De totalitaire verleiding

Revels these komt erop neer dat dit noodzakelijke conflict fataal in het nadeel van de democratie moet uitvallen. Niet alleen meent Revel een steeds verdere opmars van de Sovjetunie op de wereldkaart te moeten vaststellen, ook durft het Westen de confrontatie niet aan (bijvoorbeeld op ontwapeningsconferenties), zodat het nucleaire machtsevenwicht steeds verder wordt verstoord, ten nadele van het Westen. Bovendien wordt het democratische kamp voortdurend verder van binnenuit uitgehold, door het anti-Amerikanisme dat de Atlantische solidariteit in het gedrang brengt en door de interne destabilisering, die het gevolg is van ‘overdreven zelfkritiek’ en politieke kortzichtigheid. De Sovjetunie zal met het wapen van de nucleaire chantage, met name West-Europa voortdurend tot verdere concessies dwingen, waardoor de democratie ten prooi zal vallen aan de Sovjet-dictatuur. Het communisme mag dan al een levend lijk zijn, het zal de democratie in zijn graf meesleuren. Kortom, in Revels visie zal het democratische moment het kenmerk zijn van een slechts heel korte periode in de wereldgeschiedenis. Bij de aanvang van de volgende eeuw zal er niet eens meer van democratie sprake zijn.

Het kan niet ontkend worden dat het probleem, dat door Jean-François Revel aan de orde wordt gesteld, reëel is. Het is even onloochenbaar dat de totaliteit van de Noord-Zuidproblematiek doorkruist wordt door de Oost-Westrivaliteiten. Je hoeft evenmin een fascist te zijn om te stellen dat het Sovjet-systeem een verwerpelijke dictatuur is.