De vijand van mijn vader

Ebook

Een roman waarin het opgroeien van Nino, zoon van een Guardia Civil, wordt geschetst te midden van een verscheurd Spanje, waar partijen elkaar het licht in de ogen niet gunnen en over en weer infiltranten hun werk doen. Aan het slot van de roman worden activiteiten duidelijk die zijn gepleegd door mensen die men eerder meende te kunnen vertrouwen. Almudena Grandes, die bekend werd met haar roman “Het ijzig hart”, heeft op basis van een verhaal dat zij hoorde van een zoon van een Guardia Civil, die opgroeide tijdens de eerste tien jaar van de dictatuur van Franco, een spannende roman geschreven. Hierin geeft zij gedetailleerd weer hoe het leven in Spanje was kort na de Burgeroorlog. Vroegere tegenstanders wantrouwden elkaar en hadden in het dagelijks leven nauwelijks contact meer. Het regime van Franco nam maatregelen om het leven van de “rooien” steeds meer te beperken. In deze omstandigheden groeide Nino op waarbij het feit dat hij met zijn familie op de kazerne van de Guardia Civil moest wonen, zorgde voor een zekere afstand tot klasgenoten en andere bewoners van zijn woonplaats. Nino zoekt bezigheden waarbij hij buiten de woonplaats kan zijn en maakt op een gegeven moment kennis met een man van middelbare leeftijd, genaamd Pepe el Portugués, die alleen woont in een hutje in het buitengebied. Pepe en Nino hebben gezamenlijke interesses en worden vrienden. Vooral Nino leert veel, wat hij later goed kan gebruiken. In het buitengebied, in het bijzonder in de heuvels en bergen, zijn verzetstrijders actief die af en toe een politieke moord plegen, overvallen plegen en anderszins de brave Franco-aanhanger het leven zuur maakt. Het feit dat de vader van Nino er op uit moet om de verzetstrijders te pakken te krijgen, leidt binnen het gezin tot grote spanning. Daarnaast roepen contacten die Nino met enkele leden van de “rooien” heeft, de nodige vragen op. Almudena Grandes weet al deze feiten op een goede wijze te verwerken in de roman, die prettig leesbaar is. Aan het slot volgt een ontknoping, waarbij mensen, waarvan men dit nooit had gedacht, infiltranten van de tegenpartij blijken te zijn.

‘De vijand van mijn vader’ van Almudena Grandes. (‘El lector de Julio Verne’ ) ‘Het ijzig hart’ is het eerste boek in romanvorm dat ik heb gelezen over De Spaanse Burgeroorlog en het betekent bovendien mijn kennismaking met de schrijfster Almudena Grandes. Na vervolgens ‘Malena’ en ‘Tussenstations’ gelezen te hebben volgt vanzelfsprekend ‘De vijand van mijn vader’! Nino, negen jaar en de zoon van een Guardia Civil, groeit op in een kazerne in het Spaanse dorpje Fuensanta . Nino blijft in groei sterk achter bij zijn leeftijdsgenoten en zijn vader heeft dan ook ernstige twijfels of zijn zoon hem over een aantal jaren kan opvolgen als Guardia Civil. Hij probeert een andere toekomst voor Nino te verzekeren door in het geniep typelessen voor hem te regelen als opstap naar mogelijk een kantoorbaan. In deze periode van ‘het nieuwe leren’ maakt Nino kennis met de fantastische wereld van het geschreven woord en hij raakt verslingerd aan het lezen van boeken. Zijn eerste boek krijgt hij uit handen van de zonderling Pepe el Portugués , een ogenschijnlijke vrijbuiter die net buiten het dorp woont en met wie Nino bevriend is geraakt. Het lezen van fascinerende verhalen, van onder meer Jules Verne, helpt hem om de bestaande relaties tussen de dorpelingen, zijn vader en de ondergedoken rebellen te doorgronden. In de nasleep van de burgeroorlog en de aanhoudende jaren van verdrukking onder de dictatuur van generaal Francisco Franco, leven Nino en zijn familie in de kazerne in bittere armoede en hun bestaan draait in hoofdzaak om het zorgvuldig afwegen van iedere stap die zowel binnen als de buiten de kazerne gezet wordt, de mogelijk schadelijke politieke consequenties daarbij nooit uit het oog verliezend. Het dorp verkeert, in tegenstelling tot sommige andere gebieden in Spanje, nog in staat van oorlog. Terwijl rebellen een veilig heenkomen zoeken in de bergen, probeert de Guardia Civil de inwoners van Fuensanta te controleren, waarbij zij grof geweld niet schuwt. Ondanks reële dreigingen blijft Nino overeind in de relatieve veiligheid van de kazerne. Maar hij wordt net als zijn ouders en zijn zusjes permanent in de gaten gehouden door de inwoners van het dorp, waarbij hun aandacht gericht is op mogelijke tekenen van verraad en op alles dat verwijst naar de aanwezigheid van ‘de rooien’. Nino loodst de lezer door de gitzwarte bladzijden van het boek, het verhaal over de gruwelen van de Spaanse Burgeroorlog en de nasleep ervan. Nino raakt door alles wat hij ziet, hoort en proeft meer en meer bekend en vertrouwd met de kleurschakeringen van het bestaan en hij leert gaandeweg wat voor soort mens hij wil zijn, mede te danken aan de basis die hij meekreeg van zowel zijn ouders als van zijn vriend en voorganger Pepe el Portugués. Almudena Grandes is een krachtig en prachtig verteller. Naast het mooie taalgebruik schrijft zij sterk beeldend en ze creëert hiermee een geladen sfeer die mij bijzonder aanspreekt. Doorgaans neem ik de noot of het dankwoord van de schrijver mee , zonder er een speciale waarde aan toe te kennen. 'Het verhaal van Nino', noot van de schrijfster (blz. 341) heeft voor mij echter extra betekenis gekregen in het besef dat het verhaal van Christino Pérez Meléndez de basis vormt van 'De vijand van mijn vader'. Mia Buursma is verantwoordelijk voor de mooie vertaling van deze beklemmende, meeslepende en ontroerende roman.

