De existentialisten Filosoferen over vrijheid, zijn en cocktails

Ik ben aangenaam getroffen door de toon van dit boek. Zelden een boek over een filosofisch onderwerp gelezen dat humor, helderheid en toegankelijkheid zo voortreffelijk combineert. Het lukt Sarah Bakewell zelfs Heidegger uit te leggen zonder te vervallen in abstracties. En zonder dat het de lezer niet serieus neemt. Verder geeft ze regelmatig haar ongezouten mening over boeken van de besproken filosofen. Het boek is voorzien van zwart wit foto's van veel van de besproken filosofen. Die voegen niet zo veel toe. De Existentialisten is een boek dat bovendien enthousiasmeert om de besproken filosofen te gaan lezen. Een fijne inleiding in een niet meer zo populaire denkschool waarvan de ideeën een herwaardering verdienen.

Dit is een prachtig boek over het existentialisme en de fenomenologie die in de 20e eeuw in Duitsland maar vooral in Frankrijk de toon in de filosofie zette. Beide stromingen wilden weg van abstracties, terug naar het concrete leven. Het existentialisme legde de aandacht op vrijheid, op authenticiteit en individualiteit. De fenomenologie concentreerde zich op de manier waarop dingen zich aan het bewustzijn voordoen. Sarah Blakewell heeft een prachtig boek geschreven over deze existentialisten en roert daarbij ook veel thema's uit de fenomenologie aan. Dat komt omdat veel existentialistische filosofen zoals Sartre, Merleau-Ponty en Simone de Beauvoir ook fenomenologen waren. Omgekeerd is dit niet altijd zo: fenomenologen zoals Husserl en Heidegger waren geen existentialisten of weigerden zo genoemd te worden. Blakewell, zelf zeer aangetrokken tot het existentialisme, schrijft helder, informatief en spannend en weet complexe wijsgerige standpunten eenvoudig weer te geven. Dit zonder dat het ten koste gaat van de diepgang: zo komt Heideggers Daseinfilosofie van 'Sein und Zeit' (Sein zum Tode, Das Man, etc) uitvoerig aan bod, alsook zijn Kehre, waarbij de mens zich moest richten op het ontvankelijk worden van de stem van het zijn (passiever dus). Daarbij komt ook Heideggers moeilijke karakter en uiteraard zijn misdragingen in de Tweede Wereldoorlog uitvoerig aan bod. Hetzelfde geldt voor Sartres verheerlijking van het communisme: Blakewell vergoeilijkt niets maar zet ook alles in de context van toen. Verder aan bod komen Husserl (vader van de fenomenologie), Camus, De Beauvoir, Arendt, Aron, Levinas en Merleau Ponty. Ze laat heel goed zien hoe relevant deze denkbeelden voor onze wereld nog steeds zijn en hoe diep ze al in ons denken geworteld zijn. Een aanrader!

Dit boek met de korte maar krachtige titel 'De existentialisten' handelt niet alleen over Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, maar gaat ook uitgebreid in op de voorloper van het existentialisme: de fenomenologie. 'Beginnen bij het begin' is de boodschap. Edward Husserl, de belangrijkste denker van de fenomenologie, vat het samen: 'Terug naar de dingen zelf'. Heidegger voegt daar het belang aan toe van het 'zijn'. Sartre is opgetogen en bedenkt samen met de Beauvoir dat deze manier van denken de verbinding zou kunnen leggen met het leven zelf. De ondertitel 'Filosoferen over vrijheid, zijn en cocktails' en de sprekende foto op de omslag nodigen uit tot aanschuiven en meedenken over keuzevrijheid en kwade trouw.  In veertien hoofdstukken probeert de schrijfster een tijdvak chronologisch te beschrijven aan de hand van denkers vanaf 1928 tot heden. Freiburg wordt de stad van de fenomenologie genoemd door Emmanuel Levinas, hij komt in aanraking met Husserl en raakt in de ban van diens werk. De beschrijvingen zijn uitgebreid, maar te begrijpen. Er worden geen opsommingen gegeven,  de personen en hun ideeën worden in verhaalvorm verteld. De mooie foto's die verspreid staan geven een prachtig beeld van de personen en de tijd.   Een prachtig boek over een interessante periode in de recente geschiedenis met de focus op een invloedrijke groep denkers. De nadruk zou ik willen leggen op de autobiografie van Simone de Beauvoir waarin ze vertelt over menselijke complexiteit en een steeds veranderende wereld:  'Ze geeft ons het vuur en de vrolijkheid van existentialistische cafés, maar ook ‘een zwavelkleurige hemel boven een wolkenzee, de purperen beuk, de witte nachten van Leningrad, de klokken van de bevrijding, een oranje maan boven Piraeus, een rode opgaande zon boven de woestijn’ – en al het andere van die intense overvloed van leven, die zich aan mensen openbaart voor zolang zij het geluk hebben hem te kunnen ervaren' 

goed geschreven boek, erg informatief en soms ook grappig. wel af en toe erg ingewikkeld maar dat is ook de materie

Interessant om te lezen. Makkelijk geschreven.

Een goed leesbaar boek