• Nederlands
  • Paperback
  • 9789046703601
  • Druk: 24
  • maart 2013
  • 464 pagina's
Alle productspecificaties

Helga Ruebsamen

"Een writer's block is iets dat de meeste schrijvers vroeg of laat wel eens overkomt. Maar zeventien jaar lang niet meer publiceren, zoals Helga Ruebsamen deed, is zeer uitzonderlijk. 'Toen ik in 1971 voorlopig ophield met publiceren, had ik me voorgenomen alleen nog Het Perfecte Verhaal te schrijven. Maar dat kwam niet.' Gelukkig begon ze in 1988 weer schoorvoetend aan haar carrière, die sindsdien juweeltjes als Het lied en de waarheid en Beer is terug opleverde.

De eerste vijf jaar van haar leven bracht Helga Margot Erika - dochter van een Nederlandse moeder en de joodse, Duitse arts Rübsamen, in het paradijs door: het tropische Batavia-Weltevreden, hoofdstad van het toenmalige Nederlands-Indië. Van 4 september 1934 tot begin 1940 groeide ze op in de gordel van smaragd, maar toen de Tweede Wereldoorlog leek uit te breken kwamen de Ruebsamens naar Nederland. Snel moest het gezin onderduiken toen de jodenvervolging begon. Helga Ruebsamen later in een interview met Arjan Peters: 'Uit het tropische klimaat kwamen we de Hollandse winter binnen. De grauwheid staat me nog bij. Van Indië herinner ik me de kleuren en geuren.' Haar moeder - een struise Hollandse - had haar vader leren kennen in de Indische archipel. Rübsamen was een joodse arts die na de Eerste Wereldoorlog in Berlijn had gewerkt en daar in de gay twenties kennis had gemaakt met kunstenaars als George Grosz en Kurt Tucholsky. Ruebsamen: ""Mijn Duitse achtergrond is nog zichtbaar in mijn achternaam, die ik minder Duits heb willen maken door de Umlaut op de 'u' er af te gooien en er een 'e' achter te zetten.'

De plek waar de Ruebsamens in zulke naargeestige omstandigheden terugkeerden, was het Benoordenhout, een bourgeoisbuurt tussen Wassenaar en Scheveningen.'Een soort broedplaats voor blazers en plooirokken', zal Ruebsamen de wijk later typeren. Na haar middelbare school neemt Ruebsamen een baan als journalist bij het Haagse dagblad Het Vaderland. Via deze krant leert ze niet alleen het journalistieke metier kennen, maar ook het Haagse nachtleven en de ietwat verlopen beau-monde die daarbij hoorde. Het zal de stof vormen voor veel van haar verhalen, die ze aanvankelijk voor haar eigen plezier schrijft. Een van die verhalen wordt door haar man in 1963 opgestuurd naar de jury van de Reina Prinsen Geerligsprijs, die ze prompt wint. 'Ik schreef die verhalen niet om ze te publiceren, maar deels als bezwering, deels als oefeningen voor het volmaakte verhaal.'

Ruebsamen debuteert in 1964 met de verhalenbundel De Kameleon. De verhalen vallen op door hun situering in het Haagse beetje-verlopen-bourgeois-milieu, de trefzekere stijl en de hoofdpersonen die allemaal in zekere mate hun eigen ondergang bewerkstelligen. Aan de liefde kleeft vrijwel altijd een zwart randje. Soms zijn haar verhalen ronduit absurd en herinneren ze aan de fantastische verhalen van F. Bordewijk of Belcampo. Haar werk blijkt dan ook veel overeenkomsten met de 'Gothic novel' te hebben. Zo wordt de scholier Vincent in het verhaal 'De kermisbruid' verliefd op een kermiscaissière die in 'De 8 Wereldwonderen' een hoofd zo groot als haar hele lichaam blijkt te hebben. Ook in De Heksenvriend - haar eerste roman - lijkt het verhaal bijna een grimmig sprookje. Centraal in de losjes aan elkaar geknoopte verhalen staat een Cupidobeeld dat in een bos is achtergelaten door een kastheelheer. Het beeld wordt door de dorpelingen gebruikt om allerlei bijgeloof en volksverhalen aan op te hangen.

