De levens van Jan Six

Luisterboek

Een familiegeschiedenis

Het boek heet een familiegeschiedenis maar het is meer dan dat. Geert Mak is voor het verhaal een regelmatige bezoeker van het huis waar de familie woont. Hij begint zijn verhaal echter in Kamerijk ( Frankrijk ) waar de familie oorspronkelijk vandaan komt. In het boek vertelt hij hoe en waarom een tak van de familie tijdens de hervorming in Amsterdam terecht kwam. Ook vertelt hij daarna in verschillende hoofdstukken hoe het de familie vergaat. De nadruk ligt daarbij steeds op Jan Six waarvan de huidige bewoner al de tiende generatie is. In zijn verhaal neemt Mak steeds verschillende kunstwerken uit of andere zaken uit het archief van het huis onder de loep die te maken hebben met degen die hij op dat moment wil gaan beschrijven. Naast het leven van de Jan die hij op dat moment bespreekt komen er ook allerlei andere mensen uit de Nederlandse geschiedenis voorbij die op een of ander manier op dat moment met de familie te maken hebben gehad. Zo passeren in de Gouden Eeuw bijv. Rembrandt, Vondel , Johan van Oldebarneveldt en Nicolaes Tulp de revue. Deels behoren deze mensen tot de vriendenkring van Jan Six. Ook beschrijft Mak steeds zonder af te dwalen wat er op dat moment in Amsterdam , in Nederland en soms ook in groter verband belangrijk is waarbij hij steeds de familie Six als leidraad voor zijn verhaal gebruikt. De familie maakt in de Gouden Eeuw uiteindelijk onderdeel uit van de aristocratie die de stad bestuurt. Uitvoerig komt ook aan bod hoe deze elite zichzelf de belangrijke banen toeschoof die er vrij kwamen en werd tot een oligarchie. Mak loopt zo de hele familiegeschiedenis door. De verschillende huizen ,de landgoederen en de kunst die men bezat komen uitgebreid aan bod. Latere Jannen maar ook andere Sixxen worden genoend en beschreven. Al wordt de actieve rol van de familie op bepaalde momenten kleiner, men gaat rentenieren , maar het zou Geer t Mak ook niet zijn die altijd wel weer ergens een leuk familie verhaal over weet te schrijven en die dan ook zo gemakkelijk van het heden , het archief, terug gaat naar het verleden. Ook is het knap hoe hij de enorme kunstcollectie van de familie heel vaak weet te gebruiken al s bron voor zijn verhalen. De kunstcollectie die voor de familie vaak heel belangrijk is geweest en waarvoor men ook zijn uiterste best heeft gedaan om zoveel mogelijk stukken bij elkaar te houden. Geert Mak weet door zijn vlotte manier van schrijven te boeien, hij is de geschiedenisleraar. Hij zorgt er voor dat je wilt weten hoe het verhaal dat je op dat moment leest afloopt. Ook is het knap hoe hij het familie verhaal toch steeds weer aan de geschiedenis van Amsterdam , Nederland , Europa of zelfs de wereld weet te koppelen. Hij haal t er als rasverteller veel bij maar het blijft aldoor boeien. Voor iemand die van geschiedenis houdt een must.

Geert Mak heeft zich de afgelopen jaren verdiept in de geschiedenis van de familie Six. Deze zoektocht heeft geresulteerd in zijn nieuwe boek: “De levens van Jan Six. Een familiegeschiedenis”. Dit boek neemt je mee vanaf het jaar 1618 tot op heden. Het laat je door de tijd reizen van de vooraanstaande, uit de lage adel stammende, Amsterdamse familie Six, waarvan de oudste zonen bijna allemaal Jan genoemd werden. Daarmee reis je ook door de geschiedenis van Amsterdam, van ons land, van Europa en zelfs van Amerika. Je maakt op een andere manier kennis met onder andere Joost van den Vondel, Rembrandt van Rijn, Antoni van Leeuwenhoek en bijzondere details uit hun leven. De verhalen van de Gouden Eeuw en de (vroege) Verlichting zijn in grote lijnen bekend maar met dit boek kom je erg leuke en bijzondere wetenswaardigheden tegen. De geschiedenis van deze familie wordt uitgezocht aan de hand van duizenden bewaard gebleven documenten, schilderijen en spullen van de familie Six. De zoektocht begint in het Huis aan de Amstel waar de schrijver met de huidige Jan Six zó vaak door alle kamers en gangen loopt en de schilderijen en spullen bekijkt dat de familie voor hem als het ware tot leven komt en daarmee ook voor de lezer. Je kunt je als lezer de sensatie indenken die de auteur gevoeld moet hebben bij het vasthouden van een handschoen, tegelijkertijd kijkend naar het huwelijksportret uit de 17de waarop de bruid met dezelfde handschoen is afgebeeld. Door de tijd heen zie je hoe de mensen en de samenleving langzaam en met horten en stoten veranderde. Van ijzeren familieverbanden met veel verplichtingen tot individuen en hun eigen waarden en mogelijkheden. Toch kwam er bij de auteur steeds het gevoel op dat er veel overeenkomsten zijn tussen de cultuur van de 18e-eeuwse regenten en de huidige managerscultuur. “Leven we niet in eenzelfde tijd van grote verschuivingen?” zo stelt hij. Ja en dat is dan ook weer iets waar je zelf lang je gedachten over kunt laten gaan. Ik heb dit boek met veel interesse en plezier gelezen om de inhoud maar zeker ook om de manier waarop Geert Mak dit boek geschreven heeft.

