De goddelijke komedie

Ik wil niet teveel spreken over de belangrijke positie van dit werk in de wereldliteratuur. Uiteraard is het wel van belang om dat even te noemen, want men mag niet vergeten hoe groots dit werk is, hoe veel het heeft betekend voor de literatuur. Het is een gigantisch werk waar niemand meer omheen kan. Dante heeft wat dat betreft een meesterwerk afgeleverd waar mensen zelfs vandaag de dag nog over spreken. Dit eerste deel beschrijft Dante's tocht door de Hel. Met een haast oneindige fantasie vertelt hij hoe volgens hem de hel eruit ziet, hoe men daar komt, en wat er met de zielen gebeurt zodra ze er aangekomen zijn. De hel bestaat uit diverse kringen, en sommige kringen kennen weer aparte omgangen. En overal worden bepaalde zonden op gepaste wijze gestraft. Diverse personages uit Dante's tijd en van 'vroeger' komen hier voor (die dus volgens Dante zonder meer de hel hadden verdiend) en talloze verwijzingen naar gebeurtenissen komen ter sprake. De dichter reist echter niet alleen door dit oord, hij wordt begeleid door Vergilius, die in het Limbo verblijft maar de mogelijkheid krijgt om Dante bij te staan. Het is zeer zware kost. Hele zware kost. Het is vaak lastig om precies alles te volgen en te begrijpen. Gelukkig bevat dit boek per 'canto' een verhelderend commentaar waarin diverse zaken worden toegelicht. Desondanks is het een behoorlijk complex stuk. Om niet verdwaald te raken bevat het boek ook een soort legenda van de Hel, waarin staat uitgelegd in welk canto welk deel wordt behandeld en wie er zoal in voorkomen. Het is hoe dan ook zeer fantasierijk en meeslepend. Verzin maar eens een complete indeling van de hel met bijbehorende straffen en dergelijke. Het is zeker de moeite waard om te lezen, maar je moet er wel voor gaan zitten. Het is niet zoiets wat je even in je tuinstoel gaat zitten lezen.

De inhoud is bekend, daarom mijn review juist over de specifieke uitgave van Athenaeum zoals vertaald door Ike Cialona en Peter Verstegen (ISBN 9789025301040). Deze blijft dicht bij de originele dichtvorm (waar anderen voor een verhaalvorm kiezen) en is erg uitgebreid: alle drie de delen (hel, louteringsberg en paradijs) zijn vertaald, er is een uitgebreide uitleg over de tekst en een register. De vertaling van Cialano en Verstegen is wellicht the next best thing na het originele Toscaans.

Dit boek is zijn benaming zeker waard. De manier waarop Dante het hiernamaals beschrijft in zijn indrukwekkende zangen brengt een en ieder tot verbazing. De bijzondere tocht door de hellekringen, Louteringsberg om uiteindelijk te arriveren in het Paradijs. Het morele kompas van Dante zet je tot het denken waardoor men op een andere manier op het leven gaat kijken. Begrippen zoals de 7 zondes, liefde en kwaad komen aan bod. Een boek waar iedereen een heel wat aan heeft!

Super vertaald, leest lekker. Ik raad je aan de inleiding van schrijver echt te lezen en hoe meer ik las hoe meer respect ik ontwikkelde voor meneer van Dooren. Het is de moeite waard voor de (toekomstige) Dante fan!

Niets is lastiger dan het vertalen van een gedicht. Een vertaler moet constant een onmogelijke keuze maken: of het zonder vrijheid zo exact mogelijk vertalen van de originele tekst, of met dichterlijke vrijheid welluidende zinnen laten opborrelen die, omdat ze moeten rijmen, sterk kunnen afwijken van de oorspronkelijke tekst. Rob Brouwer heeft begrepen dat je daarom in een vertaling ook de originele tekst moet opnemen. De lezer is dan in staat zowel de vertaling als de vertaler te beoordelen. Daarnaast biedt de originele tekst ook gelegenheid om de grootsheid van Dante’s werk tot je door te laten dringen, ook al beheers je het Italiaans niet. Zoveel avonturen en inzichten weergeven in zo’n strak rijmschema is een literair hoogstandje, zeker voor die tijd. De lezer wordt door Rob Brouwer aan de hand meegenomen. Voor elk canto is er een samenvatting van wat komen gaat. Na elk canto volgt uitleg en commentaar. Dat heeft zijn voor- en nadelen. Het voordeel is duidelijk. Lastige of onbegrijpelijke teksten worden verklaard en dat biedt goede hulp voor het begrip. Er worden bovendien veel feiten aangedragen, zodat deze vertaling zowel een studieboek als naslagwerk is geworden. Het nadeel is dat de inspiratie die tot de inzichten van Dante hebben geleid, door de vertaler geïnterpreteerd wordt, die dat uiteraard naar eer en geweten heeft gedaan. Maar het waarheidsgehalte van zo’n persoonlijke interpretatie kan tussen de 0 en 100% liggen. De lezer krijgt echter vrijheid genoeg om wel of niet met de vertaler mee te gaan. Al met al een gedegen werk en een aanrader voor de liefhebber van dit genre.

Decennia lang zijn er van de Goddelijke Komedie vertalingen gemaakt en het eind is nog niet in zicht! Juist dat is de kracht van dit monumentale verhaal dat alleen de echte liefhebber tot rust en aandacht maant. Dit magnifieke epos lees je (belangrijk de inleiding) met mate en zorg voor een goed glas Vino Rosso en muziek op de achtergrond. De doorrookte stem van Paolo Conte zou een aanbeveling kunnen zijn|! Gordijnen dicht, en afsluiten van de buitenwacht.