Als je wereld instort adviezen voor moeilijke tijden

Terwijl ik dit boek las zat ik midden in een relatiecrisis. Ik kon dus wel wat hulp gebruiken. Helaas had de boeddhistische non Pema Chödrön geen simpele oplossing voor mijn verdriet. Of ja, eigenlijk wel: In plaats van hard weg te rennen, en zoveel mogelijk afleiding te zoeken luidde het advies om simpelweg bij de pijn te blijven. Maar dat is juist zo moeilijk. Toch brengt haar boek wel degelijk wat teweeg. Ik ben namelijk begonnen met mediteren. De knop ging om toen ze beschreef dat het doel van meditatie niet is om heel goed te worden in mediteren, maar simpelweg om beter met het leven om te kunnen gaan. En dat is precies wat ik moest horen. 'Als je wereld instort' is geen boek om te leren mediteren (hoewel er wel wat aanwijzingen in staan). Het laat vooral zien hoe de eeuwenoude boeddhistische leer van praktische toepassing is op het omgaan met hedendaags leed. Doorspekt met voorbeelden passeren verschillende concepten en ideeën de revue. Voor een beginneling in het Boeddhisme zoals ik, is het wel af en toe wat veel. Ik kan me dan ook goed voorstellen dat ik van tijd tot tijd naar dit boek zal teruggrijpen om er een stukje uit te lezen. Vooral als ik het even niet meer zie zitten. Wel merk ik dat het boek voor mij niet altijd even lekker leest. Ik vermoed dat dit te maken heeft met de vertaling. Al en met al een aanrader. En die relatiecrisis? Die bestond vooral in mijn hoofd. Net als al mijn problemen eigenlijk.

Heel handig boek om elke dag een hoofdstuk uit te lezen en dan weer te overlezen. Vooral praktisch in crisistijd. De schrijfster is een Boeddhistische non die gepokt en gemazeld is in de VS. De inhoud is nergens zweverig of cliché matig; al haar adviezen heeft ze duidelijk doorleefd en zijn gebaseerd op Boeddhistische principes. Niets menselijks is haar vreemd. Bovenal prettig leesbaar, vriendelijke ondertoon en een 'feel good' boek. Ook al zal ze het boek daarom niet geschreven hebben. Na het lezen van dit boek ben ik nieuwsgierig geworden naar meer van haar boekwerk.

De vertaling van de titel van het boek: “Als Je Wereld Instort” is wat dramatisch. Al het even tegenzit is een vertaling die ook zou kunnen bijvoorbeeld. Het boek legt op grandioos heldere wijze uit dat, wat er ook gebeurt, datgene tijdelijk is en bovendien wordt gekleurd door de manier waarop wij daarover een oordeel hebben. En het legt uit dat, als we in plaats van het tegenzitten als een instortende wereld te beleven, wij de te gekke mogelijkheid hebben om met zachtheid en gepaste humor die emoties en de vertaling ervan als een persoonlijk theaterstuk waar te nemen. Hoe wij, in plaats van te verdrinken in een troebele bijziende poel van gedachten en emoties, leren zwemmen en de textuur van het water leren appreciëren, dat is wat Pema Chödrön op liefdevolle en humoristische wijze uiteenzet. De moeite waard dus voor eenieder die nieuwsgierig is naar datgene achter de vertaling van het leven.

Dit boek is als een bijbel voor me en heeft mijn leven blijvend veranderd. Mijn wereld stortte in en dit boek gaf me de houvast die ik zocht en nodig had. Of anders gezegd; de inzichten uit dit boek deden dat en hebben zich in mij verankerd waardoor ik, ondanks de ellende en tegenslag die mij trof, lichter in het leven sta en zelf enerzijds zachter, anderzijds sterker ben geworden. Het heeft mijn kijk op het leven en op mezelf ingrijpend veranderd. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik dit boek vond toen ik het zo nodig had.

‘Als je wereld instort’ is een samenstelling en bewerking van lezingen die Pema Chödrön gaf tussen 1984 en 1994. Chödrön vond het in eerste instantie lastig om een gemene deler te vinden in de verzameling uitgetypte lezingen en dat is te merken. Van een duidelijk gestructureerd verhaal is weinig te bekennen. De hoofdstukjes kunnen het best op zichzelf gelezen worden. Na voltooiing van het leesproces blijkt er inderdaad een gemeenschappelijke noemer te zijn. Pema leert ons namelijk om te ontspannen in alles wat zich voordoet en onwelkome dingen niet te vermijden. Van een gestructureerde opbouw naar deze conclusie is weinig te merken. Toch bevat het boek veel waardevolle lessen en oefeningen voor de lezer die op zoek is naar verdieping en zingeving. In tweeëntwintig hoofdstukjes laat de schrijfster een keur aan onderwerpen passeren. Zo leert ze ons dat je niet moet gaan mediteren om van je angst verlost te raken, want dat lijdt juist tot meer strijd en angst. Beter is het om je angst recht in de ogen te kijken. Dit geldt ook voor al het andere zelfbedrog waartoe een mens geneigd is. De waarheid onder ogen zien leidt tot innerlijke vrede. Om een handje te helpen vertelt ze over haar eigen ervaringen waardoor het verhaal luchtiger en meer invoelbaar wordt. Bovendien geeft ze tips en oefeningen waarmee het praktiseren handen en voeten krijgt. Dat is ook nodig want het geheel is overgoten met een traditioneel boeddhistisch sausje waardoor het voor mensen voor wie de boeddhistische leer nog onontgonnen terrein is, niet zo gemakkelijk is om de theoretische gedachtegang te volgen. Daar komt bij dat de boeddhistische termen niet altijd worden uitgelegd zodat je zelf op onderzoek zult moeten. Een verklarende woordenlijst met termen zou daarom handig zijn. Het zou je wat opzoektijd besparen waardoor je het verhaal zonder al te lange onderbrekingen kan blijven volgen. Voor wie meer vertrouwd is met de boeddhistische leer bevat het geen nieuwe inzichten. Het leuke is wel dat Pema op verschillende wijzen naar dezelfde thema’s kijkt waardoor de theorie steeds wat verder in je eigen ervaring kan ‘zinken’. Zo maakt zij inzichtelijk dat de beoefening van meditatie en het volgen van de boeddhistische zienswijzen niet alleen nuttig is voor het beschouwen van ons eigen leven. Ze laat ook zien dat de beoefening toegepast kan worden op wereldschaal zodat de vrede in de wereld kan toenemen en de toename van agressie wordt beteugeld. Eigenlijk zegt ze dat je het hele leven kunt beschouwen als één grote meditatieve beoefening: neem waar zonder oordeel, onderzoek en loop niet weg. Een advies dat we gaarne ter harte nemen.

Dit boek is voor mij een bijbeltje geworden in moeilijke tijden. Mooi en helder geschreven hoe wij mensen reageren op moeilijke situaties en wat een gezondere reactie zou kunnen zijn. Schrijfster geeft voorbeelden van situaties ter verduidelijking. Het prikt op een zachte manier door de illusies die we ons voorhouden heen. Soms confronterend maar zo waar.