Het is aan ons waarom we de kunstenaar in onszelf nodig hebben om de wereld te redden

Ik heb ‘Het is aan ons’ van Merlijn Twaalfhoven ademloos gelezen, van begin tot eind. Merlijn is een begenadigd verhalenverteller met een ijzersterk oog voor de details die de bijzondere situaties waarin hij door zijn kunst en muziek terechtkomt tot leven brengen. Van Syrië tot Zaandam, het voelt steeds of je er zelf bij bent. Uit ervaring weet ik dat de kunstenaarsmindset waar Merlijn een vlammend betoog voor heeft geschreven ook van toepassing is in het bedrijfsleven, bij de overheid, het onderwijs en overal waar we met complexe problemen geconfronteerd worden. Dit is dus ook een boek voor iedereen die verantwoordelijkheid wil nemen voor zichzelf, z’n omgeving en de wereld. En hoewel het boek de lezer aanzet om de kunstenaar in zichzelf wakker te maken, is het geen pedant zelfhelpboek. In tegenstelling! Ik raakte geïnspireerd en geënthousiasmeerd door het boek om meer met kunst te gaan doen in mijn leven en de kracht van kunst vaker in te zetten om de wereld een mooiere plek te maken. Bijzonder vind ik het grote vertrouwen in het talent van anderen dat Merlijn in zijn werk heeft. Vaak dacht ik, wat was ik er graag bij geweest. Want hoewel ik geen kunstenaar ben, heb ik na het lezen van dit boek zin om het leven ook meer als een componist te benaderen. En componist zijn we allemaal, van ambtenaar en ondernemer tot klimaatactivist. Lezen! N.b. ik schreef deze review op basis van een pre-release van het boek.

Merlijn Twaalfhoven neemt je mee in het verhaal van zijn leven. Dat dient als een aanstekelijk idealistisch pleidooi om als een kunstenaar, een maker, een schepper naar de wereld te kijken. Niet omdat we allemaal een kunstenaar moeten zijn, wel omdat we zo de wereld kunnen veranderen. En hoewel alle grote maatschappelijke problemen van onze tijd voorbij komen, blijft Merlijn erop vertrouwen (en de lezer met hem) dat we het vermogen hebben om daarmee om te gaan. Inspirerend!

Als kind was ik nooit creatief. Mijn zus was de creatieve geest, ik de denker. Zoveel jaren later, als prille veertiger, rijpt een andere geest in mij. Sinds enkele jaren probeer ik de creatieve component in mezelf aan te wakkeren. Geen evidente keuze als de eeuwige 'denker', maar wel een keuze waar ik blij mee ben. Het verruimt mijn wereld, maar bovenal mezelf. Nog volop mijn creatieve geest aan het ontwikkelen, komt dit boek op het perfecte moment mijn leven binnen gewandeld. Vol ongeduld kijk ik uit naar de meerwaarde van het boek met als ondertitel 'waarom we de kunstenaar in onszelf nodig hebben om de wereld te redden'. De auteur richt zich tot de vergeten kunstenaar, degene die vol verhalen zat bij het haardvuur, degene die het onzichtbare en het onzegbare een plek gaf in het dagelijks leven. Deze vergeten kunstenaar werd een passieve toeschouwer, naast de specialisten die een podium kregen. De schepper, maker, verhalenverteller in elk van ons, zijn in een sluimertoestand gezet. Hij laat ons zien hoe we met een andere zienswijze naar het leven kunnen kijken, aan de hand van een kunstenaarsmindset. Niet met de bedoeling om een groot kunstenaar te worden, maar door 'vergeten' delen in onszelf te herontdekken. Voor mij persoonlijk brengt hij niet zoveel nieuws, maar de auteur vult het wel in met een bijzonder originele invalshoek, die kunstenaarsmindset. En ook al heb ik persoonlijk weinig met muziek, zijn verhalen kan ik me levendig voorstellen. Wat zijn 'kunstvorm' muziek met anderen doet, hoe het anderen in beweging brengt. Ik ben ook volledig mee met zijn betoog hoe hij de kunstenaar in elk van ons wilt aanwakkeren, om elkaar dát terug te laten zien wat we verloren waren, de kunst van verwondering en ontroering. Want dat is zonder twijfel een verrijking voor elk van ons, maar ook voor de wereld. Mijns inziens moeten we het niet zo groots aanpakken als de auteur, om met z'n allen de wereldproblemen aan te pakken, ook al siert die ambitie hem. "Het lijkt me al een mooi begin als ieder van ons terug verwondering, ontroering en schoonheid voor het alledaagse kan binnen brengen in z'n omgeving door te vertragen. Ieder die het vermogen heeft om stilte te scheppen, oases van aandacht te creëren en gedeelde ervaringen te veroorzaken kan helpen om ons te vertragen, te verbinden en te verwonderen." Het is de blik van een kunstenaar die ons helpt, die open houding om de wereld onbevangen én scheppend toe te treden. Geen kunst om de kunst, maar de kunst van verwondering en ontroering. Het maakt niet uit wat je in beweging brengt, of het nu muziek, dans, schrijven of fotografie is, als het je er maar toe aan zet om jezelf uit je hoofd te halen, om terug te voelen. Zonder plan iets in beweging zetten. Zodat onrust verdreven wordt. Het is de kunst om te vertragen om je zo open te stellen voor een nieuw perspectief aan mogelijkheden. Zowel zijn betoog als zijn verhalen lezen bijzonder vlot. Ook al vermoed ik dat hij de kunst van muziek maken beter beheerst dan de kunst van het schrijven. Maar zelfs dat versterkt zijn betoog, want het is niet de perfectie, ook niet het streven naar die perfectie, dat ons vooruit helpt. Toch had ik liever wat meer van z'n verhalen gelezen in plaats van een soms ietwat chaotisch betoog over z'n idealen. Met meer van z'n verhalen had hij mij ongetwijfeld nog meer kunnen betoveren. Het is trouwens ook mooi om te lezen hoe hij omgaat met machteloosheid, onzekerheid en mislukkingen. Hoe hij deze transformeert in vaardigheden en krachten.

