Jarhead

Recensie(s)

Sinds Vietnam heeft de oorlog voor filmmakers danig aan heroïsche glans verloren. Regisseur Sam Mendes gaat nog een stapje verder. In Jarhead wordt niet eens echt slag geleverd. Maar wat blijkt: ook verveling en frustratie laten diepe wonden achter.

De enige echte oorlogshandeling die in Jarhead te zien is, vindt plaats op het scherm van het geïmproviseerde bioscoopje waar de 20-jarige hoofdpersoon Anthony Swofford (Jake Gyllenhaal) en andere mariniers naar Apocalypse Now zitten te kijken. Ironisch genoeg gaat de anti-oorlogsboodschap van Coppola’s meesterwerk volledig verloren in het enthousiaste gejoel van de manschappen wanneer in de beroemdste scène uit de film een helicopteraanval op een Vietnamees dorpje wordt uitgevoerd. Dat is overigens minder een oprisping van bloeddorstigheid dan van verveling en frustratie, want de oorlog zelf is voor de militairen een puur abstracte aangelegenheid. Jarhead speelt zich af aan de vooravond van de eerste Golfoorlog, wanneer in Saoedi-Arabië gelegerde Amerikaanse troepen wachten op de dingen die komen gaan. Het is een eindeloos wachten, waarbij de tijd wordt gedood met zinloze oefeningen, melige grappen, zelfbevlekking en macho-rituelen als het elkaar brandmerken op armen of benen. Niet alleen de oorlog tegen de Irakezen wil maar niet concreet worden, ook het Arabische woestijnlandschap is weinig meer dan een blanco canvas waarop met een lineaal een horizon is getrokken. Geen wonder dat sommigen zich in dit psychologische en fysieke vacuüm alleen staande weten houden door hun menselijkheid te verliezen, terwijl gevoeliger geesten, zoals Swoffords kompaan Troy (Peter Sarsgaard), er langzaam aan onderdoor gaan.

Regisseur Sam Mendes, zes jaar geleden in één klap beroemd met American Beauty, verwerkte de in 2003 gepubliceerde memoires van de echte Swofford tot een film die, ondanks bizar-gruwelijke details zoals een snelweg bezaaid met uitgebrande autowrakken en verkoolde menselijke resten, z’n draai niet lijkt te kunnen vinden. Jarhead was misschien gebaat geweest bij de heilige verontwaardiging van een Oliver Stone of het aanstekelijke cynisme van David O’Russell in Three Kings. Of past dat gebrek aan focus juist misschien uitstekend bij een film over een leger dat vergeefs naar een vijand zoekt?

NOG EEN PARTIJTJE GOLF

Films met de (eerste) Golfoorlog als achtergrond gaan vaker over de al dan niet morele dillema’s aan geallieerde kant dan over de werkelijke slachtoffers.

COURAGE UNDER FIRE Heeft omgekomen helicopterpilote Meg Ryan zich wel of niet heldhaftig gedragen tijdens een noodsituatie in Irak?

THREE KINGS Gaan George Clooney en zijn mannen voor goud of helpen ze de plaatselijke Irakese bevolking tegen de troepen van Saddam?

BRAVO TWO ZERO Was de mislukte missie van een Britse commando-eenheid (onder leiding van Sean Bean) in Irak een staaltje heroïek of een zinloos offer? Waar gebeurd.

© Copyright Preview Filmmagazine BV