Zen en de kunst van het motoronderhoud een onderzoek naar waarden

Een vader en zijn jonge zoon reizen op een motorfiets door verschillende Amerikaanse staten. Van Oost naar West. Door bossen, woestijnen en langs de kust van de Indische Oceaan. De vader vertelt over stoffige wegen, regen in zijn gezicht, motels en camp sites, het geluk en de tegenslagen van een lange reis. Ze rijden deels met vrienden. Beklimmen met zijn tweeën een berg. Steeds wanneer ze onderweg zijn, neemt de vader ons mee op een zoektocht naar ‘kwaliteit’. Een terugblik op de ontwikkeling van ons denken; de geschiedenis de filosofie - die steeds meer zijn eigen geschiedenis wordt. ‘Zen’ is een prachtig boek. Voor mensen die graag onderweg zijn, zich verplaatsen de charme van reizen is. Ook in de verschroeiende hitte van de woestijn en de striemende regen. En voor mensen die graag meegaan in een denkwijze, ook als je af en toe terug moet bladeren om de weg weer te vinden. ‘Zen’ is bovendien een beklemmend boek. Het reconstrueert het proces waarin je gek wordt van je eigen gedachten, die een eigen leven leiden, je uitdagen en teleurstellen en soms sneller gaan dan je kunt bijhouden. En als laatste is het een geruststellend boek, dat eindigt als een ode aan de kracht van de liefde tussen vader en zoon.

Een boek dat door 121 uitgevers geweigerd werd, een besteller werd en vanaf nu ook hoog op mijn lijstje staat: Zen en de kunst van het motoronderhoud. Het lijkt in eerste instantie een roman over een motortocht van vader en zoon door Amerika. Maar het is zoveel meer, althans voor mij! Het is één van de beste Zen boeken. Heel de uitleg motoronderhoud staat voor mij voor zelfontwikkeling in de Zen traditie. Alle aspecten van Zen zoals loslaten, non-dualiteit en concentratie komen terug. Zoals alles bij Zen lijkt het zo eenvoudig en voor de hand liggend dat je er helemaal overheen kunt lezen in dit boek, maar de lessen van Zen zitten in iedere spatie tussen de woorden en zeggen wellicht meer dan de woorden zelf. Dat is pas echte Zen. Het is een filosofische betoog, soms vrij zwaar over retorica, dialectiek en antieke Griekse filosofie (ben je er nog??) maar met voor mij geniale verbanden die ik nooit zou leggen zoals: de huidige rationaliteit is wat de platte aarde in de Middeleeuwen was, we zijn bang dat voorbij de rationaliteit niets meer is en we ervan afvallen. Het is een boek waarvoor een boek bedoeld is, waarvoor ik dit blog schrijf, waarvoor mensen een dagboek bijhouden. Het is de autobiografie van een man die laat zien hoe hij totaal verward raakt als hij met zijn filosofische zoektocht naar het begrip kwaliteit alle gebaande paden verlaat en geen vaste grond onder zijn voeten overhoudt. Een verhaal van iemand over de donkerste periode in zijn leven, een zoektocht naar zichzelf en de relatie met zijn zoon. Hoe je het ook leest, het is pure Kwaliteit.

Ik als dit boek voor het eerst toen ik ongeveer 20 jaar was. Ik vond het ingewikkeld en moeilijk, maar ook heel interessant. Een paar jaar later heb ik het nog eens herlezen. Inmiddels zijn we 30 jaar verder en heb ik het eindelijk weer gelezen. Om er nu achter te komen dat er veel van is blijven hangen, dat best veel van hoe ik me ontwikkeld heb gegroeid is uit zaadjes die door dit boek geplant zijn. Het is een boek dat je een leven lang met je mee kan nemen.

Normaal geef ik geen gevolg aan dergelijke verzoeken, hoe vriendelijk men het ook vraagt. Hiervoor maak ik graag een uitzondering. Het is mijn gewoonte om vaak boeken te lezen uit de Bibliotheek. Echte pareltjes wil ik graag zelf hebben om af en toe terug te grijpen naar bepaalde passages of omdat het boek erom vraagt om herlezen te worden omdat het zo diep gaat. Dit boek is daarvan een goed voorbeeld. Doe zoals ik. Haal het in de bib, lees het, en wellicht maak je, net als ik, achteraf handig gebruik van Bol.com om het thuis in je kast te hebben (ouder manier) of als e-book altijd bij de hand te hebben.

Prachtig boek waarin wetenswaardigheden, filosofische verhandelingen en biografie elkaar op een prettige manier afwisselen. Goede balans, waardoor ik tot het einde toe geboeid bleef, zelfs steeds sneller ging lezen. Ook de filosofische theorieen vond ik goed leesbaar en helder uiteengezet. Een bijzonder boek dat de lezer uitdaagt om buiten de kaders van het alledaagse leven te denken. Het zette mij dus niet alleen aan om na te denken over de filosofie rondom kwaliteit, maar ook de biografie van de hoofdpersonen zette aan tot nadenken over de kwaliteit van intermenselijk contact (tussen met name familieleden). Mijn vorige exemplaar heb ik wederom aan iemand cadeau gegeven en ik ben nu enthousiast over de kaft van deze uitgave, omdat de achterkant een warme kleur donkerrood heeft en daardoor niet zo vloekt in mijn boekenkast als het kikkergroene boek.

Kwaliteit als basis om hart en hoofd bij elkaar te brengen. Een filosofische verhandeling over kwaliteit van leven, van gebruiksaanwijzingen en van motoronderhoud: je voelt of iets goed is voordat je het meet, test of met andere rationele zaken probeert vast te stellen. Daarnaast ook nog eens een spannend verhaal en een reisverhaal per motor van vader en zoon. Je krijgt zo zin om dezelfde reis per motor te gaan maken. Ik ken iemand die dat naar aanleiding van dit boek gedaan heeft. Ik heb dit boek al vele malen kado gegeven aan voor mij speciale mensen. Een aanrader!