Het oog van de kraanvogel roman

Recensie door Arjen van Meijgaard Waarom voel je je meer aangetrokken tot de een dan tot de ander? Wat is de basis van een vriendschap? Is het altijd duidelijk wat de ander van je verwacht of wat je van jezelf verwacht? Rond deze lastig te beantwoorden vragen heeft Peter WJ Brouwer in Het oog van de kraanvogel een boeiend en gelaagd verhaal gesponnen. Brouwer publiceerde een aantal dichtbundels, zijn romandebuut Het siamees moment verscheen in 2017. Arthur en Marcus ontmoeten elkaar tijdens hun studie aan het conservatorium van Amsterdam, eind jaren tachtig. Het verhaal wordt verteld vanuit Marcus, een wat onzekere jongen die piano studeert en zijn weg zoekt tussen de nieuwe mensen die hij leert kennen tijdens zijn studie. Arthur, violist, is een stuk eigenwijzer. Ze kruisen elkaar een paar keer en een voorzichtig contact gaat al snel over in een hechte vriendschap. Brouwer weet heel goed het ontstaan van deze vriendschap te vangen, het wat claimerige gedrag van Arthur en de naïeve houding van Marcus lijken toch goed samen te gaan. En dan is er ook nog het contact tussen Marcus en Carlijn, die zijn vriendinnetje wordt. De aanloop naar een vriendschap of relatie is achteraf moeilijk terug te halen. Waar begon het precies, wie zette de eerste stap, in welke context ontstond de eerste dialoog? Brouwer zet dat heel natuurlijk en ongedwongen neer. De lezer voelt de constante spanning tussen Marcus en Arthur, vooral die tweede lijkt meer te willen. Ook Carlijn voelt dat feilloos aan en wurmt zich tussen beide vrienden. Maar wat wil Marcus? Als de vrienden een paar dagen naar de moeder van Arthur in Bergen gaan, komt het tot een interessante confrontatie. Niet alleen tussen beide jongens, maar ook bij Marcus met zichzelf. De tijdsprong naar 25 jaar later, wanneer Arthur en Marcus elkaar weer tegenkomen in Japan, geeft een nieuwe dimensie aan hun contact. Beide mannen kijken op een andere manier terug op hun vriendschap van lang geleden. Marcus is in Japan als advocaat om een conflict tussen een dirigent en een muzikante glad te strijken, Arthur speelt in het orkest waar dit is voorgevallen. Aan de andere kant van de wereld zijn ze aan elkaar over geleverd. Wat is er over van hun vriendschap, waar ging er mis? De stijl is prettig, op een soepele en ongekunstelde manier ontrolt het verhaal zich tussen de verschillende personages die om Marcus heen cirkelen. Ook de wat vreemde Sofie met haar amandelvormige ogen en haar aparte gewoonte overal waar ze komt iets in haar zak te steken, heeft invloed op de hoofdpersoon. Deze mensen vormen Marcus, dagen hem bewust en onbewust uit zichzelf te ontdekken. Vaak genoeg staan er mooie observaties in de tekst om even bij te blijven hangen: 'De allereerste tram schoot om de hoek, ijzer op ijzer, een meeuw krijste, daarna was het weer stil. Het was het tijdstip waarop alles nog ontbrak.' Een roman die je aanzet na te nadenken over je eigen vriendschappen van lang geleden, over de onzichtbare draadjes tussen mensen die als ze eenmaal gesponnen zijn, nooit meer lijken te breken. Eerder verschenen op Tzum

Vanaf de eerste pagina is de nieuwsgierigheid gewekt. Vriendschappen die zinderen en hunkeren, alles gevangen in prachtige zinnen en mooi taalgebruik. Ik reisde mee, van Amsterdam naar Tokio, met steeds de hoop. Wat ik hoopte? Dat is mij nog steeds niet duidelijk. Het was moeilijk kiezen naar welk personage mijn voorkeur uitging. Niemand werd allebei. Aanrader! Tevens mijmerde ik naar mijn tijd van pianospelen. De kennis werd opgepoetst.

Fascinerend verhaal over een vriendschap tussen twee mannen, Een vriendschap die na het lezen van dit boek vragen oproept over vriendschappen. Geschreven in een prachtig taalgebruik en mooi uitgewerkte personages. Ook de omgeving is beeldend beschreven en de muziek zo hoorbaar. Dit boek voerde mij niet alleen door Amsterdam en aan zee, maar voor mijn gevoel ben ik ook in Tokio geweest. Zeer van deze tijd is wel de coming-out en de vertwijfeling die hier mee gepaard gaat. Een boek dat je niet loslaat. Mijn advies is: lees dit boek !

