Zonder vrije wil

een filosofische essay over verantwoordelijkheid

Zonder vrije wil
Afbeelding 1 van 2

Uitgever: Nieuwezijds B.V.

Auteur: Jan Verplaetse
  • Nederlands
  • 1e druk
  • 9789057123283
  • december 2010
  • Paperback
  • 237 pagina's
Alle productspecificaties

Samenvatting

Zonder vrije wil 1e druk is een boek van Jan Verplaetse uitgegeven bij Nieuwezijds B.V.. ISBN 9789057123283

Breinwetenschappers zijn het er stilaan over eens dat de vrije wil niet bestaat. Onze bewuste beslissingen zijn de uitkomst van onbewuste processen waarover we geen ultieme controle hebben. De idee dat een bewust ¿ik¿ aan de knoppen zit, is een illusie. Wat zijn de filosofische gevolgen van een onvrije wil?
Rationeel beschouwd zijn we niet langer verantwoordelijk voor, of schuldig aan, wat we doen of denken. Verantwoordelijkheid vereist immers een vrije wil ¿ die niet bestaat. Maar zonder schuld verliest het recht zijn klassieke grondslag en zonder blaam kun je niemand iets kwalijk nemen. We zitten met een filosofische waarheid die niet rijmt met onze alledaagse intuïties en emoties.
Toch is een leven met een onvrije wil niet zonder perspectief. Op het persoonlijke vlak kan verwijtloos leven bevrijdend werken en op het maatschappelijke vlak dringt schuldloos recht nu al onze samenleving binnen. Professionals beschouwen criminelen als risicoburgers en bestuurders zoeken hun heil bij preventie die geen schuld vereist.
Een leven zonder verantwoordelijkheid hoeft geen bedreiging voor de toekomst te vormen. Leven zonder schuld kan zelfs een uitdaging zijn. Met actuele voorbeelden als de ontuchtzaken in de katholieke kerk en kritiek op de prestatiemaatschappij laat Jan Verplaetse zien wat die uitdaging inhoudt.
Jan Verplaetse is filosoof en neurowetenschapper. Hij doceert moraalfilosofie aan de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Gent. Zijn boek Het morele instinct (2008) werd bekroond met de NWO Eureka Boekenprijs.

Recensie(s)

Het brein is 'hot'. Het accent verschuift in hoog tempo van denken naar scannen, en de verwarring die daar het gevolg van is, leidt tot stapels boeken en verhitte debatten. In zo'n debat neemt Jan Verplaetse, hoogleraar moraalfilosofie in Gent, een positie in die bekend staat als 'hard incompatibilisme': vrije wil bestaat niet, dus verantwoordelijkheid is uitgesloten. In het eerste deel van dit boek geeft hij zijn argumenten voor die positie, waarbij hij zorgvuldig de alternatieven analyseert om ze vervolgens te verwerpen. En in het tweede deel stelt hij de mogelijk geschokte lezer gerust: een leven zonder verantwoordelijkheid en zonder verwijten is wellicht even wennen, maar bij nader inzien helemaal niet zo gek, noch voor de mens, noch voor de maatschappij. Het boek heeft een hoog abstractieniveau: het is minstens zo moeilijk als uitdagend. De beredeneerde literatuurlijst wijst de weg naar alternatieven. Met index.

Dr. D.G. van der Steen

Lees de eerste pagina's

5.0
van de 5
1 review
0
0
0
0
1
6
  • Toegankelijk
    1
  • Heldere boodschap
    1
  • Inspirerend
    1
  • Praktisch toepasbaar
    1
  • Verrassend
    1
  • Vernieuwend
    1
0
Toon meer punten Toon alleen de eerste 3 punten
  • Een origineel, vernieuwend en inspirerend boek
    • Toegankelijk
    • Heldere boodschap
    • Inspirerend
    • Praktisch toepasbaar
    • Verrassend
    • Vernieuwend
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Als ik mensen spreek dan krijg ik de indruk dat van de 10000 mensen er 9990 geloven dat zij een vrije wil hebben. Dat zij vanuit het niets hun acties bepalen. Immers dat is zoals wij het ervaren. Jan Verplaetse noemt dit de libertaristen.

