De meid Het waargebeurde verhaal van een onverschrokken dienstbode

Neeltje Lokerse groeit op in een arm gezin in Zeeland rond het jaar 1870-1880, verliest al op jonge leeftijd haar vader en gaat, zodra het mogelijk is, in het rijke Amsterdam werken als dienstbode. In die tijd waren Zeeuwse dienstboden zeer gewild. In Amsterdam ziet zij dat een aantal van de dienstboden die zij leert kennen, vaak door de man van het huis "gebruikt" wordt en dat, zodra zo'n vrouw zwanger is, op straat komt te staan omdat die vrouw onzedelijk gedrag heeft vertoond en er dus geen enkel huis is die haar nog als dienstbode zou willen hebben. Het enige dat deze vrouwen dan nog rest, is de onzedelijke wereld ingaan, want bezoedeld zijn ze toch al. De man kan dit alles maken omdat in de wet niet staat dat een man dan voor deze vrouw moet zorgen. Ook al is Neeltje hiermee bekend, en zoekt zij deze vrouwen op in bars en clubs om ze te helpen, zelf ondervindt zij eenzelfde horror. Zij raakt zwanger van haar meneer als ze een betrekking in Den Haag heeft, maar neemt op een goede manier het heft in eigen handen. Op haar manier vraagt zij aandacht voor het misbruik van vrouwen, omdat zij ongehuwd achterblijven met een kind, hetgeen in haar ogen niet zou mogen gebeuren. Zij wordt vrijgesproken van haar daad en vanaf 1909 is er de wet Loeff. Gelukkig heeft Neeltje ook vriendschappen in het boek , maar bovenal kan zij steunen op haar moeder, die altijd op de achtergrond aanwezig blijft. “De Meid” leest heerlijk vlot, met brieven van Neeltje aan thuis en aan vriend Anton die zeker helpen haar beweegredenen te begrijpen. Het boek bestaat uit 3 grote delen, met elk een tijdsperiode uit het leven van Neeltje. Het is zeker een boek dat op de “verplichte” leeslijst van het Voortgezet Onderwijs zou kunnen belanden.

De meid vind ik een heel goed boek gaat over een huishoudster begin jaren 1900 in Holland. Hoe ze worden behandeld en wat ze zelf doet. Er is iedere x weer een plekje voor haar thuis onder haar moeders vleugels in Zeeland. Ze wil heel graag meisjes helpen die als vrouw in een klasse- en mannenwereld leven. Zo was het toen.

