Vriend En Vijand De oologsdagboeken van Koos van Schaik

Dit boek tussendoor fragementarisch gelezen om het recht te doen. Om het met volle aandacht te kunnen blijven lezen. Het is een boeiend document, geeft een duidelijk beeld van de innerlijke strijd en de onvermijdelijke dilemma's in oorlogstijd. De illustraties, landkaarten en fotomateriaal zijn zeker van toegevoegde waarde, de dagboekfragmenten komen hierdoor nog meer tot leven. Het boek zelf is een mooie stevige hardcover, hetgeen dit boek verdiend!

Zeer gedetailleerd schrijft Koos van Schaik over haar oorlogservaringen. Hoe zij op weg naar huis door de oorlog wordt ingehaald en hierdoor een aantal dagen moet verblijven bij onbekenden, middenin de gevechtslinie. Ze schrijft haar eigen verwondering hoe tijdens het oorlogsleed de natuur gewoon door blijft gaan, zoals het zwaluwenpaar dat hun nest door blijft bouwen, ook als een deel van de muur getroffen is. Het lijkt alsof de schrijfster regelmatig pijnlijke en verwarrende gebeurtenissen vanaf een afstandje kan observeren. Het geheel kan blijven overzien. Dit blijft ook als zij als rode kruis verpleegster steeds voor dilemma's komt te staan. Ze houdt haar missie om iedereen (dus vriend én vijand) te helpen helder voor ogen. Aan het einde van de oorlog komt ze opnieuw in een gevechtslinie, waarbij de geallieerden tegenover de bezetters komen te staan, waarbinnen het Duitse en Nederlandse Rode Kruis hun werk moeten doen. De volgende passage brengt helder naar voren hoe bizar, maar ook hoe bijzonder het is om elkaar te kunnen en willen helpen. "Als ik naar de Duitse operatiekamer terugkeer, brengen enkele burgers een Amerikaanse piloot binnen (...) De burgers kijken toe hoe de Duitser de Amerikaan behandelt. "Dit is een krankzinnige situatie", merken ze op, "eerst proberen zij elkaar te doden, dan helpen zij elkaar." Het gehele boek is mooi vormgegeven, met o.a. foto's waardoor de personen een gezicht krijgen.