patiënten knapt niet op van CGT/GET! Een deel wordt zelfs bedlegerig en/of rolstoelgebonden. “Mensen weten op een gegeven moment alleen gewoonweg niet meer hoe de vicieuze cirkel van deconditionering en inactiviteit waarin ze zijn terechtgekomen te doorbreken“ Dat geldt misschien bij gewone vermoeidheidsklachten. Bij ME wordt minder energie in het lichaam aangemaakt en het energietransport is verstoord. Deconditionering is bij ME niet een oorzaak maar een gevolg. Met ME in beweging komen kan eenmalig lukken maar dezelfde activiteit de volgende dag weer doen, is niet mogelijk. Hierin wijken ME-patiënten af van andere ziektes. Het herstellend vermogen is kapot. In beweging komen zoals Fleming voorstelt, na een periode van bouwen aan reserves, maakt niet dat dat herstellend vermogen het bij ME-patiënten ineens wel gaat doen. Post exertionele malaise (PEM) is het kenmerkende symptoom van ME. Voldoe je aan de criteria van ME, dan moet je zeker niet op eigen houtje beweging gaan opbouwen. Het opbouwschema dat in het boek wordt gebruikt gaat uit van een wekelijkse verhoging van activiteiten van 10 a 15%. Mijn eigen ME-specialist stelt dat vooruitgang van 1% per maand mogelijk is als er goed wordt gepaced en PEM vermeden. Dat staat erg ver af van een wekelijkse ophoging van 10 tot 15 %. Fleming waarschuwt op haar site ook voor beweging bij PEM en adviseert te overleggen met de behandelend arts. Dat is bij ME natuurlijk net het probleem. De kans dat er een arts is met verstand van ME, is bijzonder klein. Lotgenoten raad ik aan naar ME-specialist te gaan. Het boek lijkt op CGT/GET-light. Ik vind dat psychologen zich verre moeten houden van de behandeling van ME-patiënten, tenzij het gaat om ze te helpen bij rouw en verlies door ziekte.

een verademing, een baken, zeer duidelijk omschreven methodiek om je eigen vermoeidheid aan te pakken. Zeker als de oorzaak niet zo eenvoudig of eenduidig te achterhalen is. Het vraagt een beetje schrijfwerk en opvolging. Soms confronterend te merken hoe je eigen denken en levenswijze een invloed heeft, gehad heeft, op je vermoeidheid. Enkel de invloed van voeding komt te weinig aan bod en dat je daar ook werkelijk iets mee te doen hebt als je je vermoeidheid ten gronde wil aanpakken. Het vraagt discipline om de beschreven methode vol te houden, als je het doet, krijg je ze onder controle. Ik ben zeer dankbaar dat dit boek geschreven is!!

Dit boek geeft recente, wetenschappelijke informatie over vermoeidheid met allerlei oorzaken en wat je er tegen kan doen. Het is helder geschreven en alle wetenschappelijke en psychologische termen worden uitgelegd. Het bevat duidelijke aanwijzingen wat je kunt doen tegen vermoeidheid, ongeacht de oorzaak. Ik ben zelf psycholoog en heb dit gekocht voor een cliënt met vermoeidheidsklachten, die onvoldoende verklaard zijn. Ik heb er veel aan. Het is met compassie geschreven. Ook als je een keer of vaker terugvalt in oud gedrag, is dat begrijpelijk en is er nog hoop op herstel.

Ook behulpzaam bij vermoeidheid door burnout. geeft veel nieuwe inzichten en perspectief.