Melancholie van de onrust essay bij de Maand van de Filosofie 2017

Melancholie van de onrust
Auteur: Joke J. Hermsen
  • Nederlands
  • Paperback
  • 9789047709534
  • Druk: 1
  • maart 2017
  • 155 pagina's
Alle productspecificaties

Joke J. Hermsen

Joke J. Hermsen werd op 29 juli 1961 geboren in Middenmeer, waar haar ouders min of meer toevallig vanuit het Gooi waren neergestreken, teneinde de plaatselijke bevolking van onderwijs (vader) en toneeluitvoeringen (moeder) te voorzien. Rond haar vierde levensjaar verhuisde het gezin naar de omgeving van Amsterdam, de stad die zij alleen nog voor enkele studiejaren in Parijs en lange schrijfsessies op het Franse platteland zou verlaten.

Na haar studies letterkunde en filosofie was zij als docent en onderzoeker verbonden aan de Letterenfaculteit en de Faculteit Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam, Utrecht en Tilburg. In 1993 promoveerde zij aan de UU op het proefschrift Nomadisch narcisme. Sekse, liefde en kunst in het werk van Belle van Zuylen, Lou Andreas-Salomé en Ingeborg Bachmann. Daarna publiceerde zij samen met Dana Villa in Amerika een boek over Hannah Arendt, The Judge & the Spectator, en in Nederland een geschiedenis van vrouwelijke denkers Het denken van de ander.

In 1998 debuteerde zij bij de Arbeiderspers met de roman Het dameoffer, enkele jaren later gevolgd door de historische roman Tweeduister, over de Bloomsbury schrijvers T.S Eliot en Virginia Woolf. Deze roman werd ook in het duits vertaald. In 2004 publiceerde zij een satirische roman over academisch filosofische kringen, De profielschets geheten, waarmee zij voorlopig afscheid nam van de universiteit. Haar essaybundel over kunst, literatuur en filosofie Heimwee naar de mens haalde in 2004 de shortlist voor het beste filosofische boek van het jaar.

In februari 2008 verscheen haar roman, De liefde dus, over de 18e eeuwse schrijfster en filosofe Belle van Zuylen. Deze werd bekroond met de Halewijn literatuurprijs 2008 en genomineerd voor de Libris literatuurprijs 2009. In november 2009 verscheen bij de Arbeiderspers haar boek over de tijd, Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame toekomst, met onder meer essays over Henri Bergson, Ernst Bloch, Hannah Arendt, Mark Rothko, Simeon Ten Holt, Virginia Woolf en Marcel Proust.

Samen met Jaap de Jonge maakte zij twee korte documentaires over De liefde dus en Stil de tijd, en het filosofische beeldessay 'Elke mening telt' dat in 2008 de Martin van Amerongen publiekprijs won. In 2008 richtte zij samen met Jaap de Jonge en Henk van der Waal de interculturele salon MHT9 op.

Samenvatting

Essay Maand van de Filosofie 2017

'Stil de tijd, het blijft een goed levensmotto - maar hoe hou je dat vol in tijden van onrust?'
- Joke J. Hermsen

De mens is volgens Nietzsche een weemoedig wezen, een homo melancholicus die weet heeft van verlies, vergankelijkheid en verlatenheid. We proberen deze weemoed om te buigen tot hoop, tot reflectie of kennis, creativiteit of dagdromen, macht of verstrooiing.

Maar wat gebeurt er als het tij flink tegenzit en onze melancholie door onrust, angst en teloorgang van idealen slechts naar de duistere kant van het verlies getrokken wordt? Kan zij dan nog vruchtbaar, in de zin van creatief of hoopvol, gemaakt worden? Of reageren wij dan als de zwaan van Jan Asselijn en blazen we woedend en bang naar eenieder die in onze buurt komt en ons nest bedreigt? Wanneer slaat de melancholie om in angst en xenofobie?

In dit essay onderzoekt Joke Hermsen het kantelpunt waarop de mens nog net over voldoende moed, daadkracht en hoop beschikt om het tij te doen keren, over het verlies heen te stappen en een nieuwe verhouding tot de wereld en zichzelf te zoeken. Wat is er nodig voor deze veerkracht van het denken, die ons dezer dagen steeds vaker lijkt te ontbreken?

