Alsof het voorbij is

Met ‘Alsof het voorbij is’ (wat matig vertaald van ‘The sense of an ending’) levert Julian Barnes weer een uitstekend boek af in zijn toch al indrukwekkende oeuvre. In een erudiete stijl vertelt Barnes het verhaal van Tony Webster. Deze had als jongeman ooit een relatie met Veronica, voordat ze het uit maakten en zij er vandoor ging met een goede vriend van Tony, Adrian Finn. Dit leidt natuurlijk tot veel wrevel. Maar dit eindigt allemaal met de abrupte zelfmoord van Adrian. Vele jaren later, als Tony inmiddels een zestiger is en een voor de rest redelijk gelukkig leven achter de rug heeft, dringt deze hele episode uit zijn leven zich weer bij hem op als hij blijkt te zijn opgenomen in het testament van Veronica’s moeder en van haar het dagboek van Adrian moet krijgen. Maar als Veronica die vervolgens niet wil afstaan, legt hij contact met haar. En dan blijkt langzaam dat de zaken allemaal toch iets anders liggen dan gedacht. Wat met name knap is aan dit boek, zijn de prachtige doorleefde levenswijsheden die Barnes op je loslaat. Het boek is soms ronduit filosofisch, als je merkt dat het verhaal misschien wel niet meer is dan een kapstok om de zoektocht naar de betekenis van tijd en de rol van het geheugen hierin te kunnen exploreren. Briljant boek!

Wat een prachtig boek. Origineel, gedurfd, humoristisch en subtiel, en geschreven in een uitgebalanceerde, compacte stijl. Het beslaat slechts 158 pagina’s en toch is het onmiskenbaar een roman en geen novelle. Niet alleen omdat er veel in gebeurt, ook omdat er de nodige vragen worden opgeroepen. Vragen als ‘tot hoever reiken de grenzen van verantwoordelijkheid?’ ‘Draag je ook schuld als je niet zozeer de alomvattende oorzaak bent van een drama maar slechts een schakeltje vormt in het geheel?’ Een schakeltje dat overigens wel bijdraagt aan de opeenhoping van schade, pijn en kwetsuur. De hoofdpersoon is Tony Webster, een gematigde en ook enigszins middelmatige man van boven de zestig. Als hij terugkijkt op zijn leven kan hij met een gerust hart concluderen dat hij het redelijk goed heeft gedaan. Hij is in elk geval niet ontevreden. Hij studeerde, had vrienden, kreeg twee keer verkering, beide relaties gingen na krap een jaar weer uit, hij doorliep een bescheiden carrière, trouwde, kreeg een dochter, het huwelijk strandde onverhoopt, maar de scheiding verliep relatief onproblematisch en inmiddels is Tony grootvader en gepensioneerd. Het gaat er niet om of je schade oploopt in je leven, het gaat erom hoe je ermee omgaat, aldus Tony’s levensfilosofie. Zijn leven was misschien niet perfect of heroïsch maar de schade bleef beperkt. Een marginaal bestaan, Tony zal zelf de eerste zijn om dit te erkennen, maar dit beeld wordt wreed verstoord door een vreemd bericht. Hij krijgt te horen dat de moeder van zijn eerste vriendinnetje Victoria hem 500 pond en twee documenten nalaat. Deze moeder kan Tony zich maar nauwelijks herinneren. Hij heeft haar slechts één keer ontmoet, tijdens een vervelend verlopen weekend thuis bij zijn vriendin, en hij begrijpt dan ook niet waarom deze vrouw juist hem iets nalaat. Victoria zelf heeft hij in geen veertig jaar gezien. Het enige wat hij nog weet is dat zij, nadat hun relatie beëindigd was, iets kreeg met één van zijn vrienden, Adrian. Vanaf het begin van het boek is duidelijk dat Adrian een belangrijk personage is, misschien is hij wel de eigenlijke hoofdpersoon en niet Tony. Adrian is intelligent en authentiek en de vriend die Tony altijd het meest bewonderd heeft, het feit dat hij iets met zijn ex begint, betekent desalniettemin het einde van die vriendschap. Pas veel later, als Tony op reis is in Amerika en al lang een nieuwe vriendin heeft, hoort hij dat zijn vriend van vroeger zelfmoord heeft gepleegd. Typisch Adrian, vindt Tony. Die jongen heeft het heft altijd al in eigen handen genomen, terwijl Tony zelf het leven eigenlijk alleen ondergaat, langzaam bouwend aan herinneringen. Een deel van de nalatenschap die Tony erft blijkt vreemd genoeg het dagboek van Adrian te zijn. Hoe komt de moeder van Victoria in godsnaam aan dit dagboek? En waarom wordt het hem nagelaten? Eindelijk begint het Tony allemaal te dagen waardoor het beeld van zijn jongere ik drastisch verandert.