Verder valt in Ruebsamens verhalen en romans op dat er vaak grenzen worden overschreden - door drank, wellust, fantasie of noodlot. Vaak ontsporen hierdoor de personages, zodat het verhaal in een stroomversnelling raakt. Mede hierdoor krijgt Ruebsamen in het begin van haar carrière - naast veel lof voor haar durf en schrijfstijl - ook kritiek op het morele gehalte van haar werk.'Ik kreeg te maken met wanbegrip, er werd gevallen over dat verhaal 'Olijfje' met die twee vieze zuipende vrouwen. Al die ellende, dacht ik, waarom doe ik het eigenlijk.'

In 1971 verschijnt de verhalenbundel De ondergang van Makarov en daarna blijft het stil rond Ruebsamen. Ze is wel aan het werk, schrijft, schaaft en schrapt, maar aan publiceren moet ze in die tijd niet denken - voor een groot deel veroorzaakt door haar zelfopgelegde literaire eisen en de vraag waarom ze eigenlijk schrijft. 'Er kwam bij, dat ik het vervelend vond me in een interview afgeschilderd te zien als iemand met literaire pretenties. Die heb ik nooit gehad, of hoogstens in de stilte van mijn werkkamer.' In 1988 besluit ze alsnog een punt te zetten achter een aantal van haar vroegere verhalen en deze te bundelen. Op Scheveningen wordt met groot gejuich ontvangen. Ook in deze verhalen spelen de bekende Ruebsamen-elementen weer een grote rol: vrouwen die worstelen met drank, ouderdom en verval, absurde situaties, macabere humor. Bijna in al haar verhalen speelt het anti-burgelijke een rol. Deftige mensen hebben steevast boerse gewoontes, vloeken of doen aan smerige seks. Huwelijken zijn voor niemand een genoegen en overspel is aan de orde van de dag.

Begin jaren negentig wordt Ruebsamen docent aan de schrijversvakschool 't Colofon in Amsterdam, waar ze onder anderen Hermine Landvreugd begeleidt. 'Ze zou waarschijnlijk ook schrijfster zijn geworden zónder die vakschool, maar het voordeel is dat die het proces bekort. Wat ik in vijftien jaar journalistiek heb geleerd, wordt daar teruggebracht tot een paar jaar.' In 1997 verschijnt Ruebsamens grote autobiografische roman Het lied en de waarheid, die door de meeste recensenten zeer positief wordt besproken en genomineerd wordt voor de Gouden Uil en de Libris Literatuurprijs. Men roemt vooral het feit dat ze met deze roman ook heeft laten zien ""een omvangrijk en samenhangend geheel"" te kunnen schrijven - iets wat bij haar vorige romans volgens hen nog wel eens ontbrak.

Toch blijft Ruebsamen volgens de meeste critici bovenal een verhalenverteller - een literaire kunst die in Nederland niet altijd even hoog wordt ingeschat als romancier. Ook de verhalenbundel Beer is terug mag zich verheugen in veel positieve aandacht. Trouw's Tom van Deel noemt het boek 'een vitale verhalenbundel, waarin het plezier van het vertellen van elke bladzij moeiteloos is af te lezen. Ze lijken wel te kwispelen, net als het antwoordapparaat van de ontgoochelde verwarmingsmonteur op bladzij honderdvijf.' In 2001 krijgt Ruebsamen de tweejaarlijkse Annie Romeinprijs van het maandblad Opzij voor haar gehele oeuvre. De prijs is bedoeld voor schrijfsters die met hun werk de emancipatie van vrouwen ondersteunt en verder helpt.

De laatste jaren verschenen Ruebsamens verhalen in twee delen, Jonge liefde en oud zeer, deel 1 en 2. Aleid Truijens in de Volkskrant over deze bundels: 'Haar verhalen uit de laatste bundels zijn de beste als het gaat om de compositie - zoals het schitterende 'Op Scheveningen', een onvervalst Nederlands white trash-verhaal (...) Soms is er in de verhalen een 'wij' aan het woord. Het zijn de 'wij' die vrolijk meehobbelen met de verworpenen, die na sluitingstijd van het café de drankvoorraad helpen opmaken, maar die met één been in een geordend leven staan, en steeds net terugdeinzen voor de afgrond.'

