Complete Maus Art Spiegelman

Dat heb ik meerdere keren gehad tijdens het lezen: kippenvel. De gebeurtenissen die Spiegelman beschrijft zijn zo aangrijpend. De combinatie van confronterende inhoud met de personages voorgesteld als dieren maakt het boek zo uniek. Men zou denken dat het boek minder zwaar te lezen valt omdat het in een andere vorm is weergegeven (graphic novel), maar naar mijn mening is dit niet zo. Er zijn fragmenten die ik erg confronterend vond, Spiegelman schuwt er zeker niet van om er doekjes rond te winden. Dit is een absolute 'must' om te lezen, het beïnvloedt je hele kijk op WOII!

Art Spiegelman vertelt op een unieke wijze de ervaringen van zijn joodse vader Vladek, een Poolse Holocaust-overlever. De interviews met zijn vader heeft hij omgezet naar een graphic novel van fenomenale kwaliteit. Het verhaal is een kat en muis spel waarin Vladek moet zien te voorkomen dat hij wordt gevangen door de nazi’s. Doordat het verhaal wordt geïllustreerd met tekeningen kun je meeleven met de personages zonder dat je er te diep gechoqueerd wordt – wat bij foto’s wel het geval is. Ik kreeg ontzag voor Vladek die met doorzettingsvermogen, vindingrijkheid, geluk en intelligentie wist te overleven. Art Spiegelman heeft met dit absolute meesterwerk mijn kijk op de Holocaust verbreed en is een terechte winnaar van de Pulitzer Prijs.

In verloren uurtjes lees ik de graphic novel 'Maus' van Art Spiegelman. Het is een strip (de auteur noemt het een 'comic strip') over de herinneringen van zijn vader aan zijn leven in Polen, het begin van de oorlog, de Jodenvervolging en zijn tijd in Auschwitz. Het is een serie raamvertellingen, waar de auteur zijn vader steeds spreekt in het heden en laat vertellen over het verleden. Ik lees het in kleine partjes, meer kan ik niet aan. De inhoud is, ook al is het getekend in zwart wit, te gruwelijk. Hoe vertel je dit verhaal? Als goj, geboren na de oorlog, ver van de plek des onheils, levend in een familie die weinig te lijden heeft gehad, is het allemaal zo onvoorstelbaar. Spiegelman heeft een methode gevonden om mij, volkomen buitenstaander, te raken. De muizen, de katten, de varkens, het zijn karikaturen. In de vertelling zitten verschillende lagen en doordat het getekend is zijn ze eenvoudig terug te vinden. De graphic novel is niet 'mooi' of 'knap gedaan'. Hij is raak, met precisie. Dat heb ik niet direct door, ik ben toch onbevangen begonnen met lezen. Na een poosje ging het verhaal onder mijn huid zitten. Het sijpelde het gewone bestaan binnen. De woede, het onbegrip, de vragen, de verbijstering, de gevoelens van mededogen, ze borrelden op. Als ik dan weer in het boek keek dacht ik: 'Maar ik heb niks met die muizen.' De metafoor werkt dus, hij verdwijnt en verwijst.

Als boek koos ik Maus omdat dit onderwerp me nog wel leek te interesseren aangezien ik wel van graphic novels hou. Ik kon niet correcter geweest zijn, ik vond het echt spannend en ontroerend tegelijk. Het boek is opgedeeld in twee delen: “Mijn vader bloedt geschiedenis” en “En hier begon mijn ellende pas”. Beide waren even interessant maar ik vond het tweede deel toch leuker want daarin gebeurt er meer in het heden (wat ook wel boeiend is). Het boek gaat over de strijd van Art Spiegelmans vader, Vladek, die als Poolse Jood probeert te overleven tijdens de Holocaust. In het boek gaat Art vaak langs bij zijn vader, om zijn verhaal over de Holocaust op te nemen/neer te schrijven en er een stripverhaal van te maken. Op die manier lees je stap voor stap en redelijk chronologisch de gebeurtenissen en ervaringen van Vladek voor de Holocaust, tijdens en erna. Een ook niet onbelangrijk onderdeel in het boek is de moeilijke relatie tussen Art en zijn vader en de gevolgen van de oorlog op de verschillende delen van de familie. De Joden voorgesteld als muizen, de Duitsers als katten, de Amerikanen als honden en de Polen als varkens. Hier zit een zekere symboliek achter namelijk: De Joden (muizen) zijn onschuldig en kunnen zich niet verweren, de Duitsers (katten) doden de Joden (muizen), de Amerikanen (honden) zijn trouw en dapper en de Polen zijn lomp, achterlijk en gaan mee in de Jodenhaat. De schrijver slaagt er ook steeds weer in om de spanning op te drijven. Het verhaal neemt veel plotse onverwachte wendingen en is dus erg onvoorspelbaar. Het feit dat dit alles dan ook ooit echt gebeurt is maakt het enkel spannender. Het is een ruw verhaal met gruwelijke gebeurtenissen erin verwerkt. Het enige waar ik mij tijdens het lezen verschrikkelijk aan ergerde was de slechte vertaling. Het hele boekje stond bomvol taalfouten, vooral tegen de zinsbouw. Dit verpestte een groot deel van de leeservaring voor mij. Ik vind het dan ook erg jammer dat ik Maus niet in het Engels heb kunnen lezen. In de recensie ‘Recensie 1: Maus INT 1 Maus, de volledige editie’ staat er in het begin dat het boek op het eerste gezicht onleesbaar overkomt. Ik vind dit echter helemaal niet waar. De pagina’s zijn gestructureerd, het verhaal speelt zich grotendeels chronologisch af en het boek is opgedeeld in verschillende hoofdstukken met verschillende hoofdzaken hierin. Ik vond wel dat de illustraties af en toe een beetje chaotisch overkwamen. Al bij al vond ik dit een fantastisch boek en ik zou iedereen zeker aanraden het ook eens te lezen.

Een zeer realistisch beeldende en toegankelijke wijze om meer te weten te komen over wat er zich in de slachtoffers van de holicaust afspeelde en hoe dit aan de volgende generatie werd doorgegeven.

Mooi boek. Een goed verhaal met mooie illustraties