In één woord: geweldig! Het nieuwste boek van Geert Mak “De levens van Jan Six” neemt je niet alleen mee in de geschiedenis van de familie Six, maar ook in de geschiedenis van Amsterdam en Nederland. Hij verbindt de familie met andere prominente mensen uit die tijd en geeft een kijkje in adellijke families en nieuw en oud geld door de eeuwen heen. Geert Mak is een de collectie en het archief van de familie Six gedoken, letterlijk, in het huidige huis aan de Amstel. Aan de hand van objecten uit het archief van de familie beschrijf Geert Mak deze geschiedenis. Een schilderij (van Rembrandt oa), een brief of ander voorwerp vormt de aanleiding om iets te vertellen over een Jan Six uit een bepaalde generatie. Voor mij is het heel levendig geschreven en ik heb regelmatig zin om naar Amsterdam of Hillegom af te reizen om te kijken naar de huizen, om op te gaan in de sfeer van toen. Het geeft een goed kijkje in de wereld van adellijke families en mensen met geld. Maar ik betrap mezelf er af en toe ook op dat ik denk “geld maakt geld” en “poeh, wat een air”. Het aanhalen van en verbinden met situaties uit de geschiedenis geven het wat mij betreft nog wat meer diepte. De banden van de familie met de leden van het koninklijk huis, bekende schilders of hun rol in de Tweede Wereldoorlog. Geert Mak weet al die informatie te verzamelen, de meest interessante delen daaruit de distilleren en zeer boeiend te verwoorden. Elke generatie is boeiend, en ook zeer boeiend beschreven, al is het laatste deel van het boek voor mij het meest aansprekend. Die Sixen lijken bijna tastbaar, en het speelt zich af in een tijd die mij meer bekend is. Ondanks dat de meeste familieleden tegenwoordig wat minder in de openbaarheid begeven, houdt de geschiedenis nog niet op. De meest recente Jan Six werd in 2013 geboren. Ik kan het boek iedereen aanraden!

