Denken is verrukkelijk Het leven van Tatiana Afanassjewa en Paul Ehrenfest

Uitgever: Prometheus

  • Nederlands
  • Hardcover
  • 9789035141902
  • Druk: 1
  • januari 2021
  • 432 pagina's
Alle productspecificaties

Samenvatting

Paul Ehrenfest groeide op in een joods middenstandsgezin in Wenen. Tatiana Afanassjewa kwam uit een welgestelde familie in Petersburg. Hun liefde voor de natuurwetenschappen bracht hen aan het begin van de twintigste eeuw bij elkaar en voerde hen naar Leiden. Daar bouwde de wervelende Ehrenfest een enorm internationaal netwerk van natuurkundigen op. Afanassjewa werkte – noodgedwongen – vooral thuis tussen de kinderen aan de warmteleer en dacht na over meetkundeonderwijs en hoe je kinderen kunt ‘leren denken’. En terwijl Europa steeds duisterder werd, bloeide het lichte ‘Russische’ huis dat Afanassjewa had ontworpen op tot een oase voor denkers uit de hele wereld. Op de lange gastenlijst op de muur van de logeerkamer staan de namen van zestien Nobelprijswinnaars, onder wie Niels Bohr en natuurlijk Albert Einstein, Ehrenfests beste vriend. De afgelopen jaren dook Margriet van der Heijden in archieven voor haar verhaal over Ehrenfest en Afanassjewa en over hun microkosmos, die uit elkaar viel toen Hitler in 1933 aan de macht kwam. In Engeland hoorde Einstein, op de vlucht, hoe Ehrenfest zich van het leven had beroofd. Afanassjewa moest verder zonder haar professor die ‘dansend voor het schoolbord’ de natuurkunde betoverend had gemaakt.
Margriet van der Heijden is deeltjesfysicus, opgeleid bij CERN bij Genève en wetenschapsjournalist. Ze schrijft over wis- en natuurkunde voor vooral NRC Handelsblad, schreef non-fictiekinderboeken zoals De wiskundetrompet en geeft les aan Amsterdam University College.
‘Ik neem mijn hoed af voor deze voortreffelijke biografie en dit grootse debuut. Margriet van der Heijden schrijft met een fijngevoeligheid die juist bij deze twee mensen nodig is. Door de fraaie, scenische passages, waarbij de hoofdpersonen veel zelf aan het woord zijn, komen deze veel dichterbij dan bij een meer analytische, afstandelijke beschrijving mogelijk is.’ Frans van Lunteren

Productspecificaties

Inhoud

Taal
Nederlands
Bindwijze
Hardcover
Druk
1
Verschijningsdatum
januari 2021
Afmetingen
Afmeting: 23,8 x 16,1 x 3,8 cm
Aantal pagina's
432 pagina's
Illustraties
Nee

Betrokkenen

Uitgever
Prometheus

Character

Personage
Geen personage

EAN

EAN
9789035141902

Overige kenmerken

Extra groot lettertype
Nee
Gewicht
802 g
Studieboek
Nee
Verpakking breedte
161 mm
Verpakking hoogte
38 mm
Verpakking lengte
238 mm

Je vindt dit artikel in

Taal
Nederlands
Boek, ebook of luisterboek?
Boek
Aanraders
Gezien in de media
Studieboek of algemeen
Algemene boeken

Reviews

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of ’ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of ’ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

Schrijf een review Schrijf een review
Gemiddelde van 4 reviews
5,0

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of ’ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of ’ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

