De regen van Ionah

Een heerlijk boek om te lezen, al hoop ik wel op een vervolg, omdat ik nu wat diepgang mis en enigszins teleurgesteld was door het einde, of het gebrek hieraan.

Prachtige poetische vertelling

Vanuit het ik-perspectief vertelt Ionah zijn verhaal. Het post-apocalyptische verhaal over zijn leven in de woestijn. De regen van Ionah is een kleine filosofische en fabelachtige vertelling. In overwegend korte hoofdstukken en met geen woord teveel, wordt de queeste van Ionah uiteengezet. Samen met zijn moeder woont hij in een uit restmateriaal opgebouwde keet - 'Daarom weigerde ze ook er 'huis' tegen te zeggen' - die de zandstormen, de zon en de dieren buiten houdt. Een met zand gevulde matras, twee stoelen, een tafel, hun waterzakken en een rek met glazen potten, zijn hun schamele bezittingen. Om zich te laven is er een eigenhandig gegraven waterput. Een kommerlijke moestuin, dadelpalmen en hagedissenvlees - voor de broodnodige eiwitten - voorzien hen van voedsel. Zijn moeder leert hem vele belangrijke dingen om te kunnen overleven en de elementen van het harde woestijnleven te trotseren, onder andere door hem de technieken van het vechten bij te brengen. Ook hagedissenvallen zetten, de moestuin onderhouden, masturberen en schrijven met een stokje in het zand, zijn elementaire lessen. Er was een tijd 'voordat alles anders werd' en wanneer hij daar nieuwsgierig naar wordt, vertelt ze hem over steden, het egocentrisme van de mensen, muziek, vliegtuigen, betaalmiddelen, manieren om ziekten te genezen, regen - 'Ik had zo graag de regen gezien'-en het bestaan van toiletten. Pajares geeft de lezer verschillende filosofische boodschappen mee die hij magnifiek door het verhaal heeft verweven. Heel mooi laat hij woorden en zinnen mee-evolueren met de geestelijke groei van de protagonist. Wanneer Ionah twaalf jaar is sterft zijn moeder en is hij op zichzelf aangewezen. De wijze lessen die ze hem ook nog op haar ziekbed heeft verteld, stellen hem in staat om te overleven in de kale uitgestrektheid van het verzengend hete, dystopische oord. 'Zandstormen zijn de manier waarop de woestijn schreeuwt. Hij herinnert ons eraan dat hij hier altijd is geweest, dat hij veel meer is dan zand en zon. De woestijn praat tegen ons en net als iedereen die praat, schreeuwt hij ook. Het is een kwestie van tijd. Mama verstond hem en heeft ervoor gezorgd dat ik dat ook deed, want daardoor zou ik kunnen overleven. Ze kon de luchtstromen en de taal van de duinen lezen. Ze wist wanneer we konden blijven staan en wanneer we in de keet moesten schuilen en het hoofd buigen.' Na haar dood blijft ze haar zoon in zijn gedachten volgen. Hij praat tegen haar en hoort haar antwoorden. Uit angst om haar wijze lessen te vergeten, herhaalt hij ze steeds hardop voor zichzelf, als om de doodse stilte om hem heen te kunnen trotseren. In de tekst op de achterflap staat dat Ionah wijs is, maar ook naïef. Dit laatste wil ik toch ten stelligste tegenwerpen. Het is zijn onwetendheid die maakt dat hij de kennis van zijn moeder als een droge spons absorbeert. Hij is leergierig en bovenal zó nieuwsgierig naar water dat uit de hemel valt. Op een dag besluit hij om te vertrekken en met volle waterzakken en rugzak met proviand trekt hij westwaarts. Wanneer hij onderweg een man vindt - op sterven na dood - neemt hij hem mee, terug naar de keet. Het blijkt een Chinese koerier te zijn, neergestort - hier zit de link naar 'De kleine prins' van Antoine de Saint-Exupéry - met zijn vliegtuig, en documenten heeft die getuigen van de rampspoed die ervoor heeft gezorgd dat alles anders werd. Tussen hem en Shui bloeit een vriendschap op en Ionah krijgt de documenten om op de achterkant daarvan de woorden van zijn moeder te schrijven. Met deze woorden trekt Ionah later de woestijn weer in... Een juweeltje van een boek, pretentieloos en heerlijk leesbaar. Het is bedrieglijk eenvoudig geschreven, maar met veel, ontzettend veel inhoud. Lezen dat boek!!!