Een op ware feiten gebaseerde roman die zich afspeelt vlak na de burgeroorlog in Spanje aan het begin van het schribewind van Franco. Gruwelijke gebeurtenissen, maar ook liefde, kameraadschap en humor bevolken dit prachtige boek dat zo wonderschoon en bloemrijk is geschreven dat het mij af en toe de adem benam.

Een schitterend boek over een kind in een wereld van volwassenen vol geweld

Het was een vreselijke tijd voor Spanje onder Franco en dat wordt goed weergegeven

Almudena Grandes is een bekend Spaans schrijfster die ook in ons land in toenemende mate aanzien verdiend. Haar nieuwe boek ‘De vijand van mijn vader’ bevestigt haar schrijverschap. In een op feiten gebaseerd verhaal beschrijft Grandes het verhaal van een negenjarig kind Nino die in het door een burgeroorlog verscheurde Spanje van Franco opgroeit. Als kind van een Guardia Civil (Spaanse politie-eenheid) van Fuensanta lijkt zijn (politieke) positie al bepaald. Zijn vader denkt dat Nino niet lang genoeg zal worden om bij de Guardia Civil te kunnen gaan komen. Hij voorziet voor hem dan ook een carrière als ambtenaar. Om dit te kunnen worden heeft hij typeles nodig. Hij komt via typeles in aanraking met de ‘linkse tegenstanders’ in Spanje. Daar groeit ook zijn interesse voor lezen. Door het vele lezen krijgt hij niet alleen een andere kijk op de wereld, maar ook op zijn eigen leven. Hierdoor ontdekt hij ook een andere kant van het leven in Spanje. Hij raakt bevriend met de alleenstaande Pepe el Portugués waardoor hem duidelijk wordt dat de (politieke) waarheid van zijn ouders toch niet zo eenvoudig is als zij hem willen doen geloven. Het verhaal is pretentieus: door de ogen van een negenjarige de problematiek van de nasleep van de Spaanse burgeroorlog aan de lezer overbrengen. Grandes slaagt hierin, maar bezien vanuit het perspectief van een negenjarig kind is dat niet altijd even geloofwaardig. Verder beschrijft Grandes veel details over Spanje, waardoor het verhaal soms moeizaam doorloopt. Een lezer die minder bekend is met Spanje zal dat niet altijd als waardevol ervaren. Daarentegen is Grandes wel in staat om een moeilijke periode in de Spaanse geschiedenis voor een breed publiek toegankelijk te maken; hierin is zij zeker geslaagd. Grandes heeft aangekondigd dat zij een serie van zes boeken gaat schrijven over Spanje tijdens de burgeroorlog (1936-1975): Episodios de una guerra interminable. Na ‘Het ijzig hart’ is ‘De vijand van mijn vader’ het tweede deel.