4
0
0
0
0
  • Een zeer boeiende biografie
    • Toegankelijk
    • Mooi vormgegeven
    • Compleet
    • Inspirerend
    • Verrassend
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Margriet van der Heijden heeft een zeer leesbare en boeiende biografie geschreven.
    Heel knap verweeft ze vele draden door het goed lopen verhaal: De persoonlijke geschiedenis van Paul Ehrenfest, de persoonlijke geschiedenis van Tatiana Afanassjewa, hun gezinsleven aan de Witte Rozenstraat in Leiden, de beroemde fysici waarmee zij zich omringen, die hij inspireert maar zelf ook opleidt, de wetenschappelijke ontdekkingen die deze fysici doen en de bijdrage die hij, maar ook zijn vrouw Tatiana daar aan toevoegen, de tijdgeest op allerlei plekken in de wereld en de omzwervingen die hij en Tatiana onafhankelijk van elkaar doen, Wenen, Leiden, Brussel, Kopenhagen, Moskou, St. Petersburg, Berlijn, Zurich, de New York, Ann Arbor, California,... Het geworstel van een wetenschapper om dat onderzoek waarvan je droomt te doen, maar door wetten die in de weg staan, praktische bezwaren, allerhande beslommeringen maar ook het eigen karakter komt het er niet zo van. Dat sloopt hem. Het geworstel van Tatiana om als vrouwelijke wetenschapper - in de geometrie en in de warmteleer - serieus genomen te worden en niet alleen maar "als Frau Ehrenfest". Ze jaagt als de kinderen groot zijn - begrijpelijk - haar eigen droom in de wetenschap na, in Rusland, waar na de revolutie de vrouw hoger aangeslagen wordt dan elders in de westerse wereld, zeker in het bekrompen Nederland. Maar het zit haar niet mee en uiteindelijk stort haar wereld in als de tweede wereldoorlog dreigend nadert. Paul trekt het alleen zijn dan allang niet meer en begint een affaire met een bewonderaarster, wat blijkbaar vaker voorkomt in zijn wereld en begrijpelijk in zo'n situatie. Maar heen en weer gesleurd door heimwee naar zijn Tatiana en zijn behoefte aan intimiteit gooit ie zich uiteindelijk rigoureus tussen de wal en het schip. Het geworstel om ook een doelpunt te scoren als wetenschapper is bekend, Dijksterhuis lezend begrijp je - tot je geruststelling - dat vele groten rusten op het moeizame en gedegen werk van anderen, zoals o.a. Einstein op Lorentz, maar ook - blijkt uit dit boek - op sparringpartners zoals Ehrenfest. Jammer dat hij dit niet zo kon zien. In Delft zou - in de huidige tijd - Ehrenfest de Leermeesterprijs gekregen hebben als excellent docent en inspirator. Wat mij persoonlijk een Aha! moment gaf was dat blijkbaar Ehrenfest betoogd heeft - in de context van ruimtelijke dimensies hoger dan drie - dat zonnestelsels en atomen volgens Bohr uitsluitend in 3 ruimtelijke dimensies stabiel kunnen zijn. Toch eens naar kijken. Maar ook dat hij met zijn Ehrenfest stelling het verband liet zien tussen kwantummechanica en klassiek mechanica door te betogen dat je bij de Schrödinger vergelijking het zwaartepunt (de verwachtingswaarde) van de ruimtelijke golf van een elektron het elektron als deeltje kan zien in de zin van Newtonse wetten. Ik wist niet dat dit inzicht van hem kwam. Dus ja, een heel boeiende - meer dimensionale - biografie. Met veel plezier gelezen. Heel knap.

    Vond je dit een nuttige review?
    4
    0
  • Eindelijk een mooie biografie, een dubbele nog wel!
    • Mooi vormgegeven
    • Compleet
    • Inspirerend

    In alle biografieën van de klinkende namen uit de 'tweede wetenschappelijke gouden eeuw' denk hierbij aan Lorentz, Zeeman, Van der Waals, Onnes komen we hun naam tegen, Paul & Tatiana Ehrenfest. En ook natuurlijk in de boeken over Einstein en Bohr, kun je niet om deze naam heen. Eerder heb ik ooit zijn verstripte levensverhaal 'Ehrenfest!' gekocht in het Boerhave-museum. En nu is er deze biografie van Paul Ehrenfest en zijn vrouw Tatiana Afanassjewa. De achternaam van de laatste, Afanassjewa, zou ik eerder niet kunnen oplepelen, maar dat is nu anders.