    Ondanks de recente onderzoeken van breinwetenschappers is mijn indruk dat slechts 10 van de 10.000 mensen werkelijk beseffen dat een wil die niet door oorzaken bepaald is niet kan.

    Het gevoel onoorzakelijk iets te willen is volgens breinwetenschappers een illusie. Er zijn altijd oorzaken waarom we iets willen.

    De meesten uit die groep zullen desondanks vinden dat dat de persoon verantwoordelijk is. Dat zijn de compatibilisten.

    Slechts een enkeling zal net als Jan Verplaetse de conclusie zal trekken dat als de acties van een persoon volledig bepaald zijn door oorzaken hij in principe geen individuele schuld heeft. Mensen zijn bang voor deze conclusie en dat is begrijpelijk. Ze vrezen dat als deze conclusie getrokken zou worden het rechtssysteem in elkaar valt en dat mensen onverantwoordelijk zullen leven.

    Jan Verplaetse toont echter aan dat het tegengestelde het geval zal zijn. Hij beschrijft contouren voor een ander rechtssysteem, meer gericht op voorkoming van misdaden en maatregelen en minder op vergelding. Ook in zijn systeem gaat een dader niet 'vrij uit'. De maatregelen die getroffen worden zijn rationeler en effectiever dan in een maatschappij die slechts uitgaat van schuld en boete. De maatschappij wordt hierdoor beter beschermd in plaats van slechter.

    Jan Verplaetse laat zien dat een maatschappij zonder schuld, verwijten en boete een mooiere maatschappij is. En dat leven zonder verwijten een mooier leven is.

    Zoals Jan Verplaetse zegt het is geen makkelijk boek. Vooral in de middelste hoofdstukken wordt soms enig doorzettingsvermogen van de lezer gevraagd, maar het is wel een vernieuwend en origineel boek wat kan bijdragen tot een betere en mooiere manier van leven.

    Vond je dit een nuttige review?
    8 0 Ongepaste review?

Productspecificaties

Inhoud

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
Verschijningsdatum
december 2010
Druk
1e druk
Afmetingen
21,6 x 13,6 x 2,2 cm
Aantal pagina's
237 pagina's
Kaarten inbegrepen
Nee
Illustraties
Nee
Kaarten inbegrepen
Nee

Betrokkenen

Auteur
Jan Verplaetse
Uitgever
Nieuwezijds B.V.

Vertaling

Originele taal
nl

EAN

EAN
9789057123283

Overige kenmerken

Extra groot lettertype
Nee
Subtitel
een filosofische essay over verantwoordelijkheid

Je vindt dit artikel in

Categorieën
Taal
Nederlands
Uitvoering
Boek
Nieuw of tweedehands
Tweedehands
Onderwerp
Populaire filosofie
Bindwijze: Paperback
19, 95

Als student krijg je korting bij aankoop van 2 of meer verschillende Nederlandstalige hbo/wo boeken. Dit geldt niet voor boeken van externe verkopers.

Bekijk actie

Op voorraad

Voor 23:00 uur besteld, morgen in huis Tooltip

+ bezorgopties

Verkoop door bol.com
Ontdek het nu voor 6,99 p.j.
Altijd gratis verzending

Bezorgopties

  • Kies zelf de bezorgdag
  • Avondbezorging van ma t/m vr in Antwerpen, Oost-Vlaanderen en rond Brussel (nu voor € 2,49)
  • Ophalen bij een bol.com afhaalpunt mogelijk
Bekijk alle bezorgopties

* Indien beschikbaar op bezorgadres. Log in voor de mogelijkheden

  • Gratis verzending vanaf 20 euro
  • 30 dagen bedenktijd en gratis retourneren
  • Cadeautje? Laat het voor je inpakken en bezorgen
  • Dag en nacht klantenservice
Andere verkopers (4)
Tweedehands
Redelijk vanaf € 9,50
Tweedehands

Vaak samen gekocht

Vragen en antwoorden (0)