De roman legt heel mooi bloot hoe complex het landschap van vriendschappen is. Peter Brouwers heldere schrijfstijl zorgt voor de juiste belichting. De roman bevat prachtige omschrijvingen die ervoor zorgen dat het een roman is die ademt. Hij weet goed de balans te behouden tussen het ruimte laten aan de verbeelding van en het voeden van de lezer. Chapeau! Echt een aanrader.

Het oog van de Kraanvogel - Peter W.J. Brouwer In Japan is de kraanvogel het symbool van een lang leven, maar ook van eer en trouw, van zuiverheid en perfectie. Dit speelt in je achterhoofd bij het lezen van de geschiedenis van Marcus en Arthur, de twee hoofdpersonen van deze roman. Het verhaal wordt in drie delen verteld, een bezoek aan Tokio in 2013, een stap terug in de tijd: 1988 Amsterdam en daarna weer naar Tokio in 2013. Het begin is het eind, het eind is het begin! Tussen door flitst het verhaal vaak terug naar het verleden, al deze stukjes geven info over de personages in de roman. Hierbij valt op dat er zo nu en dan met het perspectief tijd wordt gespeeld… Het is geen chronologische vertelling. “… de werkelijkheid had bewogen…iets was verschoven en misschien was dat al eerder gebeurd…. Er had een gerucht geklonken… er leken dingen te zijn verschoven… een begoocheling….”( blz 9) “… het was alsof het meisje tussen twee regels door was weggeglipt…”(blz 82) Marcus heeft na een jaar conservatorium zijn pianostudie afgebroken en is geswitcht naar rechten. Als jurist is hij nu in Tokio om te bemiddelen in een conflict tussen de dirigent en een fluitiste uit het orkest. Op het conservatorium was Marcus bevriend met Arthur die viool studeerde. In schilderachtige termen verschijnt het decor voor je ogen, van een algemene ‘overview’ tot het inzoomen op een individu in dit decor. Hierdoor word je als lezer mee het decor ingezogen en directer bij het verhaal betrokken. De onverwachte ontmoeting met zijn ‘contactpersoon’ is zo’n pareltje. Het is alsof je in de donkere kamer (doka) staat. Het beeld van de persoon die hem tegemoet loopt is als een beeld dat in de ontwikkelaar langzaam helderder en scherper wordt… Tot het onvermijdelijke moment, ze staan tegenover elkaar en hij is het. Wie is hij? Is het echt Arthur? Wat is de relatie tussen hem en Marcus. In het tweede deel (1988-89) leren we Marcus en Arthur als studenten in 1988 kennen. Het worden vrienden, maar hoe verloopt deze vriendschap. Hebben ze hier beide dezelfde gevoelens over? “…Hij kende Arthur amper, ze bewogen onwennig om elkaar heen, gefocust en altijd met zijn tweeën…” Als lezer zet je je vraagtekens bij de vriendschap die Arthur ongevraagd opdringt aan Marcus. Marcus is er zelf niet duidelijk over, vindt hij hem nu wel of niet leuk… En Arthur (waarvan je fijngevoeligheid verwacht) voelt hij dat nu wel aan of …? Ze spreken zich geen van tweeën uit. Carlijn bevriend met Marcus, reageert fel op Arthur: “… het voelt niet gelijkwaardig wanneer ik jullie samen zie... Arthur is anders, hij is vaag, ik weet niet wie ik voor me heb…”( blz 98, 103) Is dit de ‘crux’ van het verhaal? Wordt Marcus zich ergens van bewust, zet Carlijn dat in gang? Marcus vraagt zich af waarom Carlijn zo fel is. Daar tussen door loopt de vriendschap die Marcus heeft met Sofie, het meisje met de amandelvormige ogen. Maar Sofie laat hem niet toe in haar huis. “… die plek is zo vol … daar kan niets meer bij… het is een plek vol gestolde herinneringen….”(blz. 220) Is er eenperfectie in de relatie met Sofie? Wie is Sofie werkelijk? Wat had ze ook al weer gezegd? “… zolang je me niet ziet, tuin je erin…” (blz 246) Levensvragen over identiteit, over geaardheid en vriendschap, je eerlijk uitspreken over je coming-out… dit alles komt in deze roman voor. Het is niet in moeilijke taal gegoten, dialogen en discussies worden reëel weergegeven. Momenten worden in taal gevat, filosofische overdenkingen. Een sterke roman die handelt over relatievorming. Staat de ontwikkeling van je eigen identiteit relatievorming in de weg? En die kraanvogel? Is er sprake van ‘eer, trouw, zuiverheid, perfectie’? Is er trouw en zuiverheid in de relatie met Carlijn? Spreekt iedereen zich helder uit over relatievorming