    Margriet van der Heijden heeft een mooi invoelbaar boek geschreven over dit echtpaar dat zo een belangrijke rol in de natuurkunde in deze periode heeft gespeeld een groot deel daarvan speelt zich af in de Nederlandse stad Leiden. Wist ik dat Jan Tinbergen een student van Ehrenfest was? Nee. Wist ik iets over de achtergrond van Tatiana Afanassjewa? Nee. Het Nederland uit die tijd komt er bekaaid van af qua mentaliteit. De in Wenen geboren Paul en uit Moskou afkomstige Tatiana, misten het internationale karakter: "Tot we naar Holland kwamen waren we eraan gewend om, waar we ook waren een kring van mensen om ons te vinden waarmee we op elk moment konden praten over alle dingen aan de hemel en op de aarde," "Hier moesten we echter eerst een lang ritueel doorlopen van praten over het weer, de kinderen, of ze naar school gingen en dergelijke zaken". Bovendien werd Tatiana behoorlijk beknot in haar werk door de heersende moraal. Voor vrouwelijke wetenschappers was het overal wel lastig, maar in Nederland toch wel ietsje meer dan elders.

    De rol van Ehrenfest bij het werk van grootheden als Einstein en Bohr wordt in dit boek ook goed verteld. Dat Einstein Leiden vaak aandeed was te danken aan de bewondering voor Lorentz, maar net zozeer door de grote vriendschap die Einstein had met de Ehrenfests.

    De start wat moeizaam, de hoofdstukken Paul en Tania wisselen elkaar af totdat ze elkaar ontmoetten. Eigenlijk een mooie vondst, hoe dit anders zou moeten weet ik niet. Eenmaal op gang heb ik dit boek in een ruk uitgelezen. De inspiratie die ze waren voor grote groepen mensen, het idealisme, en het belang voor de fysica en didactiek worden dan helder uiteengezet. Het is kunstig hoe de schrijfster het verhaal doorspekt met mooie citaten uit de grote hoeveelheid correspondentie die bewaard is gebleven van dit echtpaar.

    Vond je dit een nuttige review?
    2
    0
  • Fantastisch!
    • Inspirerend
    • Verrassend

    In een ruk uitgelezen! Prachtig!

    Vond je dit een nuttige review?
    1
    0
  • Meer dan fantastische dubbelbiografie!
    • Toegankelijk
    • Compleet
    • Inspirerend
    • Verrassend
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Mijn eerste kennismaking met Paul Ehrenfest was in het boek De vrolijke verrijzenis van Arago van Tomas Lieske, dat 2 jaar geleden in de Drentse literatuurclubs gelezen werd. Hoewel niet de hoofdpersoon in dit enigszins surrealistische verhaal, begon ik te lezen over de in Wenen geboren theoretisch natuurkundige, die een eeuw geleden met zijn gezin o.a. in Leiden woonde en daar aan de universiteit verbonden was.
    Begin dit jaar verscheen de dubbelbiografie over hem en zijn vrouw Tatiana Afanassjewa. Het boek leest als een trein, ook als je niet geschoold bent in wis- en natuurkunde. De levens van de twee hoofdpersonen en van hun vakgenoten, vrienden en familie zijn buitengewoon boeiend beschreven, alsmede de tijd waarin zij leefden en hoe ze te maken kregen met vooroordelen, discriminatie, wereldoorlog en revolutie. Hoe ze over de wereld reisden om andere grote denkers te ontmoeten en hun kennis met anderen te delen. Een zeer lezenswaardig boek, waarin je niet alleen kennismaakt met de denkwereld van Paul en Tania, maar ook leest hoe mensen als Einstein, Boltzmann, Lorentz, Ioffe, Herglotz, Bohr, De Sitter, Kamerlingh Onnes hun ideeën ontwikkelden en elkaar hielpen die ook begrijpelijk te maken. Het door Tania zelf ontworpen huis in Leiden werd een geliefde ontmoetingsplaats voor de hier genoemde en veel andere "knappe koppen", waaronder veel Nobelprijswinnaars. Petje af voor de schrijfster, zelf deeltjesfysicus, die moeilijke materie in een uiterst interessant en leesbaar boek heeft vormgegeven. Zeer de moeite waard!

    Vond je dit een nuttige review?
    1
    1
Bindwijze: Hardcover
39 99
Op voorraad
Select
Voor 23:59 uur besteld, maandag in huis
Verkoop door bol.com
  • Prijs inclusief verzendkosten, verstuurd door bol.com
  • Ophalen bij een bol.com afhaalpunt mogelijk
  • 30 dagen bedenktijd en gratis retourneren
  • Dag en nacht klantenservice
Bezorgopties
  • Doordeweeks ook ’s avonds in huis

Vaak samen gekocht

Recent bezochte artikelen

 
Vergelijk artikelen