Toezicht als beroep

Toezichthouders staan van alle kanten onder druk. Theodor Kockelkoren, oud bestuurder van de AFM, laat zien hoe toezichthouders productief met deze druk om kunnen gaan. Hij beantwoordt één van de meest fundamentele vragen van het toezicht: mag een toezichthouder een ideaalbeeld nastreven of moet deze zich beperken tot het handhaven van de wet? Kockelkoren beantwoordt deze vraag met een overtuigend:'Ja, anders zal het toezicht falen'. Het boek evert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het toezicht in Nederland.

Een aanrader voor iedereen die met toezicht te maken heeft! Het boek is helder en duidelijk geschreven en bevat veel voorbeelden. Theodor Kockelkoren maakt zijn verhaal compleet doordat hij aangeeft dat ook de persoon van de toezichthouder en de organisatie van belang zijn om idealen te kunnen bereiken. Goed begrip van jezelf en een open en veilige ruimte zijn hiervoor onontbeerlijk.

Dit boek is duidelijk geschreven door iemand met een grote liefde voor het toezichtvak. De schrijver is in staat om echt te reflecteren op het toezicht, op het belang ervan en op de dilemma's die onlosmakelijk verbonden zijn met het toezicht. En op zijn eigen rol, een kwaliteit die, ook volgens de schrijver zelf, essentieel is voor een toezichthouder. Interessant discussiemateriaal voor mensen die op welke manier dan ook te maken hebben met toezicht. Het eerste gedeelte is een betoog, en heeft een filosofische insteek. Het tweede gedeelte is beeldender geschreven en rijk geillustreerd met voorbeelden.

Nu de roep om meer toezicht tot het standaardrepertoire van onze politici is gaan behoren is het goed dat iemand die weet waar het over gaat voor een breed publiek eens op een rijtje zet wat toezicht is, waar het voor dient, wat het wel kan en wat niet, en met welke dilemma's het gepaard gaat. Van mij had de schrijver nog wel wat dieper in mogen gaan op de rol die onze politici bij toezicht spelen, maar dat doet aan de kracht van het boek niets af. Jammer is alleen dat het boek zo ongelooflijk slecht is geschreven. Opbouw en schrijfstijl, zinsbouw en grammatica, woordkeus en opmaak, alles rammelt aan alle kanten. Ik kan mij niet voorstellen dat iemand met het CV van Kockelkoren geen behoorlijk Nederlands kan schrijven, dus ik vermoed dat het tekstbureau dat in het colofon tekent voor de tekstredactie hier is uitgegleden en dat de uitgever intussen heeft zitten slapen.

Theodor Kockelkoren houdt een gloedvol betoog voor de idealistische toezichthouder. Waarmee hij doelt op een toezichthouder die zich bij het aanpakken van misstanden niet zonder meer laat weerhouden door wetten en regels. De principiële bezwaren die hier absoluut tegenin te brengen zijn, worden in het boek wel wat gemakkelijk afgeserveerd. De 'effectiviteit van het toezicht' is heilig, ook als het legaliteitsbeginsel daarvoor moet wijken, zo vat ik het standpunt van de auteur even samen. Hij weet dit goed te brengen, met eigen succesvoorbeelden. Ik raakte er bijna door overtuigd... Storend is de slordige lay-out, het boek had een betere uitgever verdiend.

Belangrijk werk om te lezen voor iedereen die zich wil verdiepen in eigentijds toezicht. Na afloop begrijp je waarom kengetallen en dashboards nuttige hulpmiddelen kunnen zijn, maar dat inspectietoezicht vanuit publieke waarden verder moet kijken. "Kale feiten" zeggen niets, het gaat altijd om de betekenis en context van de feiten. Zonder dat besef is goed toezicht eigenlijk niet mogelijk.