Productspecificaties

Inhoud

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
Druk
1
Verschijningsdatum
maart 2017
Afmetingen
Afmeting: 21,5 x 14,2 x 1,5 cm
Aantal pagina's
155 pagina's
Kaarten inbegrepen
Nee
Illustraties
Met illustraties

Betrokkenen

Auteur(s)
Joke J. Hermsen

EAN

EAN
9789047709534

Overige kenmerken

Extra groot lettertype
Nee
Gewicht
230 g
Studieboek
Nee
Verpakking breedte
142 mm
Verpakking hoogte
15 mm
Verpakking lengte
215 mm

Je vindt dit artikel in

Taal
Nederlands
Boek, ebook of luisterboek?
Boek
Studieboek of algemeen
Algemene boeken
Aanraders
Gezien in de media

Reviews

31 reviews
4,0
van de 5
16
8
2
2
3
  • Over melancholie en hoop
    • Heldere boodschap
    • Inspirerend

    Eerder las ik Stil de tijd van Joke Hermsen, nu kocht ik dit essay over melancholie dat dezelfde stijl en opbouw kent. In 9 essays verkent, onderzoekt en interpreteert zij de melancholie, die zij verbindt aan zowel de depressie als de hoop. We kennen allemaal in meer of minder mate de melancholie, in alle verschillende culturen, zoals de Fado in Portugal en de Spleen in Frankrijk. De melancholie heeft echter wel rust, hoop en aandacht nodig om niet om te slaan in depressie.Dat is in deze tijden een lastige opgave. Kunst, muziek en literatuur kunnen ook helpen onze melancholie in goede banen te leiden.

  • Boeiend betoog over melancholie en hoop
    • Toegankelijk
    • Inspirerend
    • Verrassend

    Opnieuw schrijft Hermsen net als in Stil de tijd een interessante ideeengeschiedenis, ditmaal van de melancholie, die ze vervolgens in een sociaal-politieke context plaatst. Het geheel is wel een meer politiek-filosofisch essay geworden, dat ook tot tegenspraak prikkelt. Melancholie in tijden van onrust kan volgens de auteur ook tot een (morele) depressie leiden, waarbij angsten en gevoelens van neerslachtigheid vergroot worden en weerbaarheid en flexibiliteit van de bevolking juist verkleind. Ze pleit voor meer aandacht voor de melancholie, die ze een wezenlijk kenmerk van de mens acht, en van zich een dubbelzinnig karakter heeft, het is zowel verdriet als ook troost en vreugde. De kunst kan ons helpen onze melancholie in goede banen te leiden, maar ook een gedeelde betrokkenheid op de wereld, en rust, natuurlijk, een bekend thema uit haar eerder werk. Met name passages over Hannah Arendt ook hier weer akelig actueel.

  • Zegbaar en onzegbaar
    • Goede kwaliteit

    Geschreven bij Melancholie van de onrust

    Naast de andere essays Stil de tijd en Kairos, Wind stilte van de ziel is ook dit essay de moeite meer dan waard om te lezen. Als kunstenaar werd ik gegrepen door zinnen als " tijd en melancholie spelen een hoofdrol in de kunst" " de kunstenaar zoekt een omgang met de dood, maar beantwoordt ook aan het verlangen iets vorm te geven of uit te drukken wat nog nooit bestaan heeft of onherinnerbaar is geworden. Kunst houdt zich, net als de liefde, zowel dicht bij de dood als bij het nog niet geborene op, en ontsnapt daarom in zekere zin aan de chronologische lijn die tussen wieg en graf gespannen staat, of probeert die lijn rond te maken, dus het punt op te zoeken waar verleden en toekomst, dood en geboorte elkaar raken, zodat er uit die botsing iets nieuws kan ontstaan". Prachtig beschreven en herkenbaar. Daarnaast zijn de gedachten gekoppeld aan concrete beelden. Als beeldmens maakt dit het lezen nog aantrekkelijker want je kunt het genoemde beeld erbij halen. Het zou nog mooier zijn als het beeld ook in het boek wordt getoond.

  • Spannend filosofisch betoog
    • Spannend
    • Meeslepend
    • Verrassend

    Geschreven bij Melancholie van de onrust

    Na Stil de tijd en Kairos heb ik dit essay gelezen dat de schrijfster voor de Maand van de Filosofie schreef. Volgens mij is het haar meest politieke en maatschappijkritische essay geworden en breekt ze een lans voor een aandachtsvolle zorg, emaptisch en narratief onderwijs, minder politieke onrust, minder angst en meer plek voor de melancholie - en de kunst - in ons bestaan. Filosofie toegepast op bepaalde problemen binnen de maatschappelijke context. Dat alles op zeer heldere en gepassioneerde wijze opgeschreven.

