Project Homerus Het Miljardenspel Met Dsb

Dit is met afstand het slechtste boek dat ik ooit heb gelezen over financiën of bedrijven. De auteur beschrijft een verhaal van de ondergang van DSB dat ten eerste alle vormen van bronvermelding ontbeert en ten tweede zo verschrikkelijk subjectief is dat het me verbaasd dat haar naam op de omslag staat en niet die van Dirk Scheringa zelf. Nog los van de zelfverheerlijking door de auteur die steeds weer druk is op verre locaties met hele belangrijke zaken als campagnetraining, is het feit dat de precieze (zakelijke) relatie tussen Scheringa en Verdel onbesproken blijft ergerniswekkend. Zo is ze steeds aanwezig bij vergaderingen, spoedoverleg en neemt ze zelfs besluiten, maar is totaal niet duidelijk in welke hoedanigheid? Ook het feit dat ze haar baas van adviesbureau Droge & Van Drimmelen een aantal keer mobiliseert voor DSB (die zal dat toch ook niet voor niets doen?) doet vermoeden dat mevrouw Verdel gewoonweg is ingehuurd als mediastratege door Dirk en/of DSB. M.a.w; ze werd betaald om zijn kant van het verhaal zo gunstig mogelijk te vertellen. Dat is dan ook wat in dit boek gebeurd. Zo stelt ze dat dit boek een ooggetuigenverslag betreft, maar begint het boek zo'n beetje met een voorgeschiedenis van DSB. Daar is mevrouw helemaal nooit bij geweest en zonder bronvermeldingen ben ik dan genoodzaakt te concluderen dat dit rechtstreeks uit de mond van Scheringa komt. Voor de rest is het een zeer mistig verhaal waarbij AFM, DNB, Financiën en Lakeman de schuld in de schoenen geschoven krijgen van het failliet van DSB. De werkelijke oorzaken blijven onvermeld, zo blijft de schimmige relatie tussen de DSB en DSB Beheer (waarmee Scheringa stelselmatig zeer veel geld uit de bank trok om hobby's te financieren zoals AZ, zijn schaatsploeg en het Museum voor Realistische Kunst) totaal onvermeld, terwijl dit toch een hoogst dubieuze zaak is. In een goede governance structuur zouden de relaties tussen deze verschillende entiteiten waarin Scheringa belangen had absoluut onafhankelijk zijn. In het geval van DSB was DSB Beheer (de houdstermaatschappij) zelf de grootste debiteur van DSB bank, terwijl Beheer grotendeels afhankelijk was van dividend en leningen vanuit DSB Bank voor zijn liquiditeit (de mogelijkheden van Beheer om leningen aan de Bank terug te betalen hinkten dus voor een belangrijk deel op het te ontvangen dividend van de Bank!). Ook het feit dat DSB zeer afhankelijk was van commissies op het afsluiten van leningen met bijbehorende verzekeringen (koopsompolissen) en dat dit verdienmodel in rap tempo aan verdienkracht verloor blijft in vaagheid hangen. Er wordt melding van gemaakt dat DSB hiermee al een half jaar(!) gestopt was, maar het lijkt mij extreem onwaarschijnlijk dat zo'n ingrijpende omvorming van het business model in een half jaar succesvol kan zijn geschied zonder verlies aan inkomsten. Ook de opmerking van auteur Verdel dat de bank ook in 2008 en eerste helft van 2009 gewoon winst maakte is zeer misleidend, aangezien de winst over 2008 grotendeels bestond uit een boekwinst op door DSB zelf uitgegeven 'notes' die waren teruggekocht beneden de uitgiftewaarde. Het boek komt wat mij betreft op werkelijk alle vlakken tekort en is een stuitende poging om de lezer te misleiden de verwrongen werkelijkheid van Scheringa c.s. te accepteren. Misschien nog interessant te vermelden dat Mevrouw Verdel onder het pseudoniem 'Darktower' 12 dagen voor het faillissement nog doodleuk op internetforum Fok! reclame maakte voor DSB. Quote: "Dat doet hij al: 4,25% voor 5-jaars deposito, hoogste rente nu. Heb gister rekening geopend bij DSB en ga onder die voorwaarden geld vastzetten. Is toch gedekt door garantiestelsel. Simpel." De rol van Mevrouw Verdel is dus uiterst dubieus, ook al omdat ze volgens mij dus in dienst was van Scheringa. Bij gebrek aan een goed boek over de ondergang van DSB raad ik u aan het laatste hoofdstuk van het rapport van de curatoren te lezen, dat gratis beschikbaar is op de site van de voormalige bank.

