De blikman

Wanneer je begint te lezen in ‘De blikman’ weet dan dat dit niet zomaar een liefdesverhaal is. Het is een, volgens de Daily express ‘een wonderbaarlijk mooi verhaal vol liefde, verlangen en verlies’. En daar is niets teveel mee gezegd. Normaal houd ik mij verre van quotes, maar deze vond ik zo passend dat ik hem heb gebruikt. Want hoe beschrijf je een vriendschap die verder gaat, maar toch ook weer niet. Hoe beschrijf je een liefde waar niet over gepraat wordt, een liefde die een ‘ziekte’ wordt genoemd. Waar niet aan mag toegeven en het verlangen laat wegebben. Dat is waar het over gaat. Over Ellis en Michael, over vriendschap en ietsje meer. Het verhaal wordt prachtig omschreven. Mooie zinsopbouw, met een mooie setting, waarvan de schrijfstijl soms net poëzie is. Je ziet de jaren voorbij glijden, een huwelijk maak je mee, maar ook het verlies van geliefden. Dit wordt echt met de tijd mee geschreven. Wat op zich al heel knap is. Het starre van ouders, het toch willen voldoen aan bepaalde eisen. Heel goed. Het is geen heel dik boek, nog geen 200 pagina’s, meer is er ook niet nodig. De cover, die is mooi, stil en ook wel eenzaam. Een prachtig verhaal, waar ik heel erg van heb genoten, want het is net even anders. En dat maakt het zo bijzonder.

Net als de vorige keer met Marvellous Ways, moest ik even wennen aan de schrijfstijl. Sarah Winman is een schrijfster die een karakter niet alleen uitbeeld, vorm geeft, maar ook zeer zeker een ziel. Dit vind ik zo bijzonder knap en soms filosofisch te noemen. Je krijgt echt een kijkje bij mensen binnen. Persoonlijk hou ik hier heel veel van. Je kunt dit op 2 manieren doen. Een lezer kan verliefd worden op het personage, maar een lezer kan het karakter ook intens haten (ik soms wel tenminste). Hoe dan ook, beide manieren zijn een kunst en niet iedere auteur bezit die kracht. Je begint in 1950 met het verhaal en door het boek heen verspringt het af en toe van tijdsgeest. Je volgt uiteindelijk 3 hoofdpersonage Ellis (moest even 2x goed lezen voor ik begreep dat dit ook als mannennaam gebruikt kan worden), Michael en Annie. Ellis en Michael worden ieder ook duidelijk aangegeven in het boek met een tussenblad met hun naam erop. Hierdoor wordt duidelijk aangegeven vanuit wiens perspectief je leest. In De blikman kun je niet anders dan meeleven en een zwak ontwikkelen voor ieder hoofdpersonage. Getekend door het leven, al vanaf de geboorte, worstelen 2 jongens met het leven zonder moeder. In een éénouder gezin hoeft een kind niet perse iets te kort te komen, er zijn ouders die kunnen dit gat geweldig opvullen. Bij zowel Michael als Ellis geldt, als er niet over wordt gesproken, dan is het er ook niet. Zo ontstaat er ook een vriendschap die intens is, maar, waar  niet altijd alles wordt uitgesproken. Dit nieuwste boek van Sarah Winman vind ik net iets minder proza dan Marvelouss Ways, daarentegen vind ik het wel op een prettige manier filosofisch en psychologisch. Tussen de regels door wordt er zo enorm veel gezegd door Sarah, maar Michael, Ellis en Annie spreken het niet daadwerkelijk uit. Dit is een boek die je moet voelen. Je leest de woorden en je voelt de lading die in de woorden ligt, maar ook wat er achterligt. Deze lading is vaak nog zwaarder en dieper, dan het geen wat gezegd wordt. Er komen waar weinig auteurs weg met dit spelletje tussen woord, geest en gevoel. Ellis en Michael laten in De blikman zien, dat een roman niet perse over een liefdes relatie hoeft te gaan. Een roman kan zeker ook gaan over de intensiteit van een vriendschap. Het geluk, verdriet en alles wat erbij komt kijken, kent vele raakvlakken met de liefde en kan soms net zo diep gaan. Deze roman Sarah Winman is een klein compact verhaal, qua grote van het boek en het aantal bladzijde. Dit doet echter niks tekort aan het verhaal, welke meeslepend, scherp en zacht tegelijk is.