'De levens van Jan Six', het laatste boek van Geert Mak, is een meeslepende reis door de tijd. Aan de hand van bronnenonderzoek in het omvangrijke familiearchief beschrijft Geert Mak het wel en wee van vele generaties van de familie Six, teruggaand tot de Gouden Eeuw. De familie Six is een invloedrijke familie van kooplieden, burgemeesters, kunstenaars en wetenschappers, die in de zeventiende eeuw vanuit Noord-Frankrijk om godsdienstredenen naar Amsterdam vluchtte. Daar verwierf de familie rijkdom met een lucratieve ververij en lakenhandel. Ze investeerde het geld voornamelijk in grond, landgoederen, huizen en kunst. “Nu ik al zo lang door deze gangen en kamers loop, de portretten ken als oude vrienden, nu ik hun brieven doorlees, dozen vol, dag na dag, nu beginnen stemmen te klinken. Ik wist dat dit moment zou komen. Ik hoor ze vanaf de muren en vanuit de bibliotheek, fluisterend vaak, soms ook scherp, eentje slist, met zijn gouden kunstgebit uit zeventienhonderd zoveel. Ze kijken mee, ik voel hun blikken, en vanuit het archief op zolder hoor ik hun stemmen, in duizenden brieven en notities.” Deze eerste zinnen verplaatsen de lezer meteen naar de zeventiende eeuw. Naar de familie Six, een Amsterdamse patriciërsfamilie die vanaf hun komst connecties heeft met vele groten in de Amsterdamse en Nederlandse geschiedenis, bijvoorbeeld Vondel, Descartes, Spinoza, Nicolaes Tulp. Mak bezocht het statige herenhuis van de familie Six aan de Amstel 218. In het monumentale pand bevindt zich een waardevolle kunstcollectie: portretten van Rembrandt, kostbare familiesnuisterijen, een enorme bibliotheek, dat alles in meer dan veertig kamers. Het huis had voor Mak iets betoverends. Dit inspireerde hem om uitgebreid te onderzoeken hoe deze familieleden leefden, maar ook hoe zij dachten en voelden. Hij bezocht regelmatig het omvangrijke familiearchief en kreeg daartoe inzage in duizenden brieven, documenten, krabbels en kattebelletjes. De portretten aan de muren waren stille getuigen van Maks onderzoek. Daaruit reconstrueerde hij het leven van de familie die tot op heden het monumentale pand bewoont. Het resultaat van Maks speurtocht is méér dan alleen een familiegeschiedenis, het is ook de ‘grote’ geschiedenis van Nederland vanaf de zeventiende eeuw tot heden, met de familie Six als ‘kapstok’. 'De levens van Jan Six' is in feite het verhaal van de aristocratie, van cultuur en politiek, van maatschappelijke ontwikkelingen, van het ongrijpbare begrip ‘tijdgeest’, van vele generaties. Zaken waarover wij ons momenteel erg druk maken, zoals maatschappelijke ongelijkheid, elkaar baantjes toespelen, achterkamertjespolitiek, list en bedrog, waren ook in de zeventiende eeuw schering en inslag. Ook voor machthebbers uit het verleden geldt dat niets menselijks hen vreemd was. Geert Mak bezit de gave om de geschiedenis die soms ver weg lijkt, met zijn meeslepende schrijfstijl zeer dichtbij, zelfs tastbaar te maken. Hij verbindt heden en verleden op een heel natuurlijke manier met elkaar.

Geert Mak heeft weer een juweeltje afgeleverd met zijn boek 'De levens van Jan Six'. Het boek vertelt de familiegeschiedenis van Jan Six, maar ook die van zijn beroemde vrienden zoals Rembrandt en Vondel. Op voortreffelijke wijze verhaalt Mak over het leven van Jan Six aan de hand van onze vaderlandse geschiedenis. Je leest hoe het liberale Amsterdam, waar ook Jan Six tot de (bestuurlijke) elite behoorde en zelfs burgemeester is geweest, zich zo heeft kunnen ontwikkelen. Mak schrijft bijvoorbeeld hoe het werk van de Schouten in de 17e eeuw het begin typeren van het Nederlandse gedoogbeleid. Jan Six was daarnaast dol op boeken en kunst en beschikte over een enorme collectie. Veel van de collectie van Jan Six is nu nog in familiebezit of in handen gegeven van het Rijksmuseum. Mak heeft vele uren doorgebracht in het Amsterdamse onderkomen van de huidige nazaten van Jan Six en daar het rijke familiearchief grondig doorgespit. Zo beschrijft hij boedelbeschrijvingen van Jan Six met voorwerpen en kunstwerken die nu nog familiebezit zijn. Deze voorwerpen heeft Mak werkelijk in handen gehad en bestudeerd. Hij moet ook uren voor het mooiste schilderij van Rembrandt, het portret van Jan Six hebben doorgebracht om te proberen deze man te doorgronden. Deze persoonlijke ervaringen verweeft hij op bijzondere wijze door het boek. Je voelt de nabijheid in elke zin die hij schrijft waardoor deze geschiedenis tijdens het lezen echt gaat leven. Je gaat als het ware met Mak op weg en leert een persoon van vlees en bloed kennen. Door de beschrijvingen van Geert Mak voelt de nalatenschap van Jan Six ook voor de lezer aanraakbaar. Juist die persoonlijke touch maakt dit boek in mijn ogen ook zeer geschikt voor geschiedenislessen op scholen.

'De levens van Jan Six' leest als een trein. Al lezend wordt je meegenomen in de bekende geschiedenis van de gouden eeuw. Heel boeiend om te lezen hoe Jan Six en zijn tijdgenoten leefden. De tijdgenoten zijn overigens ook allen bekende historische personen. Het is net alsof ik weer terugga naar de basisschool. De meester vertelde ook schitterend over onze historie. Een goede verteller laat de historie immers weer leven. Geert Mak heeft voor dit boek uitgebreid onderzoek gedaan ten huize Six. Het boek wordt ook afgesloten met een verantwoording en literatuuropgave. Inspirerend om weer eens naar Amsterdam te gaan en met een nieuwe blik naar de historie te kijken.