Het Dossier

Nog steeds ben ik diep onder de indruk van het boek 'Het Dossier'. Hoe een systeem mensen kan beschadigen en daarnaast de creativiteit die mensen beweegt om in zo'n systeem te overleven. Ook de herkenning betreffende menselijke gevoelens en belangen wordt zo mooi overgebracht in het boek zodat je het handelen van de diverse personages beter leert begrijpen. En hoe gewoon het binnen zo'n systeem wordt om bepaalde handelingen te verrichten, is verbazingwekkend. Dit omdat je als mens vaak geen ander referentiekader kent. Het wordt daardoor als heel gewoon ervaren. Ook de afwisseling in het boek is fascinerend. Het boek blijft steeds in beweging en leeft. Heel kleurrijk, ook door de kunst en de poëzie die in het boek verweven zit. Voor mij is het boek meer dan een literaire thriller. Het boek kent psychologische diepgang en daarnaast geeft het inzage hoe het DDR-regime destijds gewerkt heeft. Ik ben dan ook heel blij dat wij meer in vrijheid mogen leven en dat het leven meer in ons mag stromen!

Geweldige schrijfster. Zo spannend, en alsof je er zelf bij bent.

We kennen allemaal de geschiedenis van de DDR met zijn beklemmende politiek. Maar Niewierra laat je vóelen hoe het was om in zo'n klimaat op te groeien, te leven en te wantrouwen. In de Camino geldt hetzelfde, maar dan voor de etnische spanningen die leidden tot de Balkanoorlog van de jaren 90. Bovendien zijn de boeken spannend binnen een onvoorstelbaar plot. Je kunt niet wachten om verder te mogen lezen. Enige punt van kritiek: de boeken worden aangeprezen als literaire thrillers. Literair vind ik de boeken niet, het is eerder rechttoe-rechtaan. Maar nogmaals, meer dan de moeite waard. Vijf sterren.

“Het Dossier” gaat direct spannend van start als kunstenares en kersverse weduwe Josta Bresse (geboren als Josta Wolf) wakker wordt en een litteken op haar onderbuik ontdekt. Het blijkt dat ze een aantal dagen in haar geheugen mist en dat ze in die tijd van een nier beroofd is, maar na de operatie weer in haar eigen bed is gelegd. Als ze aangifte doet, komt ze tot de ontdekking dat haar identiteit “gewist” is. Volgens de Duitse dossiers is ze reeds in 1989 in het ziekenhuis overleden na een ernstige zwangerschapsvergiftiging. De Nederlandse politie is niet echt behulpzaam en ziet in haar meer een verdachte dan een slachtoffer. Ook denken ze dat ze fraude met documenten heeft gepleegd en de identiteit van de (volgens de documenten) overleden Josta Wolf gebruikt heeft om in Nederland te kunnen gaan wonen. Na een aantal heftige gebeurtenissen waardoor ze haar leven niet meer zeker is, besluit Josta dat alles wat in die korte tijd gebeurd is, te herleiden moet zijn tot de periode dat ze in de DDR woonde en in opdracht van de Oost-Duitse overheid vervalste kunstwerken produceerde. De hoofdstukken over Josta worden afgewisseld door hoofdstukken die cursief gedrukt zijn. In de eerste instantie is het nog niet duidelijk wie de “Emma” is die steeds aangesproken wordt in deze cursief gedrukte hoofdstukken, maar dat wordt later steeds meer duidelijk. Evenals wie de persoon is die in deze hoofdstukken zijn verleden aan deze Emma openbaart. Schrijver Tomas Ross noemde dit boek reeds “een parel binnen de Nederlandstalige misdaadliteratuur”, en daar is geen woord van gelogen. Wat een unieke thriller is dit. Een van de meest originele thrillers die ik in lange tijd gelezen heb. Meeslepend van de eerste tot de laatste pagina, alle details perfect gecomponeerd tot een indringend geheel. Wie zo’n bijzondere thriller kan schrijven, beschikt over een uniek talent. Van meerdere mensen heb ik gehoord dat ze dit de beste thriller vinden sinds “Ik ben Pelgrim” van Terry Hayes en daar kan ik me helemaal in vinden. “Ik ben Pelgrim” is al enige tijd een van mijn favoriete thrillers aller tijden en “Het Dossier” van Anya Niewierra staat nu ook in dat lijstje. Een indrukwekkende prestatie. Verplicht leesvoer voor alle thrillerliefhebbers!

Josta Bresse is een zesenveertig jarige vrouw uit het voormalige Oost-Duitsland. Ze is weduwe en woonachtig in het Zuid-Limburgse Mechelen, waar ze als kunstenares een rustig en teruggetrokken leven leidt. De enige waar ze een goed contact mee heeft is haar buurvrouw Eva Hermans. Als Josta op een ochtend wakker wordt komt ze tot ontdekking dat ze heel lang heeft geslapen en tijdens het douchen doet ze de ontdekking dat ze littekens op haar buik heeft. Later krijgt ze van haar huisarts te horen dat er een nier bij haar is verwijderd. De Nederlandse recherche stuit tijdens hun onderzoek op haar verleden in de DDR, waar ze deel uitmaakte van de ‘Königstein Gruppe’, een groepering die zich bezighield met kunstvervalsingen. Tijdens deze periode is er een geheim dossier aangelegd. Vlak voor de val van de Berlijnse muur werden de vervalsers door de Stasi afgevoerd naar de gevangenis Hohenschönhausen, omdat ze op zoek waren naar het geheime dossier. Na vijfentwintig jaar blijkt dit nog steeds van groot belang te zijn en wordt er jacht op gemaakt. Het verhaal wordt vanuit Josta verteld en is in de ik-vorm geschreven. Hierin blikt de zwaar getraumatiseerde Josta terug naar haar tijd in de DDR. Ze wil dit het liefst vergeten, maar om achter de waarheid te komen zal ze toch de confrontatie moeten aangaan. Uiteindelijk is er geen andere weg dan naar de onheilsplaats af te reizen en daar op zoek te gaan naar antwoorden. Josta beseft dat ze dit niet alleen kan en schakelt hulp in om deze beerput geopend te krijgen. Ze moet er fysiek als geestelijk heel diep voor gaan. Er is een tweede verhaallijn aan toegevoegd door middel van brieven waarin veel uitleg wordt gegeven over het hoe en waarom het destijds zo is gegaan. Je stapt in een wereld die veel ongeloof en verbazing met zich meebrengt. Het leed is haast niet te beschrijven, al is het de schrijver wel heel goed gelukt. Met name voor wat betreft de psychologische aspecten die slachtoffers nooit te boven komen. Anya Niewierra heeft in het boek een sfeer gecreëerd die je als lezer tot in je ziel raakt en daardoor is het voor mij een meesterwerk van hoog niveau. In 2013 heeft ze “Vrij uitzicht” als een stevig debuut neergezet, maar met “Het Dossier” heeft ze de overtreffende trap behaald, en daarmee een hoge lat gelegd voor een volgend boek.

Van het begin tot het eind heb ik genoten van Het Dossier. Het is mee van beste boeken die ik de laatste jaren heb gelezen. Een en al spanning, een meeslepend verhaal dat mij steeds weer er toe aanzette, om verder te lezen. Ik heb er enorm van genoten, het is zeker een boek dat ik iedereen aanbeveel!