In 2003 kreeg Helga Ruebsamen de Anna Bijns Prijs voor haar gehele oeuvre. 'Ze schrijft sprankelend, baldadig en hartstochtelijk', aldus het juryrapport."

Samenvatting

Louise Benda woont tot haar vijfde op Java. Overdag speelt ze buiten en 's nachts leeft ze in een geheimzinnige wereld waarin fantasie en werkelijkheid moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. In 1939 vertrekt het gezin naar Europa. Louise wil terug naar Java, maar vanwege de oorlog moet ze samen met haar vader onderduiken. Later waagt ze zich aan een reconstructie van het verleden. 'Het werk van Helga Ruebsamen is sprankelend, baldadig en hartstochtelijk.' - Juryrapport Anna Bijns Prijs

Productspecificaties

Inhoud

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
Druk
24
Verschijningsdatum
maart 2013
Afmetingen
Afmeting: 20 x 12,3 x 3,3 cm
Aantal pagina's
464 pagina's
Kaarten inbegrepen
Nee
Illustraties
Nee

Betrokkenen

Vertaling

Originele Titel
Het lied en de waarheid

EAN

EAN
9789046703601

Overige kenmerken

Extra groot lettertype
Nee
Gewicht
425 g
Studieboek
Nee
Verpakking breedte
123 mm
Verpakking hoogte
33 mm
Verpakking lengte
200 mm

Je vindt dit artikel in

Taal
Nederlands
Boek, ebook of luisterboek?
Boek
Aanraders
Prijswinnaars
Studieboek of algemeen
Algemene boeken

Reviews

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of ’ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of ’ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

Schrijf een review Schrijf een review
Gemiddelde van 8 reviews
3,9

Negatief, positief, neutraal: we zetten een review altijd online. We controleren wel eerst of ’ie voldoet aan onze reviewvoorwaarden en niet nep is. We controleren ook of ’ie is geschreven door iemand die het artikel heeft gekocht via bol.com en zetten dit er dan bij. De controles gebeuren automatisch, al kijken er soms mensen mee. Bol.com betaalt niet voor reviews. Als een reviewer door een andere partij is vergoed, staat dit in de review zelf.

2
3
3
0
0
  • Kinderen en dronkaards spreken de waarheid.

    Geschreven bij Het Lied En De Waarheid

    Kinderen en dronkaards vertellen de waarheid.

    Of dit werkelijk zo is, valt te bezien, maar dit gegeven schept een grote uitdaging voor de lezer en de schrijver van het boek “Het lied en de waarheid” van Helga Ruebesamen.
    In dit boek wordt de lezer meegenomen in de herinneringen van de schrijfster aan de hand van een kind. Kinderen verzwijgen de waarheid niet uit angst om iemand te kwetsen, dit maakt dat het boek open en eerlijk begint. Of het boek daardoor ook een betrouwbaar verhaal weergeeft is te betwijfelen.
    Met afwisselend succes lukt het Helga Ruebesamen een geloofwaardig kind neer te zetten met haar fantasieën, gelardeerd met volwassen herinneringen. Louise Benda, de hoofdpersoon van het boek, Lulu genoemd, vertelt haar verhaal na vele jaren.
    We vallen binnen bij Lulu als ze nog maar 5 jaar is. Ze woont met haar moeder, die zich een filmster voelt en haar vader, een arts, op het eiland Java.
    Lulu heeft een levendige fantasie, wat te merken is door haar beschrijvingen van de beek waarnaast hun huis ligt, deze beek was vroeger een prinses en de boom, een vroegere prins, die bij de beek staat. Zo fantaseert ze over alles, ook de werkelijkheid wordt omgezet in een fantasie.
    Haar Javaanse bedienden worden nachtwezens genoemd. Deze zorgen blijkbaar beter voor haar dan haar eigen moeder, omdat ze met veel meer liefde over hen verhaalt.
    De nachtmensen knuffelden haar zonder haar ook maar ergens om te verzoeken. Bij hen voelde ze zich vrij. Dit in tegenstelling tot haar moeder die geen liefde gaf, maar enkel regels.
    Al snel is duidelijk dat het mooie leven maar een farce is die haar moeder in stand probeert te houden. Ze is slim en ziet meer dan de volwassenen denken. Kleine potjes hebben grote oren en al snel nadat Lulu ziet hoe de broer van haar vader, Ook Felix, het hele huishouden op zijn kop zet, komt er een drastische verandering in Lulu’s leven.

