De wraak van Odessa

Forsyth schreef prachtige, spannende boeken met geloofwaardige personen tegen bekende politieke en/of militaire achtergronden. Zijn laatste boek, met een co-auteur, haalt het niet bij zijn eerdere boeken. Waarschijnlijk ligt dat aan de co-auteur: minder gedetailleerd, op veel plekken chronologisch onwaarschijnlijk en geënt op de Trumpverkiezingen. Kortom, het is een doorsnee ‘thriller’ geworden en geen pakkende Forsyth.

Met De wraak van Odessa bewijst Frederick Forsyth helaas vooral één ding: hij is zichzelf kwijtgeraakt. De man die ooit politieke thrillers schreef met chirurgische precisie en morele ambiguïteit, levert hier een roman af die begint als een klassieke Forsyth, maar al snel ontspoort in een pamflet. De opening is nog veelbelovend. De sfeer is dreigend, de internationale setting intrigerend en je voelt even weer die oude Forsyth-spanning: geopolitiek, spionage, macht. Maar die belofte wordt snel de kop ingedrukt door eindeloze, ongeloofwaardige dialogen waarin personages elkaar niet meer toespreken, maar toespreken namens de auteur. Mensen praten niet meer zoals mensen praten, maar zoals een opiniestuk klinkt. Het dieptepunt komt rond het moment dat de hoofdpersoon zijn vader ontmoet. Vanaf dat punt lijkt het verhaal nauwelijks nog door plot of karakterontwikkeling te worden gedreven, maar vooral door een dwingende morele boodschap. Plotseling verandert de thriller in een college politieke correctheid: rechts is fout, iedereen die kritisch is op immigratie of de islam is bevooroordeeld, en “we” moeten vooral onze schuld erkennen. Het probleem is niet eens dat Forsyth een standpunt inneemt — het probleem is dat hij het verhaal opoffert om het te prediken. Waar Forsyth vroeger zijn lezers vertrouwde om zelf conclusies te trekken uit complexe situaties, lijkt hij hier bang dat we het niet begrijpen tenzij het driemaal wordt uitgelegd in houterige monologen. Personages worden zo gereduceerd tot karikaturen: de moreel verhevenen aan de ene kant, de domme of kwaadaardige sceptici aan de andere. Grijstinten verdwijnen. En juist die grijstinten maakten Forsyth ooit zo sterk. Ook stilistisch is het een teleurstelling. De dialogen zijn langdradig, repetitief en vaak compleet ongeloofwaardig. Niemand praat zo. Niemand verdedigt zijn politieke visie in zulke opgepoetste, schoolboekachtige zinnen terwijl de wereld zogenaamd op instorten staat. De spanning — het handelsmerk van Forsyth — wordt daardoor voortdurend onderbroken en uitgehold. De wraak van Odessa leest niet als een thriller die toevallig politieke thema’s raakt, maar als een politiek betoog dat vermomd is als thriller. En dat is precies waarom het zo teleurstelt. Wie Forsyth kent van The Day of the Jackal of The Odessa File zal hier nauwelijks zijn handtekening in herkennen. Kortom: een roman die begint met belofte, maar eindigt in prekerigheid. Forsyth wilde ooit de werkelijkheid laten zien, maar hier probeert hij haar vooral te corrigeren.

Spannend verhaal