Project Homerus is wat het beloofd te zijn: een verslag van wat er in het hoofdkantoor van DSB is gebeurd in oktober 2009, voorafgaand aan het faillissement. Door toeval was Verdel even daarvoor door Scheringa zelf gevraagd advies te geven over hoe om te gaan met het negatieve beeld in de media. Zij heeft de val van de bank daarna van binnenuit gezien, en beschrijft dit met veel detail en gevoel voor drama. Het faillissement blijkt niet zo simpel te zijn als het een jaar geleden leek. Hoewel Verdel's relaas zoals ze zelf aangeeft subjectief is, is het ook onderbouwd, en laat het een kant van de zaak zien die bijna niet te geloven is. Hoe de DNB en de AFM met de DSB zijn omgesprongen mag schandalig worden genoemd, zelfs al is maar de helft waar van wat Verdel schrijft. Lees het boek als een dossier van DSB's ondergang, en je verbaast je over de schijnbare willekeur; ABN Amro, Rabo, ING en andere banken verkopen net zo goed en nog steeds koopsompolissen en andere onfrisse producten, terwijl DSB er als eerste bank in Nederland mee op hield. Waarom moest dan juist DSB worden omgelegd? Lees het boek als een aanklacht tegen het optreden tegen DSB, en je springt uit je vel van de onrechtvaardigheid. Niet alleen de onrechtvaardigheid van het machtsmisbruik door DNB en AFM, maar ook van het blinde kijkcijferinstinct van Nova, Radar en Reporter. En ook van de politieke onwil van het ministerie. Lees het boek als een tragedie, en je kunt niet helpen mee te leven met de man die tegen alle stromen in blijft vechten voor de bank en zijn spaarders. De man die wordt gedwarsboomd, getreiterd en getergd, en uiteindelijk gedoemd is te verliezen van de onzichtbare macht die de touwtjes stevig in handen heeft. Met Project Homerus vervult Verdel alsnog de opdracht die Scheringa haar in eerste instantie wilde geven: doorbreek het negatieve beeld dat aan de DSB blijft hangen, want het is onterecht. Ik moet echter constateren dat Goliath nog overeind staat, ondanks deze dappere David.

Dit boek bekijkt het verhaal over de val van DSB vanuit een andere kant. Dat is goed, het is een verhaal dat (als het waar is) verteld moet blijven worden. Jammer is dat het verhaal vanuit een oogpunt is geschreven. Er zijn maar weinig objectieve gegevens verzameld, ook is er geen moeite gedaan om de tegenpartij aan het woord te laten. Dat is jammer, want dat het verhaal beter kunnen onderbouwen en daarmee geloofwaardiger gemaakt. Kirsten begint te vertellen dat ze volledige toegang tot gegevens en gesprekken heeft gehad, maar veel van wat opgetekend is in het boek heeft ze uit tweede hand vernomen en is daardoor gekleurd. Enige vorm van scepsis daarbij ontbreekt volledig. Daarnaast had het boek makkelijk korter gekunt, er wordt te veel herhaald.