    Het eerste deel van de roman gaat ongeveer tot de helft van het boek en vormt tot hier een bevredigende en discrete eigenheid. De schrijfster geeft de lezers het gevoel de magie en verwarring van Lulu’s jeugd te ervaren uit eerste hand.
    De liefde leert ze kennen in de vorm van verlies: Ze moet haar geliefde land achterlaten als de familie koers zet naar Europa. Wat betreft timing had het niet slechter gekund. 1939 Is de grimmige tijd net voor de Tweede Wereldoorlog losbarst.
    De Familie is van origine Joods, waardoor er een periode van nog meer verlies volgt. Ze heeft hevige heimwee naar haar oude Indonesische huis. Het gezin valt uit elkaar, Lulu wordt minder levendig en haar leven verschrompelt tot een depressief bestaan.
    De jaren vliegen voorbij en er gebeurt ontzettend veel. Ondanks dat Lulu ouder is geworden lijkt ze niet in staat te zijn alles om zich heen en de gebeurtenissen in haar leven te verwoorden en te analyseren. De volwassen Lulu lijkt het spoor bijster te zijn, ook al is ze intelligent, en het verhaal krijgt een leegte. Clichés vormen het vervolg van het boek dat zo aangrijpend begon.
    Het wordt meer en meer een verzameling nauwkeurig geregistreerde gebeurtenissen dan een levensverhaal waar de schrijfster bij betrokken is. Het verhaal bezwijkt aan de kinderlijke vertellingen waarin de levendigheid van het eerste deel van het boek nu ontbreekt.
    De volwassen Louise is interessant, maar kan toch niet de mysteries aan het licht brengen die ze in het verleden heeft opgeworpen. Ze geeft geen antwoord op onze vragen, die ook haar eigen vragen moeten zijn geweest. Ook al voelen we sympathie voor de ontberingen en het verliezen die de jonge Lulu heeft moeten doorstaan in de periode ’39-’45, we voelen ons er toch niet helemaal bij betrokken.
    Misschien is het opzet van de schrijfster, misschien per ongeluk, maar aan het eind van het boek houden we een onbevredigd gevoel over en een groot verlangen naar het leven wat is geweest. De magie, de liefde, de volmaaktheid van haar leven in de Javaanse idylle.

    Vond je dit een nuttige review?
    5
    0
  • Mooie vertelling
    • Goede verhaallijn
    • Meeslepend verhaal

    Geschreven bij Het lied en de waarheid

    De flaptekst van dit boek sprak me heel erg aan. Ik had het beeld voor me dat het over de Tweede Wereld Oorlog ging, vanuit de ogen van een kind. Over het algemeen spreken boeken over waargebeurde dingen, zoals oorlog me totaal niet aan. Ik ben daar meer een beetje huiverig voor, maar na het lezen van De Bakkerdochter begin ik dit genre langzaam aan te ontdekken. Vandaar dat ik nieuwsgierig was naar dit boek.

    Het eerste wat me opviel, toen ik begon aan dit boek was de schrijfstijl. Het leest heel vlot weg en hoewel je weet dat het het perspectief van een kind is, voelt het niet als dat je een vijfjarige hoort spreken. Al zie je wel de wereld zoals een vijfjarige dat zou doen: als een klein hummeltje dat veel hoort maar nauwelijks uitleg krijgt. Het geeft een heel apart gevoel tijdens het lezen.