Dit boek gaat over een jongen die opgroeit in de woestijn, waarbij overleven centraal staat. De woestijn wordt gezien als een genadeloos persoon met wie je elke moment van de dag rekening moet houden. Zijn moeder leert hem hoe hij zich het beste kan wapenen tegen de droogte, hitte en kou. De taal ondersteunt ook de kaalheid van de woestijn : korte, duidelijke en eenvoudige zinnen. Constant lees je wat de jongen denkt, ziet, hoort en zegt. Toch verveelt het boek geen moment. Juist door de manier van schrijven komt het boek erg puur over. Ook is het spannend, omdat je niet weet hoe het af zal lopen met de jongen. Het boek doet mij denken aan ‘De vlucht’ van Jesús Carrasco, waarin ook een jongen moet overleven in de woestijn. De stijl dit boek lijkt op de stijl van ‘De vlucht’, geschreven vanuit de jongen met korte, duidelijke zinnen, heel puur. Gedurende het verhaal zijn er een paar gebeurtenissen die ervoor zorgen dat de jongen meer te weten komt over het leven van zijn moeder voordat zij met hem als baby in de woestijn terecht kwam. Zijn verlangen naar deze wereld buiten de woestijn is erg groot. Op een gegeven moment ontmoet hij een man in de woestijn met wie hij vriendschap sluit. Deze man leert hem schrijven en zo kan de jongen de verhalen van zijn moeder bewaren. De moeder en de man hebben allebei te maken (gehad) met een belangrijke gebeurtenis in de geschiedenis. Wat deze gebeurtenis precies geweest is, wordt de jongen niet helemaal duidelijk. Later wordt de jongen gedwongen zijn keet alleen te verlaten en te lopen naar de rand van de woestijn. Op een gegeven moment stuit de jongen op een gebouw dat hij in gaat. Hier komt hij voorwerpen tegen waar hij niets van begrijpt en met zijn eigen, logische manier mee omgaat. Hij eet, drinkt en slaapt er een tijd, waarna hij drie mensen in het gebouw tegen komt. Hij kan niet met ze praten. Na een tijdje beginnen zij elkaar te vertrouwen. Deze mensen lijken ook te maken te hebben met de belangrijke gebeurtenis uit de geschiedenis waardoor zijn moeder met hem moest vluchten. Op een gegeven moment komen een lijntjes bij elkaar en wordt het steeds duidelijker…

Ionah hoopt ooit regen te gaan zien. Zijn moeder heeft regen meegemaakt, maar dat was in de tijd voor alles veranderde en ze de woestijn in gevlucht is. Sindsdien leeft ze samen met Ionah in de woestijn. Het is niet gemakkelijk om in de woestijn te overleven, maar echt lastig wordt het pas als de moeder van Ionah sterft. Hij heeft dan wel alle vaardigheden van zijn moeder geleerd om in de woestijn te overleven, maar op het ontbreken van menselijk contact is hij niet voorbereid. Elke dag herhaalt hij hardop zijn moeders verhalen om deze niet te vergeten en praat hij in zijn hoofd met zijn moeder. Zo brengt hij vele jaren door. Tot hij op een dag Shui in de woestijn vindt en het leven van deze man redt. Na een wat onwennige start sluiten ze dan toch vriendschap en verandert Ionahs leven voorgoed. De regen van Ionah is geschreven in eenvoudige bewoordingen en korte zinnen. Dit taalgebruik past bij de jonge Ionah en geeft goed weer hoe hij denkt. Het taalgebruik verandert niet als hij volwassen wordt. Het is hierdoor even schakelen dat Ionah niet langer een kind is, maar tegelijkertijd past het ook bij de situatie. Ionah heeft geen contact met andere mensen gehad vanaf zijn twaalfde en zijn taalgebruik zal dus hoogstwaarschijnlijk niet verder ontwikkeld zijn. Toch legt hij een indrukwekkend gevoel voor wijsheid aan de dag, bijvoorbeeld als hij nadenkt over waarom het geen zin heeft om te vragen aan welke kant Shui staat: “Want als je ernaar vraagt mama, zullen ze allemaal zeggen dat zij de goeden zijn”. Het zijn deze gedachtegangen die van Ionah een interessant personage maken. Onder de eenvoud van dit verhaal ligt door de symboliek een extra laag. De betekenis van de namen van de personages lijken, niet ontoevallig, te verwijzen naar het Bijbelse verhaal van Noach. Ook de woestijn en het water lijken een extra symbolische laag aan het verhaal toe te voegen. Zo zou de woestijn bijvoorbeeld symbool kunnen staan voor de desolate toestand waarin de mensheid zich verkeert. De symboliek geeft extra betekenis aan het verhaal, waardoor het op het oog simpele verhaal ineens zoveel meer betekenis krijgt. Al met al is De regen van Ionah een mooi, ingetogen verhaal. Een boek waar je door het taalgebruik zo doorheen leest, maar waar je daarna nog blijft nadenken over de betekenis van het verhaal.

Ionah is geboren in een klein hutje in de woestijn. Zijn moeder en hij hielden zich in leven met een moestuintje, hagedissenvlees en een zelfgebouwde waterput. Het verhaal begint als mama al overleden is. Ionah is dan alleen, haalt vaak herinneringen op en laat zich nog steeds adviseren door mama. Mama heeft pas op het eind van haar leven verteld over de tijd toen alles nog anders was. De tijd dat het nog niet nodig was te vluchten en de woestijn in te gaan. Als Ionah uiteindelijk toch op zoek gaat naar de wereld die zijn moeder beschreven heeft vindt hij Shui. Shui verricht koeriersdiensten voor één van de machthebbers in de bewoonde wereld. Shui is er slecht aan toe en Ionah neemt hem mee naar de hut en verzorgt hem. De twee mannen leven nog enkele maanden samen, als Shui overlijdt neemt Ionah zijn missie over. Of de wereld die hij uiteindelijk vindt voldoet aan zijn verwachtingen vertelt het verhaal niet. Voor Ionah is belangrijk dat hij uiteindelijk zijn eigen weg heeft kunnen kiezen. Ik vond het een bijzonder boek. Niet in het minst vanwege de surrealistische sfeer die de schrijver weet op te roepen. Een sfeer die bepaald wordt door het voortdurend op de achtergrond aanwezig zijn van de verschrikkingen die mama overkomen zijn maar nergens worden uitgelegd. Een sfeer die ook wordt opgeroepen door de korte zinnen in de dialogen met mama en door de weemoedige herinneringen van een onbedorven Ionah aan een minder eenzame tijd.