Verbeelding hebben van dat wat nog niet is maar kan zijn is een heel wezenlijk menselijk vermogen. Het vraagt om nieuwsgierigheid en dat vraagt om moed en durf. Merlijn neemt ons mee en maakt ons deelgenoot van zijn unieke manier van kijken en durven en doen, wat een prachtige anekdotes en voorbeelden van een heel erg belangrijke en bijdragende kunstenaar

Een eyeopener voor iedereen met een hart en een hoofd die wat goeds wil doen voor de wereld om zich heen!

Onzekerheidsvaardigheid is een van de sleutelwoorden van Het is aan ons, het boek van Merlijn Twaalfhoven. In dit boek staat de ‘kunstenaarsmindset’ centraal. Deze mindset is er een van verwondering, open vragen stellen, verbeeldingskracht en creatieve stuwkracht. De auteur beoogt met zijn boek te laten zien hoe deze kenmerken essentieel zijn voor het werken aan een ‘betere wereld’. Onzekerheidsvaardigheid is daarbij de kunst om vragen te laten bestaan, om in spanning en onzekerheid te leven. Het is een keuze voor contact en verbinding in plaats van het streven naar snelle maar ook simpele en daarom onvolledige oplossingen. Bewonderingswaardig is de manier waarop Twaalfhoven bewijst zich deze onzekerheidsvaardigheid eigen te hebben gemaakt. In zijn beschrijvingen van muziek- en theaterprojecten in binnen- en buitenland laat hij zien moeilijke vragen niet uit te weg te willen gaan. Hij toont aan hoe inspirerend, waardevol en verrijkend het is om verschillende stemmen, geluiden, mensen, groepen naast elkaar te laten bestaan en in de disharmonie die daarbij soms ontstaat ook schoonheid te vinden. Dit boek is een verslag van Twaalfhoven’s eigen zoektocht en daarbij ook een handleiding voor mensen die hun eigen kunstenaarsmindset willen ontwikkelen. Het is aan ons leest makkelijk weg, maar eigenlijk is het ook zonde om dat al te snel te doen. De verhalen schuren en nodigen uit tot verdere reflectie. Ik vond de passages waarin Twaalfhoven verhaalt over zijn eigen worstelingen erg herkenbaar en scherp. In hoeverre is het aanbieden of bijwonen van projecten over bijvoorbeeld de vluchtelingenproblematiek een manier van ons schuldgevoel af te komen, kortstondig tranen te laten vloeien, zonder daarbij echt in actie te komen? De lezer blijft soms in onzekerheid over de precieze structuur of het doel van het boek. Het beweegt tussen dagboekaantekeningen en ideologisch betoog. Niet overal werkt dit even goed. Maar de passie en het idealisme van Twaalfhoven zijn aanstekelijk. De verhalen en oneliners blijven hangen en wekken het verlangen op nieuwe ‘vonkjes schoonheid’ te gaan ontdekken en creëren. De lees- en ontdeksuggesties aan het eind van het boek waren daarom ook zeer welkom. [Geschreven als dank voor een opgestuurd exemplaar]