Pieter Steinz boeken – Handgemaakte uitgave van MatchBoox – Kunstboeken Van Muggen en Mammoeten – tekst van Pieter Steinz, geïllustreerd door Elisa Pesapane – 20 pagina’s vol kunst en literatuur, gevouwen in een luciferdoosje en verpakt in een luxe cassette

In Van muggen en mammoeten verkent Pieter Steinz het veelzijdige oeuvre van Italo Calvino, een schrijver die lichtheid, filosofie en speelse verbeelding wist samen te brengen. Calvino veranderde voortdurend van vorm, maar bleef herkenbaar door zijn heldere stijl, zijn literaire nieuwsgierigheid en zijn vermogen om grote ideeën in kleine verhalen onder te brengen.

Elisa Pesapane Serie 2 · Literair essay

Steinz begint bij de eigenschappen die Calvino zelf belangrijk vond voor goede literatuur: lichtheid, snelheid, precisie, duidelijkheid en veelvormigheid. Die kenmerken komen samen in boeken die tegelijk toegankelijk en geraffineerd zijn. Een eenvoudig voorval kan bij Calvino uitgroeien tot een beschouwing over de moderne samenleving, het geheugen, de natuur of de manier waarop mensen naar de werkelijkheid kijken.

Het essay voert langs verschillende fasen in Calvino's schrijverschap. Het vroege neorealisme maakt plaats voor sprookjesachtige vertellingen, licht absurdistische stadsverhalen, kosmische fantasie en postmoderne romans die spelen met de verwachtingen van de lezer. Steinz laat zien dat juist deze verschillen het oeuvre zijn samenhang geven.

Kenmerken van dit miniatuurboek

• Een literair essay van Pieter Steinz
• Een toegankelijke kennismaking met het werk van Italo Calvino
• Over lichtheid, filosofie, verbeelding en literair experiment
• Met expressieve tekeningen van Elisa Pesapane
• Vormgeving van Yolanda Huntelaar
• Onderdeel van Elisa Pesapane Serie 2
• Tekst en beeld samengebracht in een uitvouwbare leporello
• Handgemaakt miniatuurboek in een karakteristiek luciferdoosje
• Geleverd in een luxe zwarte geschenkdoos

Over Pieter Steinz

Pieter Steinz was schrijver, literatuurcriticus en literair journalist. Hij schreef over wereldliteratuur met een combinatie van kennis, enthousiasme en helderheid. Complexe literaire verbanden wist hij zo te presenteren dat ook lezers zonder specialistische voorkennis toegang kregen tot auteurs, boeken en stromingen.

In Van muggen en mammoeten beperkt Steinz zich niet tot een opsomming van Calvino's bekendste titels. Hij onderzoekt hoe de schrijver zich ontwikkelde en waarom zijn schijnbaar uiteenlopende boeken toch bij elkaar horen. Daarbij verbindt hij literaire geschiedenis met concrete leeservaringen.

Steinz laat zien hoe Calvino telkens een andere vorm koos voor dezelfde fundamentele belangstelling: de vraag hoe verhalen ons helpen om een onoverzichtelijke wereld te begrijpen. Zijn literatuur is speels, maar niet vrijblijvend; filosofisch, maar nooit zwaar op de hand.

De makers van dit miniatuurboek

Auteur

Pieter Steinz

Pieter Steinz schreef een compacte verkenning van het oeuvre van Italo Calvino. Hij volgt de schrijver van zijn vroege realistische werk naar zijn sprookjes, kosmische verhalen en experimentele romans en maakt zichtbaar wat deze verschillende boeken met elkaar verbindt.

Illustrator

Elisa Pesapane

Elisa Pesapane verbeeldt Calvino's literaire wereld met expressieve portretten, figuren, landschappen en fantastische verschijningen. Haar tekeningen bewegen tussen het herkenbare en het wonderlijke en sluiten aan bij de lichte maar filosofische toon van het essay.

Marcovaldo en de natuur in de stad

Marcovaldo bestaat uit twintig korte verhalen over een dromerige fabrieksarbeider in een grauwe industriestad. In ieder seizoen probeert hij de laatste sporen van de natuur te ontdekken. Hij ziet paddenstoelen bij een tramhalte, een konijn in een laboratorium, een wonderplant die uiteindelijk verwelkt en de maan naast het licht van een neonreclame.

De verhalen zijn eenvoudig en vaak komisch, maar vormen samen ook een subtiele aanklacht tegen de consumptiemaatschappij en de aantasting van het milieu. Marcovaldo blijft hopen op een zuivere natuur, terwijl de stad iedere ontdekking opnieuw in bezit neemt of vernietigt.

Voor Steinz is deze bundel een treffend voorbeeld van Calvino's vermogen om maatschappelijke kritiek licht en beweeglijk te houden. De schrijver moraliseert niet rechtstreeks. Hij laat de botsing tussen droom en werkelijkheid zichtbaar worden in kleine, precies gekozen gebeurtenissen.

