De straat Oosterbeek-Arnhem, september 1944; zeven kilometer, negen dagen, duizenden slachtoffers

Na twijfelen toch gekozen voor de Nederlandstalige versie en dat had ik niet moeten doen. Het voorgevoel was juist, de vertaler is de weg kwijt geraakt in de militaire taal. Erg jammer want dit leidt de lezer af. Inhoudelijk is het eveneens jammer dat de schrijver de inhoud van zijn voortreffelijke, maar ondertussen gedateerde, 'It never snows in september' knipt en plakt om de interessante verhalen van de burgerbevolking aan elkaar te rijmen. Daarnaast is het jammer dat hij geen gebruik heeft gemaakt van nieuwe bronnen om sommige aspecten van Duitse zijde te beschrijven waardoor hij fouten had kunnen voorkomen. Positief zijn de kaartjes en de verzameling verhalen van de burgerbevolking die in de tijdslijn van de gevechten zijn geplaatst. Wat dat betreft is het de prijs waard maar van Kershaw had ik persoonlijk meer verwacht.

‘De Straat’ vertelt op gedetailleerde wijze het goed leesbare verhaal van de ‘Slag om Arnhem’ vanuit het perspectief van de Utrechtseweg tussen Heelsum en Arnhem. De auteur geeft een herkenbare indruk van de weg vóór, tijdens en na de oorlog. Britse luchtlandingstroepen trok-ken 17 en 18 september 1944 over onder meer deze weg op naar het oosten. Ten westen en aan de westelijke rand van Arnhem stuitten ze op de snel opgebouwde Duitse Sperrlinie. Kershaw beschrijft op indringende wijze de bloedige gevechten door de ogen van zowel sol-daten als bewoners. Groepjes lichtbewapende luchtlandingstroepen zonder dekking zagen zich plotseling geplaatst tegenover zwaarbewapende Duitse soldaten met pantserwagens en tanks. Overlevenden van de (straat)gevechten moesten zich 19 september terugtrekken op Oosterbeek, gevolgd door Duitse troepen. Die belegerden de Britten en te hulp gekomen Po-len rond Hartenstein vanuit het oosten, noorden en westen. De bewoners van de straat moes-ten evacueren om plaats te maken voor een Duitse verdedigingslinie. Uiteraard krijgen de gevechten op en bij de Amsterdamseweg en de Benedendorpsweg minder aandacht dan die op de Utrechtseweg. Helaas bevat het boek een aantal betreurenswaardige onjuistheden. De auteur bestem-pelt Arnhem als het strategisch belangrijke operatiedoel en gebruikt de mythe ‘slag om Arn-hem’. Het 1ste en het 3de bataljon moesten niet respectievelijk het noorden en het westen van Arnhem veroveren. Kershaw gebruikt de mythe dat de strijd ‘negen dagen’ heeft geduurd, terwijl de operatie binnen twee dagen al mislukt was. Hij laat Engelse, Duitse en Poolse sol-daten om Arnhem strijden. Niet alleen Engelsen, maar ook andere Britten maakten deel uit van de 1ste Britse Luchtlandingsdivisie. De Polen streden niet in Arnhem, maar in de sector Driel-Oosterbeek. Bevrijding van de Utrechtseweg en andere wegen waren geen doelen van luchtlandingstroepen. Het doel van operatie Market Garden was niet bij Arnhem de Neder-Rijn oversteken en vervolgens het Ruhrgebied binnentrekken en dan naar Berlijn. Het strate-gische operatiedoel was de vorming van een bruggenhoofd op de Veluwe met diepe uitlopers over de IJssel. De 1ste Britse Luchtlandingsdivisie stond niet onder bevel van generaal-majoor Brian maar Robert E. Urquhart. Het bataljon van Krafft was al 9 september in Oosterbeek, dus voordat veldmaarschalk Model zijn intrek nam in huize ‘de Tafelberg’. Het boek bevat noten, een bibliografie en een register.

Robert Kershaw verhaalt een aantal malen over mij waarbij hij heeft geput uit een deel van mijn in "The Pegasus" verschenen dagboek. Jammer vind ik dat hij de vrijheid heeft genomen (goed recht van een auteur naar ik wil aannemen) dat enigszins vrij te interpreteren waardoor het niet altijd klopt.

Dit is een mooi verteld verhaal over Oosterbeek in 1940 /1945 zonder opsmuk of andere onzin.

Na twijfelen toch gekozen voor de Nederlandstalige versie en dat had ik niet moeten doen. Het voorgevoel was juist, de vertaler is de weg kwijt geraakt in de militaire taal. Erg jammer want dit leidt de lezer af. Inhoudelijk is het eveneens jammer dat de schrijver de inhoud van zijn voortreffelijke, maar ondertussen gedateerde, 'It never snows in september' knipt en plakt om de interessante verhalen van de burgerbevolking aan elkaar te rijmen. Daarnaast is het jammer dat hij geen gebruik heeft gemaakt van nieuwe bronnen om sommige aspecten van Duitse zijde te beschrijven waardoor hij fouten had kunnen voorkomen. Positief zijn de kaartjes en de verzameling verhalen van de burgerbevolking die in de tijdslijn van de gevechten zijn geplaatst. Wat dat betreft is het de prijs waard maar van Kershaw had ik persoonlijk meer verwacht.

Evenwichtige en aangrijpende beschrijving van de strijd om met name Oosterbeek en specifiek de Utrechtse straatweg in september 1944. Vanuit het driehoek-perspectief van de Britse en Duitse militairen en de burgerbevolking krijg je een goed beeld van zich daar toen heeft afgespeeld. De auteur heeft er voor gekozen om dicht bij de strijd in en om de straat te blijven door vooral de ooggetuigen aan het woord te laten en niet de militair-strategische vergezichten te laten overheersen die je vaak in soortgelijke boeken tegenkomt. Je krijgt het gevoel dicht bij de situatie ter plekke betrokken te raken. Wel is het handig om een goede kaart van Oosterbeek-Arnhem bij de hand te hebben zodat je de route van de strijd kunt volgen. Ik heb hiervoor het boek van Guus de Vries 'Oosterbeek-Arnhem 1944 -Toen en Nu' voor gebruikt dat vol staat met overzichtskaarten en originele foto's.