Wat is je overkomen? Gesprekken over trauma, veerkracht en herstel

De bekendheid van Oprah Winfrey geeft dit boek een vliegende start en dat verdient het! Waar zij het podium geeft verdiept Bruce Perry (kinderpsychiater en neurowetenschapper) de theorie rondom trauma, veerkracht en herstel. Als lezer volgen we een gesprek tussen beiden zoals zij al vele malen, in de loop der jaren, gedaan hebben. Het boek heeft een prettige lay-out; afwisselend lezen we de lichtblauwe teksten van Oprah en Bruce Perry geef daar in zwarte letters antwoord op. De bijlages geven meerwaarde aan de uitleg van Perry die voor de leek best pittig kunnen zijn. Als je niet bekend bent met deze stof lees je er niet zomaar doorheen. Het is wel een leerboek dat je soms even moet laten bezinken eer je verder leest. Maar die motivatie heb je vast want de informatie prikkelt! Oprah is heel openhartig over haar jeugd, ze vertelt dat ze niet gewenst was door haar ouders en grootouders. Ze ontving geen liefde en kreeg veel slaag, dit is aangrijpend en verdrietig om te lezen. Door deze eigen ervaringen en de doorwerking daarvan in haar volwassen leven heeft ze een grote interesse ontwikkeld voor de gevolgen van trauma´s uit de jeugd op het zich ontwikkelende kinderbrein en de gevolgen daarvan voor het verdere leven. Bruce Perry is grondlegger van het Neurosequential Network. Hij legt uit dat ons brein sequentieel werkt: opeenvolgend, van onder naar boven. Hij gebruikt hiervoor een omgekeerde driehoek om dit versimpeld uit te leggen: hersenstam, tussenhersenen, limbisch systeem en de cortex. De cortex is wat ons mens maakt: taal, spraak, denken, plannen, tijdsbesef. Alle prikkels worden van onder (hersenstam) naar boven (cortex) verwerkt. Hij zegt: `Ons brein is gemaakt om te reageren en voelen voor we nadenken. ´ Het zich ontwikkelende brein is in de vroegste kinderjaren voortdurend bezig met het sorteren en opslaan van persoonlijke ervaringen en vormt zo een persoonlijk codeboek dat ons helpt om de wereld te interpreteren. Elk van ons krijgt een uniek wereldbeeld dat is gevormd door onze levenservaringen. En de manier waarop er van je gehouden en voor je gezorgd is bepaald of je de wereld en de mensen als veilig of onveilig ziet. Het maakt ook of jouw stressresponssysteem overgevoelig raakt (gesensibiliseerd) of dat je tolerantie opbouwt (veerkracht). Perry vertelt ons dat we naast een arousal stressrespons (vluchten- vechten) ook een dissociatieve stressrespons hebben (emotioneel terugtrekken in je innerlijke wereld); deze respons stelt ons in staat tot rust te komen, letsel te overleven en pijn te kunnen doorstaan. Het lichaam reageert ook anders: bij arousal neemt de hartslag toe, bij dissociatie neemt hij af. Door arousal komt er adrenaline vrij; door dissociatie komen de lichaamseigen pijnstillers endorfine en enkefaline vrij. Jezelf reguleren doen we de hele dag op een gezonde (bijv. beweging) of minder gezonde (bijv. roken) manier. Bij te veel oplopende stress (angst, paniek) heb je minder toegang tot je cortex (je denkvermogen). Daarom lukt het nauwelijks om in gesprek te gaan met iemand die ontregeld is. Eerst moet iemand weer rustiger worden. Perry benoemt het belang van ritmische activiteiten; wandelen, kleuren, schrijven, dansen, muziek luisteren etc. Er wordt ook gesproken over relationele armoede en het belang van verbondenheid ervaren met anderen. Het boek is optimistisch want eens getraumatiseerd wel niet zeggen dat je voor altijd `beschadigd´ bent. Je hersenen zijn plooibaar, je brein kan nieuwe neurale verbindingen leggen door het opdoen van nieuwe, positieve, emotionele ervaringen. Dit kost tijd en geduld maar je bouwt zo wel posttraumatische wijsheid op!

Wat een fantastisch boek. Zoveel herkenning. Door eigen trauma's was mijn fysieke lichaam ook niet optimaal, dat had zijn weerslag op mijn zelfvertrouwen. Nu ik weet wat de fysieke gevolgen kunnen zijn en hoe ik door het minste of geringste weer getriggerd kan worden kan ik gaan oefenen met herkennen, toelaten, mijzelf reguleren. Weten wat er gebeurd, lief zijn voor mijzelf scheelt al een hoop. Er staat nog veel meer in o.a. over racisme, over doorgeven van ouders op kinderen, over behandelingen en oplossingen, over hoe belangrijk het is om goed verbindingen, liefdevolle mensen om je heen enz. Echt een aanrader. Ik kwam terecht bij dit boek via de website Wisdom of Trauma. Daar staan nog meer boeken vermeld. Goed werk wordt er verricht. Het boek blijft boeien omdat het praktijk, dialoog met Oprah Winfrey afwisselt met theorie en kennis.

Het boek geeft een nieuwe kijk op trauma en alle aandoeningen die daar vaak mee gepaard gaan (angst, depressiviteit, ADHD, stressgevoeligheid). Oprah en dr Perry rijken daarbij een aantal handvaten aan over hoe we hier als maatschappij mee moeten omgaan. Steeds te beginnen met de vraag 'wat is je overkomen?' in plaats van 'wat is er mis met jou?'. Must read voor letterlijk iedereen die leeft in de 21ste eeuw.

Een levensgids. Dit is mijn bijbel. Een houvast, een rots, een spiegel en de warme hand op je schouder die zegt ‘je bent oke’. Onmisbaar.

Omdat het zo goed werd aangeschreven en op meerdere platforms geadviseerd keek ik erg uit naar het lezen van dit boek. Om eerlijk te zijn werd ik hierin teleurgesteld. Het boek is geschreven als een dialoog tussen twee personen, waarin persoonlijke verhalen, casussen uit praktijk en algemene informatie zich afwisselen. Dit is op zich interessant gezien het dan kan lezen als bijgewoonde conversatie. Echter door de "wij-zij" verhouding die doorsijpelt tussen besproken casussen, "bekende van" de ervaringsdeskundige (Oprah) en haar eigen verhaal, komt het soms over als wedstrijd wie "beter" is. Verhaal schiet daarbij soms van links naar rechts, waardoor draad en beetje wollig aanvoelt bij tijd en wijle. Door de vrij Amerikaanse setting leest het ietwat "opgeklopt", waardoor het onderwerp en de informatie, voor mij, verloren gaat. Mocht de interesse liggen in verdieping omtrent dit onderwerp zou ik veel eerder het boek "Traumasporen" aanraden, waarin eveneens casussen met achtergrondinformatie wordt afgewisseld, doch meer in professionelere setting.

Fijne boek om te lezen.