Een oeuvre zonder rechte lijn

Wie Calvino's boeken chronologisch leest, ziet geen eenvoudige ontwikkeling van het ene genre naar het andere. Zijn vroege partizanenroman Het pad van de spinnennesten staat ver af van de sprookjesachtige novellen die later werden samengebracht in Onze voorouders.

Daarna volgen de licht absurdistische verhalen over Marcovaldo, de fantastische wetenschap van de Kosmikomische verhalen en romans waarin Calvino met vorm, vertelperspectief en de verwachtingen van de lezer experimenteert. Zijn werk wordt gaandeweg speelser, filosofischer en veelvormiger.

Steinz benadrukt dat juist deze voortdurende verandering kenmerkend is. Calvino laat zich niet vastleggen op één genre of één stijl. Hij blijft dezelfde schrijver doordat hij ieder nieuw onderwerp dwingt een passende literaire vorm te vinden.

Van droomsteden tot een boek dat steeds opnieuw begint

In De onzichtbare steden beschrijft Marco Polo een reeks denkbeeldige steden aan de legendarische heerser Kublai Khan. Iedere stad wordt een gedachte-experiment over verlangen, herinnering, dood, taal of menselijke orde. Het boek lijkt uit afzonderlijke schetsen te bestaan, maar vormt door zijn compositie een zorgvuldig opgebouwd geheel.

Als op een winternacht een reiziger kiest een andere vorm. De lezer begint aan een roman, wordt onderbroken en belandt vervolgens telkens in het openingshoofdstuk van een nieuw boek. Calvino speelt met literaire conventies en maakt de handeling van het lezen zelf tot onderwerp.

Deze romans kunnen worden gelezen als verzamelingen korte verhalen, terwijl Calvino's echte verhalenbundels vaak juist een grote onderlinge samenhang hebben. Steinz gebruikt die omkering om te laten zien hoe vrij Calvino met bestaande genres omging.

Van iedere mug een mammoet

De titel van het miniatuurboek verwijst naar meneer Palomar, de hoofdpersoon van Calvino's gelijknamige boek. Palomar is geen dromer zoals Marcovaldo, maar een denker. Hij observeert alledaagse verschijnselen zo aandachtig dat ieder klein detail uitgroeit tot een groot filosofisch probleem.

In gedachten maakt hij van iedere mug een mammoet. Een golf, een stukje kaas, een sterrenhemel of een gesprek kan aanleiding worden voor een poging om de complete werkelijkheid te doorgronden. Die poging mislukt onvermijdelijk, maar juist uit het kijken en nadenken ontstaat literatuur.

Het beeld vat Calvino's schrijverschap kernachtig samen. Hij vertrekt vanuit iets kleins en concreets en laat daaruit een veel grotere wereld groeien. De lichtheid zit niet in een gebrek aan ernst, maar in de beweeglijke manier waarop hij zware vragen benadert.

Invloed op de wereldliteratuur

Calvino's invloed reikt ver buiten Italië. Schrijvers als Umberto Eco, Angela Carter, Salman Rushdie en Jeanette Winterson erkenden zijn betekenis voor hun werk. Toen in de jaren negentig werd geëxperimenteerd met hypertekst en verhalen waarin lezers zelf een route konden kiezen, bleek hoe vooruitziend zijn literaire experimenten waren.

Ook in Nederland kreeg Calvino navolging. Auteurs rond het tijdschrift De Revisor, onder wie Nicolaas Matsier, Doeschka Meijsing en Frans Kellendonk, zagen in hem een belangrijk voorbeeld. Ook de boeken van Joke van Leeuwen zouden zonder Calvino's speelse combinatie van taal, beeld en filosofie anders hebben uitgezien.

Zijn nalatenschap ligt niet in één stijl die eenvoudig kan worden nagevolgd. Calvino toonde vooral hoeveel mogelijkheden literatuur heeft: een verhaal kan tegelijk helder en raadselachtig, licht en ernstig, traditioneel en experimenteel zijn.

Van muggen en mammoeten maakt deel uit van Elisa Pesapane Serie 2. In deze verzameling worden literaire teksten van Pieter Steinz, Vic van de Reijt, Hans Dorrestijn en Hafid Bouazza gecombineerd met portretten en tekeningen van Elisa Pesapane.

De vier miniatuurboeken hebben ieder een zelfstandig onderwerp en een eigen visueel ritme. Samen vormen zij een cassette waarin literatuur, beschouwing, satire en beeldende kunst in compacte vorm bijeenkomen.

Wat zijn MatchBoox?

MatchBoox zijn handgemaakte, uitvouwbare miniatuurboeken in luciferdoosformaat (5,3 × 3,6 × 1,2 cm) van bekende auteurs. Elk boekje telt 20 pagina’s met kunst en literatuur. Een serie bestaat uit vier boekjes, totaal 80 pagina’s. Losse boekjes en series worden verpakt in een luxe cassette. Door hun combinatie van tekst, beeld en ambacht zijn MatchBoox bijzondere verzamelobjecten voor verzamelaars, boekenliefhebbers en kunstliefhebbers. Dit maakt ze dan ook tot een uniek en stijlvol geschenk voor elke gelegenheid.