De rode en de zwarte jonker De oorlog van Marinus en Willem van der Goes van Naters

Het is een empatisch geschreven en meeslepend familiepotret, dat mij nieuw inzicht geeft in mannelijkheid en dictatuur. Echt een aanrader!

Als nazaat heb ik het boek ‘De rode en de zwarte jonker’ met meer dan gewone belangstelling gelezen. In theorie is het gegeven van twee broers, waarvan de ene goed en de andere fout is, waarvan de ene, een bekend politicus in een concentratiekamp wordt opgesloten terwijl de andere zich in eerste instantie bij de NSB meld om na onenigheid daar, te vertrekken naar Duitsland en als lid van de nazi’s onder mysterieuze omstandigheden (een zelf gekozen dood?) sterft in Italië interessant. Voeg daar aan toe dat de mannen in kwestie van adel zijn én dat er eventueel sprake is van homoseksuele gevoelens dan zou je kunnen denken daar zit een boek in! Ware het niet dat hiermee, in grote lijnen, het hele verhaal van ‘de rode en de zwarte jonker’ al verteld is! Want wie denkt dat je meer over de beweegredenen van Willem te weten komt zal die, mijn inziens, niet echt in dit boek vinden en die van Marinus zijn gevoeglijk bekend. De titel van het boek doet vermoeden dat het een persoonlijke geschiedenis is over een gezin waar de ene broer veel bereikt en de andere niets. In de geschiedenis én in het heden zijn er honderden van dit soort gezinnen, waarbij gezinsleden totaal andere, elkaar uitsluitende levenskeuzes maken. Maar feitelijk gaat het boek daar niet over! Sterker het lijkt mij eerder een kapstok, mij bekruipt het gevoel dat het homo-erotische aspect er vooral bij gehaald is omdat er anders gewoon niet genoeg verhaal zou zijn om een heel boek te vullen. (Er wordt uitgebreid aandacht besteed aan homofilie in het nazi tijdperk.) Het hele vermeende homo-erotische aspect vind ik persoonlijk vrij oninteressant. In het geval van Willem, destijds een jaar of 15, zijn er in brieven aan zijn broer, Marinus, passages te lezen over vriendschappen die eventueel duiden op meer dan gewone belangstelling voor het mannelijke geslacht, so what? Hoe en wat voor een rol dat, meer dan tachtig jaar geleden, speelde bij de keuze van de een voor de sociaal democratie en van de andere voor het nationaal socialisme is (mij) absoluut niet duidelijk (geworden)! En dan de conclusie, opvatting dat de broers meer gemeen hadden dan je op het eerste gezicht zou denken omdat ze wellicht beide ook van mannen zouden houden kan ik niet volgen, zijn aannames. In het boek zijn enige familiefoto’s geplaatst. Op een van de foto’s staat Willem met zijn vrouw en 4 kinderen. De baby op schoot is niet (zoals in het bijschrift vermeldt) de jongste dochter want die was op dat moment, ca. 1940, nog niet geboren, maar de jongste zoon, mijn vader.