Eerst moest ik even door het geklets van drie, later vier, pedante puberknulletjes heen. Hun discussies, hun superioriteitsgevoel. ach ja, zo herkenbaar voor de puberteit! en zo Brits uitgebeeld in dit boek. Het wordt zó goed beschreven, qua zinnen en vooral qua sfeer, dat de beelden uit eigen puberteit soepel boven kwamen. De sfeer van scholieren en jonge studenten wordt heel goed weergegeven, hoe vriendschappen en zelfbeeld uit die tijd, vormend zijn en lang kunnen doorwerken. Het boek ontspint zich met goede verhaallijnen en plottechnisch vind ik het hier en daar briljant! Minpunt van de hoofdpersoon, hoe herkenbaar en sympathiek ook, vind ik het te weinig onderzoeken van eigen redenaties, waardoor hij op veel oude punten en vooral qua denkpatronen steeds maar weer vastloopt en dat al heel lang doet. Daardoor blijft het boek steken qua ontwikkeling, ontstaat er verlies van dynamiek en dus enige verveling. Voor mij was het niet meer zó verrassend, prikkelend of boeiend als in de eerste helft, omdat de hoofdpersoon als man van middelb. leeftijd teveel in dezelfde groef hangt en ondanks veel droge humor, in een sleur leeft. Daardoor was het einde nogal verrassend, maar omdat het nogal lang duurt, ook een anti-climax. Ondertussen is het een opvallend goed boek, thema's uit het leven gegrepen en heel mooi verteld en vertaald. Is mijn eerste boek van deze schrijver, welke ik alleen van naam kende tot nu toe.

Een beklijvend en indringend boek dat gaat over de onbetrouwbaarheid van herinneringen, over zelfbedrog en wroeging. Over het leven dat maar verder loopt zoals de rivier de Severn waar Tony ooit met Veronica was, maar net als de Severn, door de inwerking van de getijden, plots een andere kant op kan stromen, kan er ook in het leven onverwacht iets gebeuren waardoor alles wat vroeger zeker leek ineens op zijn kop komt te staan. Slechts 158 bladzijdes telt het boek maar het heeft mij echt overdonderd. Erg goed geschreven , een eenvoudig taalgebruik maar toch met boeiende beschouwingen en regelmatig moet je het even wegleggen om na te denken over hetgeen je las. Een boek ook om nog eens een tweede keer te lezen. Zie mijn volledige bespreking op de website van onze leesclub http://www.damolegi.be/boekentips.html

Het vraagt enige volharding van de lezer om zich door het eerste hoofdstuk heen te werken, maar dan ontspint zich een interessante, filosofische roman. Hoofdpersoon Tony Webster, een keurige, wat saaie zestiger, kijkt terug op zijn jeugd en zijn volwassen leven. Hij was een gemiddelde, zij het nogal pedante leerling op het gymnasium en de universiteit. Hij had een niet erg spectaculaire carrière en een bevredigend huwelijk dat weliswaar in een scheiding eindigde, maar hij en zijn ex vrouw onderhielden nog steeds een vriendschappelijke relatie. Hij trad de mensen met welwillende beleefdheid tegemoet en kwetste niemand. Totdat hij op een dag een brief ontvangt waardoor zijn zelfbeeld uiteindelijk volledig omver wordt gegooid. Een roman over hoe vals herinneringen kunnen zijn, de vergeefse strijd om minachting te overwinnen en het diepe verlangen naar vergeving. Een boek dat veel stof tot nadenken geeft en op een wonderlijke manier enerzijds boeit, anderzijds door de nogal opgeklopte intellectuele invalshoek ook wrevel wekt. Annelies leijdeckers

Het vraagt enige volharding van de lezer om zich door het eerste hoofdstuk heen te werken, maar dan ontspint zich een interessante, filosofische roman. Hoofdpersoon Tony Webster, een keurige, wat saaie zestiger, kijkt terug op zijn jeugd en zijn volwassen leven. Hij was een gemiddelde, zij het nogal pedante leerling op het gymnasium en de universiteit. Hij had een niet erg spectaculaire carrière en een bevredigend huwelijk dat weliswaar in een scheiding eindigde, maar hij en zijn ex vrouw onderhielden nog steeds een vriendschappelijke relatie. Hij trad de mensen met welwillende beleefdheid tegemoet en kwetste niemand. Totdat hij op een dag een brief ontvangt waardoor zijn zelfbeeld uiteindelijk volledig omver wordt gegooid. Een roman over hoe vals herinneringen kunnen zijn, de vergeefse strijd om minachting te overwinnen en het diepe verlangen naar vergeving. Een boek dat veel stof tot nadenken geeft en op een wonderlijke manier enerzijds boeit, anderzijds door de nogal opgeklopte intellectuele invalshoek ook wrevel wekt.