Rational Opimist How Prosperity Evolves How Prosperity Evolves

De boekwinkels liggen de laatste tijd vol met bestsellers van onheils- en pandemoniumprofeten over drinkwateroorlogen, klimaatoorlogen, epidemieen, biologische wapens, het broeikaseffect, asteroiden, biovore nanobotjes, schurkenstaten, terrorisme en nog veel meer manieren waarop de mensheid binnenkort aan zijn eind kan komen. Die boeken appelleren aan een populaire doemdenkerige behoefte van de mens die van alle tijden is en waar geld aan te verdienen is. De pessimist wordt snel gezien als een wijsgeer, de optimist als een dwaas. Matt Ridley schreef tegen de draad in een optimistisch boek. Met veel overtuigingskracht argumenteert hij waarom het alleen maar beter zal gaan, net zoals het de hele geschiedenis van de mensheid altijd steeds beter is gegaan, als je naar de grote lijnen en de trends kijkt. De motor hierachter is de samenwerking waar de menselijke soort toe in staat is. In de zin van specialisatie en dan ruilen. Ieder produceert waar hij het beste in is, en vervolgens ruil je de overschotten. De econoom David Ricardo bewees al in de negentiende eeuw dat dit voor iedereen voordelig is, zelfs als de een minder goed is in het produceren van alle geruilde goederen. De mens weet als enige diersoort door middel van ideeenuitwisseling (cultuur) zijn gedrag voortdurend adaptief te veranderen, zonder dat er genetische verandering door natuurlijke selectie voor nodig is. Dit maakt de menselijke soort erg succesvol, en heeft hem in staat gesteld zijn ecologische niche uit te breiden tot de hele wereld. Ridley geeft een zeer lezenswaardige korte wereldgeschiedenis gezien in dat licht. De moderne westerse mens is net zo rijk als Lodewijk de Veertiende. Niet omdat hij zoveel mensen heeft die speciaal voor hem werken, maar omdat iedereen voor elkaar werkt. Het proces dat begint bij autarkische veelzijdige produktie en beperkte consumptie en dat via handel leidt (met af en toe terugvallen door parasitaire 'chiefs and thieves') naar steeds specialistischer productie en steeds diversere consumptie vind je door de hele geschiedenis, te beginnen bij de Cro-Magnon mens, in alle culturen, op allerlei terreinen, maar vooral in de technologie en wetenschap, die steeds sneller voortschrijden. De synergetische wisselwerking tussen ideeen, die inmiddels via moderne communicatiemiddelen de hele wereld omvat, heeft geleid tot het ontstaan van een collectief brein, een collectief probleemoplossingsmechanisme, dat steeds weer nieuwe uitvindingen doet waardoor bestaande grondstoffen en energiebronnen steeds efficienter gebruikt worden, en nieuwe ontdekt worden, voordat ze uitgeput raken. In feite (hoewel Ridley dat niet uitdiept) gaat het hier om het fascinerende verschijnsel van de werking van biologische complexe systemen die intelligentie voortbrengen, op meerdere niveaus. Kortom, een aan te bevelen boek, zowel qua boodschap als qua onderwerpen die het bij elkaar brengt: evolutie, geschiedenis, antropologie, economie, technologie, wetenschap. Een boek dat de pessimisten logenstraft.