Abraham Kuyper (1837-1920) was een man met een opdracht. Als predikant, journalist, politicus en theoloog ijverde deze herboren christen voor de herkerstening van Nederland. Kuyper was oprichter van de Antirevolutionaire Partij, stichter van de Vrije Universiteit, grondlegger van de Gereformeerde Kerken in Nederland en hoofdredacteur van De Standaard, zijn eigen krant. Zo vormde hij zijn 'kleine luyden' om tot 'mannenbroeders': orthodox-protestantse strijders voor het ware geloof in een vaderland dat bedreigd werd door revolutie, liberalisme, evolutieleer, scepsis en Multatuli.

Kuyper introduceerde in Nederland een nieuwe politiekestijl, waarin (naar het voorbeeld van Mozes en het bijbelse Israël) leider en volk centraal stonden. Rond 1900 kon niemand om hem heen. In reactie op en naar het voorbeeld van Kuyper stichtten katholieken en socialisten hun eigen politieke en maatschappelijke organisaties. Zo werd Kuyper de grondlegger van de verzuiling.

Kuyper was ook een notoire ruziemaker. In de Nederlandse Hervormde Kerk joeg de reformator de vrijzinnigen tegen zich in het harnas, maar zijn antirevolutionaire wapenbroeders spaarde hij evenmin. Als eerste échte premier van Nederland raakte hij in conflict met koningin Wilhelmina en bond hij tijdens de spoorwegstakingen van 1903 de strijd aan met de arbeidersklasse.

Recensie(s)

Abraham Kuyper (1837-1920) is een van de erflaters van onze beschaving. Hij was oprichter van de Antirevolutionaire Partij, de stichter van de Vrije Universiteit en grondlegger van de Gereformeerde Kerken in Nederland en de hieruit ontstane gereformeerde zuil. Van 1901 tot 1905 was hij minister-president. Merkwaardig genoeg ontbrak een samenvattende biografie. Deze intellectueel-politieke biografie wil in die leemte voorzien. Zij beschrijft Kuypers kerkelijke, wetenschappelijke en politieke activiteiten en ideeen en hun betekenis voor het gereformeerde volksdeel en in wijder perspectief voor heel de laat-negentiende-eeuwse en vroeg-twintigste-eeuwse cultuur en samenleving. Dit gebeurt op goed leesbare, vaak knappe en min of meer objectieve wijze. Duidelijk is echter dat de auteur werkelijke affiniteit met de hoofdpersoon en diens wereld mist. Hinderlijk is de vaak badinerende toon. Met noten, schema gereformeerde groeperingen 1816-1950, verklarende woordenlijst, archivalia, literatuurlijst en personenregister. Met zwart-witfoto's en illustraties.

O.W. Dubois

Terug naar het overzicht