Een boekje met een schat aan zinnenprikkelende emoties die de lezer mee laat leven met drie, door het lot verbonden, hoofdpersonages. Michael, Ellis en Annie zijn de drie jongeren waar het boek om draait. Een onlosmakelijk trio, door een speling van het lot tot elkaar veroordeeld. Een driehoek met ongelijke zijden, dit zal blijken uit de verschuivende verhoudingen na het huwelijk van Ellis en Annie. De roman kan ook gezien worden als een dubbele coming of age van Ellis en Michael, hun vriendschap en hun ‘anders’ zijn wordt uiterst subtiel duidelijk in de loop van het verhaal. De spanning die hun gevoelens oproepen en de manier waarop er vooral niet gesproken wordt is een verdienste van de auteur. Laat de lezer zelf ontdekken wat de jongens meegemaakt hebben en hoe hun tweemanschap plaats moest maken voor een driemanschap toen ‘Advent-Annie’ ten tonele verscheen. Deze roman heeft me aangenaam verrast door de veelheid aan plotwendingen en aan de prachtige beschrijvingen van de couleur locale. Vergeet ik nog bijna te vertellen dat literatuur een belangrijke rol speelt, evenals muziek. Een fijn, gevoelig boek over twee jongens die tot elkaar kwamen door een speling van het lot.

In 2011 debuteerde Sarah Winman met When God was a rabbit en won hiermee meteen al diverse book-awards. De blikman is haar derde roman, die in juli 2017 in het Engels verscheen en nu in september 2018 in het Nederlands verschenen is. Een korte maar emotioneel geladen roman vol tragiek en liefde. De blikman opent met een proloog met een zwangere Dora Judd, die een kopie van het schilderij met zonnebloemen van Vincent van Gogh wint. Dit schilderij betekent voor haar de weg naar vrijheid, mogelijkheden en schoonheid en krijgt gedurende het verhaal betekenis voor de lezer. Vervolgens wordt de roman verdeelt in drie delen Ellis Judd, zijn jeugdvriend Michael en Frankrijk. De moeder van Ellis heeft hem de liefde voor het kunstenaarschap bijgebracht en stimuleerde hem om te tekenen. Zijn vader vond dit allemaal maar flauwekul en iets voor watjes. Na haar overlijden moest Ellis, 16 jaar oud, van zijn vader van school af om in de autofabriek te gaan werken, kortom een baan voor het leven. De moeder van Michael heeft hem in de steek gelaten. Lange tijd konden de jongens ongestoord met elkaar omgaan en elkaar leren kennen. Er werd niet gepraat door hun vaders, het leven was gewoon zo en ze moesten het accepteren, dat er geen moeder was en dus geen liefde. Erover praten zou het werkelijk gemaakt hebben, maar de vaders veegden het liever onder tafel en daarmee hun zonen. Hun moeders waren op zoek naar vrijheid. De reacties van de vaders naar hun zonen heeft hun karakter dermate beïnvloedt, dat ze moeite hadden om hun eigen keuzes te maken in het leven. Gaandeweg kom je erachter wat Ellis en Michael echt voor elkaar betekenden, ondanks het feit dat Ellis trouwde met Annie en Michael tijdelijk uit beeld verdween. Je krijgt als lezer goed inzichten in de karakters van Ellis en Michael. Beiden eenzaam, moeite hebbend om zich bloot te geven, steun zoekend bij de ander en op elkaar gericht. Dit is bijna een liefdesverhaal. Maar zo eenvoudig is het dus niet. Het is een soort liefdesverklaring geworden aan vriendschap, trouw, verlies en het leven.

Mooi boek

Een prachtig verhaal, over dat waar het echt om draait: vredige liefde. Het heeft me diep geraakt.