Laat ik beginnen met de melding dat het boek heel leesbaar is. Het is echter wel verstandig om ook één van de andere "DSB-boeken" erbij te nemen, want het is namelijk een volstrekt eenzijdig verhaal. En om zo eenzijdig te kunnen zijn zit het vol inconsistenties, vreemde redeneringen en boekhoudkundige onzin. Deel één is een gewone introductie, zij het met een hoog "ik ben erg belangrijk en actief" gehalte. Maar dat is voor een succesvolle mediastratege - die zelfs in het team van Obama zat - wel begrijpelijk. Deel twee kan allerminst gebaseerd zijn op eigen waarneming, want het beslaat een paar decennia. Dit deel lijkt klakkeloos te zijn opgetekend uit de mond van Dirk Scheringa, zonder veel research of wederhoor. Dit deel had eigenlijk beter integraal weggelaten kunnen worden. Deel drie en vier zijn wèl gebaseerd op Verdels eigen waarneming - dan wel intensieve communicatie met de hoofdrolspelers. In dit deel worden feiten gepresenteerd, die helaas wel meteen worden verwrongen om te passen in het positieve totaalbeeld van Scheringa en de mensen om hem heen. De gaten in de chronologie worden bovendien opgevuld met verhalen uit de tweede hand. Erg jammer is dat de schrijfster weinig verstand lijkt te hebben van de financiële wereld, boekhouden en/of rekenen. Dat is geen doodzonde, tenzij je oordelen gaat vellen. Dan sta je met je vreemde berekeningen toch wel voor schut. Nu begrijp ik de verontwaardiging van Kirsten Verdel wel degelijk. Ondernemers nemen risico's - soms te grote risico's. Ambtenaren en politici zijn doorgaans risicomijdend - soms tè risicomijdend. Scheringa is een ondernemer en hij was in gevecht met ambtenaren en politici. Dat levert geen fraai schouwspel op, zo weet ik uit ervaring en de ambtenaren winnen doorgaans op basis van tijd. Tijd die zij in overvloed hebben en de ondernemer juist mist. Daar komt nog bij dat de zeer vage ambtelijke taal van toezichthouders - die vaak een ijzeren vuist in een fluwelen handschoen is - blijkbaar niet werd begrepen. Zo is een DNB "aanwijzing" in feite een urgent commando waar andere bankiers voor beven... maar Scheringa c.s. duidelijk niet! De hele DSB-ellende lijkt bij Verdel te herleiden tot de "haircut" en het "lekken". De manier waarop Verdel die zaken behandelt is gewoon naïef. Scheringa had een half jaar eerder op moeten stappen, maar deed alsof zijn neus bloedde. Vervolgens was het oorlog en waren alle middelen geoorloofd. Aan beide zijden trouwens. Het nawoord voegt weer weinig toe. Eigenlijk accentueert het de (gespeelde?) onnozelheid van Verdel nog meer. De grote vraag is of er alleen verhalen in omloop mogen komen die Scheringa als boef neerzetten. Er is een redelijk neutraal boek van de Volkskrant-redactie, maar op Internet en bv. op de televisie wordt hij soms als de duivel zelf beschreven. Een bekend fenomeen. Als je langs het randje van het aanvaardbare gaat en succes hebt, ben je een held. Misluk je echter, dan ben je een crimineel. Er waren en zijn veel bedrijven met vergelijkbare producten en werkwijzen, maar wellicht wilde men op een redelijk veilige wijze een voorbeeld stellen. Bij toeval volg ik Scheringa al jarenlang en ik was vóór ik dit boek las dus al goed geïnformeerd. De ondergang van DSB is hoe dan ook triest en het ging naast Scheringa om héél veel andere betrokkenen, die van deze "overwinning" beslist niet beter zijn geworden. Mijn conclusie: naast alle rumoer heeft ook de visie van Scheringa bestaansrecht en die komt in dit boek helder naar voren. Lees echter ook één van de andere boeken over Scheringa en de val van DSB.

Dit boek beschrijft zeer nauwkeurig de gebeurtenissen rondom de ondergang van DSB. Het toont aan dat de beeldvorming over de DSB niet was wat het zou moeten zijn, en hoe deze is vormgegeven door zowel de media, DNB, AFM en het ministerie van financieen. Tijdens het lezen van dit boek blijkt de ondergang van de DSB zeker niet te zijn zoals deze in de media is beschreven. Het is een meesleepend verhaal met steeds weer verassende gebeurtenissen die de ondergang van DSB mogelijk maakten en steeds dichterbij brachten.

Politiek is suf en bancaire producten al helemaal. Ik had dus weinig zin om Project Homerus te gaan lezen, maar 't werd me getipt. En terecht! Het boek geeft je menselijke inkijk in wat ik alleen maar via het journaal en de kranten heb gevolgd. De persoon Dirk Scheringa was voor mij een ouwe boef die iedereen een loer draaide en er - failliet of niet - toch wel met een smak geld vandoor ging. Dat die man van de foute leningen ook nog een mens was en dat er überhaupt ménsen werken bij de DSB bank, dat had ik me niet bedacht. Het is alsof je zelf meeliep met de bestuurders van de bank, zo van dichtbij wordt het hele proces, en vooral de laatste weken, beschreven. Je kan de koffie bijna ruiken. Als buitenstaander zonder geld bij of van DSB heb ik me echt geinteresseerd mee laten nemen in de wondere wereld van achterkamertjespolitiek, gedoe met de overheid en regels en de gevolgen van mediagektes en een hype. Ik weet zelfs een beetje hoe grote bedrijven bestuurd worden en hoe je een bank runt, omdat de moeilijke termen tussendoor in normale mensentaal worden uitgelegd. Maar bovenal is Project Homerus een sneltrein, achtbaan, superspannende thriller over iets wat echt gebeurd is met feiten en een inkijk in de materie die je nooit eerder hebt gelezen. En ook al weet je dat de bank uiteindelijk failliet gaat, bij iedere dappere poging die de geuzen van de DSB weer nemen, ben je blij dat ze weer iets creatiefs hebben bedacht tegen de grote boze staat van Nederland en baal je met ze mee dat het ze zo moeilijk wordt gemaakt. Gaandeweg pas je je mening wel aan. Ik had graag ein-de-lijk antwoord gehad op de vraag waarom ze van die vreselijk foute producten verkochten en van die irritante reklames uitzonden (die schijnbaar wél effect hadden) en waarom ik Dirk en zijn kornuiten eigenlijk als mens, held en underdog zou moeten zien, in plaats van snelle zakelijke rakkers die in hun privézwembad toch de lachende derde zijn.