  • Filosofische aanrader
    • Toegankelijk
    • Praktisch toepasbaar
    • Heldere boodschap
    • Inspirerend
    • Verrassend
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Behalve een geschiedenis van de melancholie geeft Hermsen in dit essay ook een scherpe analyse van deze tijd. Ze onderzoekt het verschil tussen melancholie en morele depressie, bekritiseert de demagogie van politieke leiders als Trump en Le pen, en pleit met Hannah Arendt voor meer rust, empathie en betrokkenheid op de wereld. Ook toont ze het belang van kunst en creativiteit voor ons mentale welzijn. Het laatste hoofdstuk, Melancholie van de hoop, is het meest inspirerend. Net als in Stil de tijd lukt Hermsen opnieuw filosofie aan kunst en politieke vergezichten te verbinden. Echt een aanrader, voor weinig geld.

  • Eenzijdig politiek statement
    • mooie schrijfstijl
    • Eenzijdig
    • Moeilijk leesbaar
    • politiek sturend

    Er zitten aardige stukken in dit boekje, zoals uitleg over de waarde van kunst en creativiteit. De auteur schrijft mooi en betrekt veel bronnen bij haar verhaal. Dat nodigt uit tot nadere studie.
    Helaas overheerst het bevoorrechte (groenlinksige) politieke gedachtengoed dat de auteur overduidelijk aanhangt en wordt dat erg sturend gebracht. Deze 'filosofische verhandeling' is vooral gebruikt om een politiek sturend stuk te schrijven en een eenzijdig, ongenuanceerd pleidooi te houden voor de multiculturele samenleving en tegen 'populisten'. Er wordt bijvoorbeeld gesproken over dat eenderde van de Turkse en Marokkaanse vrouwen in NL antidepressiva gebruiken en je ze liever psychotherapie en integratie zou bieden, maar dat de artsen daar "niet de tijd en de middelen voor hebben". Terwijl de taalbarrière dan voor het gemak even niet genoemd wordt. Zo zijn er meer voorbeelden die irritatie oproepen door de eenzijdige benadering. Ook wordt neerbuigend geschreven over mensen met depressies, die zich 'wentelen' in hun trieste gevoelens en veelal laagopgeleid zouden zijn. Al met al een boek waar veel op af te dingen is, op een klinische bureaustoel geschreven, door iemand die geen blijk geeft van echt begrip van het fenomeen depressie, en dit laatste bovendien vaak ten onrechte verwart met melancholie.

  • Boeiend
    • Toegankelijk
    • Heldere boodschap
    • Inspirerend

    Joke Hermsen slaagt erin om een heel menselijk, herkenbaar onderwerp op diepzinnige en beknopte wijze te behandelen op grond van de ideeën van diverse filosofen. Enerzijds doet ze dat zonder te vervallen in een reeks platitudes en oppervlakkigheden, anderzijds ook zonder het nodeloos ingewikkeld, abstract, sentimenteel of hoogdravend te maken. De auteur gaat soms wel te lang (en in te algemene termen) door op de politiek met een uitgesproken visie, maar niettemin is het een boeiend, vermakelijk en duidelijk boek dat aanzet tot nadenken.

  • Eindelijk!!
    • Toegankelijk
    • Praktisch toepasbaar
    • Heldere boodschap
    • Inspirerend
    • Verrassend
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Een zeer heldere uiteenzetting door de geschiedenis heen m.b.t. melancholie/depressie.Zou iedereen moeten willen lezen, om van te leren en je te laten inspireren!

  • Rust
    • Toegankelijk
    • Heldere boodschap
    • Inspirerend

    Boek verschaft inzicht, die leidt tot rust.

  • Huis van gatenkaas.
    • Voordelige koop
    • duurzaam
    • Matige kwaliteit

    Huis van gatenkaas. Voortborduren op dingen die anderen ooit hebben gezegd en dat voor waarheid aannemen en op doorgaan.

14 95
Op voorraad
Nu besteld, zaterdag in huis
  • Bestellen en betalen via bol.com
  • Prijs inclusief verzendkosten, verstuurd door vanberloboeken
  • 30 dagen bedenktijd en gratis retourneren
  • Wettelijke garantie via vanberloboeken

Vaak samen gekocht

Vergelijk artikelen
  • Waar wil je dit mee vergelijken? Je kan in totaal vijf artikelen kiezen. Er is nog plaats voor andere artikelen. ander artikel.