Pittig verhaal over een onbekende tijd, nog niet eens zo lang geleden

De meid is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Zeeuwse Neeltje Lokerse, die begin 20e eeuw als dienstbode wraak nam op haar werkgever. Het boek bestaat uit drie delen, waarin telkens dieper word ingegaan op haar strijd en ervaringen. Deel 1 handelt over haar leven in Goes 1890-1892, deel 2 over haar ervaringen in Amsterdam 1892-1895 en deel drie leidt naar de ontknoping in Den Haag 1898-1905. Neeltje Lokerse was een fiere leergierige Zeeuwse jongedame. Bij het overlijden van haar vader moet ze gaan werken als dienstbode, al wil zij erg graag verder studeren. Maar in die tijd was het ondenkbaar dat meisjes verder konden studeren. Zij waren voorbestemd om brave huisvrouw, echtgenote en moeder te zijn. Zij ervaart snel dat dienstbodes onrecht worden aangedaan, zij wordt immers onterecht ontslagen. In Goes kan ze opnieuw aan de slag en wordt verliefd op Hendrik. Ondanks de waarschuwingen van mensen om haar heen komt ze er achter dat Hendrik haar heel veel beloofde maar haar toch bedroog. Zij is diep teleurgesteld, terecht woedend en haar wereld stort in. Neeltje ontvlucht Goes en gaat aan de slag in Amsterdam. Ze wordt opnieuw verliefd. Anton heet de gelukkige en met hem deelt ze haar wens om meisjes als zij te behoeden voor de val waar mannen hen naartoe leiden en hen niets meer of minder zien als een “hoer” waar zij hun lusten kunnen op botvieren, hen alles beloven, doch enkel aan zichzelf en hun goede naam denken. Neeltje vertrekt dan naar Den Haag als noodhulp. Dit geeft haar meer vrije tijd en een betere verloning. Zo kan ze eindelijk verder werken aan haar boek “Studies van het leven” waarin ze de onrechtvaardigheid tegen huispersoneel en dienstbodes in het bijzonder aan de kaak wil stellen en op die manier betere arbeidsvoorwaarden en erkenning af wil dwingen. Ze treedt in dienst bij zaakwaarnemer Burghoudt, wordt verliefd op hem, vertrouwt hem volledig en krijgt een intieme relatie met hem. Wanneer blijkt dat ze zwanger van hem is gooit hij haar zonder verloning op straat. Neeltje is vastbesloten Burghoudt voor zijn verantwoordelijkheden te plaatsen en de slechte behandeling van dienstmeiden onder de aandacht van iedereen, maar vooral van beleidsmakers te brengen. Ze wil Burghoudt voor de rechter brengen. In het gerechtsgebouw vuurt ze met een revolver een schot op hem af. Burghoudt overleeft de “aanslag” en Neeltje slaagt in haar opzet. Ze komt voor de rechter en met een genegen advocaat bepleit ze haar zaak en het onrecht dat haar en vele dienstbodes is aangedaan en wat niemand kon vermoeden…Neeltje wordt vrijgesproken. Dan gaat alles in een stroomversnelling en kan ze haar strijd als activiste verder voeren wat uiteindelijk in 1909 resulteert in de goedkeuring van de Wet Loeff, waarin onderzoek naar het vaderschap en alimentatie werd geregel.(© Marlies Allewijn “De Meid” p.326) Marlies Allewijn heeft voor dit boek degelijk en diepgaand onderzoek gedaan en dat voel je als lezer. Je wordt al snel meegezogen met het personage en krijgt vlug sympathie voor het onrecht dat dienstbodes is aangedaan en de strijd die Neeltje voert en uitgroeit van een simpele meid tot een zelfzekere volwassen vrouw en ongehuwde moeder. De auteur heeft gekozen om het verhaal op te delen in drie stukken, waar telkens gewerkt wordt met flashbacks. Alles is verhelderend geschreven, in een vlotte aangename schrijfstijl, doorspekt met veel emoties en bedenkingen. Het verhaal is goed opgebouwd, heeft diepgang, geeft een goed tijdsbeeld en is spannend naar de ontknoping toe. Deze historische roman is zeker geslaagd en boeit van begin tot einde. De auteur geeft in de inleiding en op het einde van het boek meer duiding bij het verhaal. Op deze manier blijf je als lezer bij de les en blijft het boek interessant, boeiend en leerrijk.

Zeer mooi, maar vooral interessant, boek. Wat een tijd, en wat een leven voor vele meisjes en vrouwen die zwaar moesten werken voor hun kost. De financiële en lichamelijke misbruik was vreselijk, ik leefde zo met het (waargebeurde) verhaal mee. Degoutant hoe mannen dachten dat ze deze meisjes en vrouwen zonder schaamte konden gebruiken, niemand wees op hun plichten en foute daden. Ik had veel medelijden, maar vooral bewondering en respect voor Neeltje, goed dat er zulke vrouwen hebben bestaan. Opgelucht dat ik in deze tijd leef, maar helaas zijn er in het heden nog steeds werelden waar mannen de vrouw als voorwerp zien, ze hebben geen enkele plicht, mishandelen en onderdrukken vrouwen, ze doen maar, net alsof ze in de vorige eeuw leven. Begrijp niet dat dit kan blijven duren. Dit boek heeft me zeer aangegrepen, de moeite waard om te lezen door vrouwen én mannen.

Neeltje wil de oneerlijke verhalen van de 'gevallen' vrouwen vertellen. Als ze zelf zwanger raakt en op straat wordt gezet, alleen maar omdat het kan, is voor haar de maat vol en schiet ze haar voormalige werkgever en de biologische vader van haar bastaardkind in de rechtbank neer. De zaak krijgt veel aandacht en Neeltje wordt vrijgesproken. Neeltje wordt een publieke heldin en door haar toedoen wordt de wet Loeff -waarin onderzoek naar vaderschap en alimentatie is geregeld- in 1909 gerealiseerd. Ik heb het boek in twee dagen uitgelezen. Het wordt op een boeiende wijze in de ik-vorm door Neeltje zelf verteld. Feminist of niet, geëmancipeerd of niet, ik wil elke vrouw vragen het boek te lezen. Al is het alleen maar omdat Neeltje zich voor elke vrouw inzette.