De omstanders

De Omstanders is een indrukwekkend boek dat, zoals op de omslag door iemand treffend wordt verwoord, diverse genres in zich verenigt: een psychologische thriller, een autobiografie, geschiedschrijving en een voorbeeld van gezinsgeweld. Het taalgebruik van Jorien Meerdink is steeds prachtig en treffend. Ik heb ‘mee geleden’ aan wat haar en al die anderen, inclusief hun ouders, in de jaren zestig en zeventig is overkomen en de invloed die dat op hun verdere leven heeft gehad. Feitelijk een tragisch epos, maar door haar manier van weergave zeker niet aldoor zwaar; de kwinkslagen en momenten van lichte zelfspot deden me keer op keer glimlachen. Een geweldig boek, met tal van leermomenten voor de jeugdzorg van nu.

Dit boek leest als een thriller, wat een mooie schrijfstijl. Ik heb het in een ruk uitgelezen. Vanuit een persoonlijk perspectief wordt het leven van een klein meisje geschetst in een gezin waar veel narigheid als heel gewoon wordt ervaren. En niet alleen dit meisje, maar ook haar vriendinnetje en wat later blijkt veel meer kinderen uit dezelfde buurt kampen met mishandeling, verwaarlozing en misbruik in het gezin. Ongemakkelijk, want het is echt gebeurd, maar tegelijkertijd zo lichtvoetig geschreven dat de veerkracht van de meeste van deze kinderen ook naar voren springt. En het stemt tot nadenken, want hoe zat het eigenlijk met mijn vriendinnetje? Veel later hoorde ik dat zij ongeveer hetzelfde meemaakte en ik wist het niet. Hoe ben ik omstander? Lezen dus!

Het boek De Omstanders - wat gebeurt er met kinderen in een buurt in de jaren '60 - Afgelopen week las ik het boek de Omstanders van Jorien Meerdink. Ik kon het niet wegleggen. Ik vond het aangrijpend om te lezen hoe kindermishandeling in een 'gewone buurt' plaats vindt. Ik ben zelf heel veilig opgegroeid; hoe fijn dat is besef ik nog weer eens na het lezen over de jeugd van 'Rinie'. Het boek heeft mij een mooi gesprek met mijn ouders opgeleverd over hun en mijn opvoeding. We deelden onze ervaringen en of wij ook misschien wel omstanders waren of zijn. En hoe we als dat nodig zou zijn kunnen en moeten handelen om er voor een kind te zijn. Want kindermishandeling bestaat nog steeds. Hoe zou jij handelen?

In een stuk uitgelezen. Een verhaal dat gehoord moet worden.

Twee verhaallijnen maken het boek uniek. Aan de wijk waar het drama zich afspeelt lag een stedenbouwkundig concept ten grondslag dat voorwaarden bood voor een harmonieuze samenleving en ontplooiing van een naoorlogse generatie. Dit ideaal is nog niet eerder zo gerelativeerd. In deze wijk met keurige hoog opgeleide mensen speelde zich achter de ramen van de doorzonwoningen veel leed af, van huiselijk geweld die aan de orde van de dag was. Hoe kan dat niet zichtbaar zijn geweest?’

Een intrigerend boek. Prachtig geschreven. Mooi taalgebruik. Kunst is wel dat je tussen de regels door moet lezen. Hoewel het openlijk is geschreven, blijft er toch nog genoeg te raden over. Het geschrevene maakt indruk, omdat het zo bizar is dat één hele buurt 'besmet' leek te zijn met een mishandeling/misbruik virus. Bijna niet te geloven, ware het niet dat de nuchtere kijk erop zorgt dat er geen twijfel bestaat over de, integere, inhoud van het verhaal. Een aanrader.