    Louise (LouLou) is heel pienter en weet zich heel goed zo te laten zien aan de buitenwereld zoals de omgeving dat van haar verwacht, hoewel ze net zo hard koppig is (ze wil bijvoorbeeld alleen maar op blote voeten lopen) en ze wil graag op avontuur. Soms is het een beetje eng hoe ze – wanneer het verhaal vordert – ze zichzelf kan afsluiten van de wereld.

    Ik vond de omgeving die op Java en Bali werd geschetst erg mooi. Het lijkt me heerlijk om daar te wonen, het kwam heel relaxt over met een mooie natuur. Ik vroeg me wel af waarom de familie in de twee landen woont, aangezien hun roots in Nederland liggen. Louise kent geen ander thuis dan het huis op Java, dat is vooral te merken als ze voor het eerst naar haar opa op Bali gaat en heimwee heeft. Later ook als ze eindelijk naar Nederland vertrekken en ze constant vraagt wanneer ze terug gaan en ze verdrietig is dat de herinneringen aan thuis langzaamaan vervagen.

    Wat me trouwens opviel is dat er eigenlijk niets aan Louise wordt uitgelegd. Meestal krijgt ze een ontwijkend antwoord op lastige vragen en wat er gaat gebeuren wordt ook niet toegelicht. Zo gaat ze eigenlijk vanuit het niets naar Nederland, als lezer vang je de hints wel op waarom dat gebeurt. Nou ja, je gokt er een beetje naar, want je hoort niet meer dan Louise hoort. Ergens snap ik wel dat ze haar weinig vertellen, want ze is dan nog maar vijf, maar aan de andere kant, het is wel een gigantische verandering. Daar zou je iemand toch op voorbereiden? Of was dat in de jaren dertig zoveel anders?

    Hoewel Louise de wereld op een bepaalde manier ziet dat ie heel mooi wordt, blijft er een constant rauw randje aanwezig. Soms duurt het enkele hoofdstukken om te begrijpen waar dat randje vandaan komt en waar de grote mensen in het boek het over hebben gehad. Bijvoorbeeld toen de vader van Louise alsmaar boos werd op het moment dat er brieven verschenen.

    Zoals ik in de intro aangaf, dacht ik dat in dit boek de oorlog centraal stond. Aan het einde van de eerste alinea op de achterflap staat immers dat ze naar Nederland komt en onderduikt. Het komt ook wel aan de orde, maar het verhaal gaat meer over het opgroeien van Louise in twee totaal verschillende culturen. Hoe ze haar weg probeert te vinden en hoe ze de wereld ervaart. Soms met een boezemvriend en soms alleen.

    Het boek vond ik indrukweekend en erg mooi. Een van die boeken die je meer dan eens leest.

    Vond je dit een nuttige review?
    4
    0
  • Herinnering aan Nederlandsch-Indie

    Geschreven bij Lied En De Waarheid Pap

    Ik werd zeer getroffen door de magische beleving van de werkelijkheid door de hoofdpersoon. Dat er geen psychologische groei is, moet ik beamen maar ik vond het geen belemmering om door te lezen. De feitelijke werkelijkheid moet zelf door de lezer worden ontdekt waardoor het een intrigerend avontuur wordt, waarin weliswaar wat onwaarschijnlijk veel dramatische gebeurtenissen zich afspelen.(Onduidelijk was het voor mij waarom de familie naar Nederland afreist bij een dreigende tweede wereldoorlog. Men wist van de verschrikkingen die gingen komen in Nederlands Indie nog niet af?) Toch een heel erg bijzonder boek. Ademloos in een ruk uitgelezen.

    Vond je dit een nuttige review?
    2
    1
  • Teveel fantasie
    • Ingewikkeld verhaal
    • Geen diepgang

    Geschreven bij Lied En De Waarheid Pap

    Ondanks dat ik mij gehele jeugd in Indonesië heb gewoond, kon dit boek mij niet echt boeien.
    Het verschil tussen werkelijkheid en fantasie was te groot.

