Levenslust en doodsdrift essays over cultuur en politiek

Onder de jongere generatie zijn er twee filosofen in het Nederlandse taalgebied die bijzondere aandacht verdienen: de Vlaming Maarten Boudry (geb. 1984) en de Nederlander Sid Lukkassen (geb. 1987). Boudry is wetenschapsfilosoof, Lukkassen cultuurfilosoof, maar zij hebben wel dit gemeen dat het haarscherpe denkers zijn met een lust voor polemiek en controverse. Nee, misschien moet ik dit anders formuleren: een voorliefde voor het doorprikken van postmoderne onzin en malle intellectuele modes. Uitgangspunt van het boek is dat we tegenwoordig niet leven in een Nietzschiaanse “omkering van alle waarden”, maar een nivellering van alle waarden. We leven, schrijft Lukkassen, in een nihilistisch tijdperk omdat simplistisch postmodernisme, waarden- en cultuurrelativisme zeer diep in het denken en het beleid zijn doorgedrongen (p. 10). De verbreiding van die leer is niet zonder gevaren, want door dat nihilisme zijn we ontvankelijk geworden voor religieus fanatisme en wat hij noemt “de opgelegde druk om steeds maar positief te denken”. De positieve opdracht van Lukkassen’s missie kan men lezen als een “humanistische Bildung en een bezield politiek betrokken staatsburgerschap” (p. 11). Die humanistische renaissance zullen we echt moeten gaan meemaken, want “als een cultuur werkelijk gelooft in de relativiteit van haar waarden, dan heft deze cultuur zichzelf op” (p. 12). De zorg die uit alle opstellen in Lukkassen’s essaybundel naar voren komt is dat een postmoderne en hedonistische cultuur van nutsmaximalisatie niet in staat is te overleven wanneer deze botst met de premoderne eercultuur. Lukkassen kan men zien als een filosofisch polemist, maar met een enorme kennis over een breed terrein van de filosofische literatuur. Hij is ook de popularisator van de term “cultuurmarxisme”. Hij wijst erop dat deze term in 1996 al voorkwam in het lemma “Cultural Marxism” in de Encyclopedia of Social and Cultural Anthropology evenals in het boek Conversations on Cultural Marxism (2007) van de marxistische cultuurcriticus Frederic Jameson. Dat laatste is belangrijk, omdat de term “cultuurmarxisme” dus niet, zoals wel gezegd wordt, een uitvinding is van “rechtse” polemisten en bedoeld om het marxisme in diskrediet te brengen, maar als een ontwikkeling binnen het marxisme zelf die als positief wordt gewaardeerd. Cruciaal voor een begrip van de hegemonie van het cultuurmarxisme is dat vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw links contact verloor met de arbeidersklasse, wat betekende dat “intellectuelen” (Lukkassen plaatst het woord ook tussen haakjes) zich niet langer bekommerden om sociaaleconomische analyses maar om culturele politiek. Wat Levenslust en doodsdrift te bieden heeft, is een serie goed en onderhoudend geschreven opstellen over uiteenlopende verschijnselen als de autobiografie van Bob Dylan, de wijze waarop internet providers censuur opleggen ten aanzien alles wat niet politiek correct is, pogingen van de rechterlijke macht om politici als Wilders en Marine Le Pen met processen kapot te maken, beschouwingen over de arbeidsmarkt, de “positiviteitsterreur”, Camille Paglia en Andrew Breitbart, Castiglione en Houellebecq, de “decadentie van ons tijdsgewricht”, migratie, radicalisering en jihadisme.

Lukassen laat op onnavolgbare wijze zien waarof de pijnpunten zich bevinden in onze samenleving. Een schrijver die of aanzet tot discussie in een hedendaags policor tijdperk. Ondanks zijn betrekkelijk jonge leeftijd is duidelijk te merken dat hij zich in veel zaken goed heeft verdiept. Een boek dat keihard nodig is om de boel open te breken. Sid Lukassen, ga zo door.

Lukkassen behandelt met veel korte essays het huidige politieke en culturele klimaat in Nederland en duidt dit vanuit een rechts-realistisch perspectief. Het boek behandelt vele grote denkers en heeft me gestimuleerd me verder te verdiepen in hun werk.

Met deze borstel maak je grote glazen die smal toelopen (zoals de coca colaglazen) goed schoon

Soms een beetje warrig en af en toe een moeilijk leesbare schrijfstijl. De beschreven onderwerpen zijn vaak wel interessant.

Een interessante denker!