    Vond je dit een nuttige review?
    1
    1
  • doe het zelf

    Geschreven bij Lied En De Waarheid Geb

    Het mooie aan dit boek vind ik dat het geschreven is door de ogen van een kind. Een kind dat soms wel haar eigen interpretatie geeft van een bepaalde situatie, maar dat alle ruimte openlaat voor de lezer om haar eigen conclusies te trekken. Het kind beschrijft belevenissen en waarnemingen waarvan zijzelf de betekenis niet kan bevatten, maar met behulp waarvan je als lezer zelf het verhaal completer maakt.

    Vond je dit een nuttige review?
    2
    1
  • Waarom niet eerder?
    • Fantasierijk
    • Goede verhaallijn
    • Meeslepend verhaal
    • Grappig
    • lieflijk
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Geschreven bij Het lied en de waarheid

    Nu vraag ik me alleen maar af: Waarom heb ik dit boek niet eerder gelezen, hoe kan het dat dit boek aan mijn aandacht is ontsnapt? Een fantastisch boek! Prachtig! Meestal wil ik een boek zo snel mogelijk uitlezen, maar dit boek niet. Ik wilde niet dat het uit was, ik legde het weg om het even later toch weer op te pakken. Het is zo jammer dat ik nu toch de laatste bladzijde heb omgeslagen. Toen ik op internet naar informatie zocht, kwam ik allerlei gezeur tegen of het wel de "waarheid" is, of het allemaal wel echt zo gebeurd is. Voor mij doet het er helemaal niet toe, het is een boeiende roman en geen geschiedenisboek. Over de inhoud ga ik hier niets meer schrijven, daar is al genoeg over geschreven. Lees het en geniet ervan. Hoe deze schrijfster de gedachten en droomwereld van een klein meisje beschrijft is geweldig.

    Vond je dit een nuttige review?
    0
    1
  • Geschreven bij Lied En De Waarheid Geb

    Ik was zeer onder de indruk van dit boek. Ik vind het persoonlijk onvergelijkbaar met Indische Duinen of De Vriendschap, beide boeken die ik met veel minder plezier gelezen heb, met name doordat de sfeer van die boeken me niet aansprak. En dat is juist hetgene wat dit boek zo bijzonder maakt. Vooral het eerste deel dat zich afspeelt in Nederlands Indie is fantastisch, in elke betekenis van het woord. Je gaat helemaal op in de belevingswereld van dit kind. Ik was ook erg onder de indruk van de zeer spontane wijze van schrijven, bijna alsof het kind het letterlijk zo gedacht heeft. Het is het mooiste boek dat ik de laatste jaren gelezen heb. Bedankt!

    Vond je dit een nuttige review?
    0
    2
  • Geschreven bij Het lied en de waarheid

    Een goed geschreven boek dat je in één adem uit wil lezen. Ondanks het feit dat het enkele "absurde" elementen bevat blijft het verhaal toch geloofwaardig.

    Vond je dit een nuttige review?
    0
    1
10 85
Alleen tweedehands
Goed
. Conditie: Goed. Editie: 24. Jaar: 2013. Taal: Nederlands.
Op voorraad
Nu besteld, zaterdag in huis
Verkoop door Boekenbalie
9,0
  • Bestellen en betalen via bol.com
  • Ophalen bij een bol.com afhaalpunt mogelijk
  • 30 dagen bedenktijd en gratis retourneren
  • Doordeweeks ook ’s avonds in huis

Alle bindwijzen en edities (8)

  • 6,99
    Direct beschikbaar
  • 6,90
    Uiterlijk 13 juli in huis Tooltip
  • 19,75
    Op voorraad. Voor 18:00 uur besteld, vrijdag in huis Tooltip
  • 48,00
    Op voorraad. Voor 23:00 uur besteld, morgen in huis Tooltip
  • 17,95
    Op voorraad. Nu besteld, zaterdag in huis Tooltip
  • 17,50
    Op voorraad. Nu besteld, zaterdag in huis Tooltip
  • 18,00
    Uiterlijk 11 juli in huis Tooltip
  • 16,99
    Op voorraad. Nu besteld, zaterdag in huis Tooltip

Recent bezochte artikelen

 
Vergelijk artikelen