Ontsporing

Auteur: Diederik Stapel
Taal: Nederlands
Ontsporing

Diederik Stapel

(Oegstgeest, 1966) is psycholoog. Hij was jarenlang werkzaam in de universitaire wereld als (hoog)leraar, onderzoeker en bestuurder. In september 2011 kwam er een abrupt einde aan zijn wetenschappelijke loopbaan toen bleek dat hij onderzoeksresultaten had verzonnen. Stapel publiceerde eerder het veelbesproken en geprezen boek Ontsporing. Op bol.com vind je alle boeken van Diederik Stapel, waaronder het nieuwste boek van Diederik Stapel.

Samenvatting

Diederik Stapel was een vooraanstaand wetenschapper, gerespecteerd door zijn vakgenoten en populair bij zijn studenten. Aan zijn glansrijke carrière kwam een abrupt einde toen in september 2011 bekend werd dat Stapel veelvuldig onderzoeksresultaten had vervalst en zelfs had verzonnen. Zijn val was diep en hard. Maandenlang beheerste Stapels ontsporing de nationale en internationale media. Zijn handelwijze zal de boeken ingaan als een van de meest opzienbarende voorbeelden van wetenschappelijk bedrog ooit. Hoe kon hij zo hoog stijgen en zo dramatisch diep vallen? In Ontsporing vertelt Diederik Stapel voor het eerst sinds de onthulling zijn verhaal: zijn keuze voor de wetenschap, zijn enthousiasme en nieuwsgierigheid, zijn verlangen naar antwoorden en inzichten, de experimenten die hij opzette en de verleidingen waaraan hij geen weerstand kon bieden. Op pijnlijke wijze maakt hij duidelijk hoe hij zijn collegas en studenten, maar vooral zichzelf, stukje bij beetje een rad voor ogen draaide. Stapel trapt niet na, beschuldigt niemand en veegt zijn eigen straatje niet schoon; hij onderzoekt zichzelf minutieus en geeft de lezer een kijkje in de krochten van zijn ziel. Ontsporing is zowel een wetenschappelijke thriller waarvan de lezer de afloop al kent, als een vingerwijzing voor iedereen die wel eens verleid is om in zijn leven, werk of relatie de werkelijkheid mooier voor te stellen dan zij is. Het is het even onthutsende als ontroerende relaas van een intelligente, zoekende geest, die het verkeerde pad koos. Maar bovenal is Ontsporing een moedige, genadeloze autobiografie van een wetenschapper die keihard ten val kwam. Diederik Stapel (Oegstgeest, 1966) is getrouwd en heeft twee dochters. Tot zijn val in september 2011 was hij werkzaam in de universitaire wereld. Nu werkt hij als adviseur, motivator, meedenker, vragensteller en ervaringsdeskundige. `Alles kwam altijd heel mooi uit. Dat was het fijnst. Wat logisch leek, was waar. Dat gaf een voldaan en rustig gevoel. Als ik slimmer was geweest, had ik regelmatig onderzoek laten mislukken. Dat was realistischer, rationeler en sluwer geweest. Maar dat kon ik niet. Ik was een junkie geworden. Ik wilde dat het briljant en helder was. Hoe schitterender, hoe beter. Wat ik bedacht werd steeds mooier en mooier, en ik begon er ook steeds meer en meer in te geloven. Wat was de wereld prachtig. Wat was alles overzichtelijk gerangschikt. Hoe dikker het web van leugens werd, hoe meer ik begon te geloven dat het allemaal waar was. Dat was de enige manier om het vol te houden.
3.5
van de 5
Aantal reviews: 13
3
0
2
4
4
  • ontluisterend
    • goed geschreven en ontluisterend verhaal

    ‘Ontsporing’ leest als een roman. Hoofdpersonage: een eenzame, onzekere man die bij gebrek aan talent valt voor de verleiding van vals spelen. Dat is althans het beeld dat Diederik Stapel van zichzelf neerzet.

    Stapel kan schrijven, daar zit het probleem niet. De eerste zin bijvoorbeeld is meteen raak: ‘Het zijn geen studenten die op de bus staan te wachten. Ze doen wel alsof, maar ze zijn net iets te jong. Het zijn scholieren.’ Deze observatie wordt gedaan door de ik-persoon, die maar net op tijd opzij kan springen voor de naderende bus. ‘De scholieren kijken geamuseerd toe,‘ vervolgt Stapel. ‘Ze zien een lange, donkere man, licht kalend, moderne bril, rommelig donker, grijzend haar. Ik draag een net pak en een luxe lichtblauw overhemd met chique, bijzondere manchetknopen. Het zijn ronde glazen knopjes waarachter een klein fotootje te zien is van mijn twee jonge dochtertjes.’

    De toon is meteen gezet. Niet alleen is de symboliek goed gekozen. De wereld van het alsof: scholieren die zich voordoen als studenten. De geamuseerdheid die gevoeld wordt als Stapel maar net op tijd kan wegspringen voor een naderende bus. Ook zet Stapel zichzelf meteen neer als een onzeker en eenzaam individu, kwetsbaar in al zijn menselijkheid en vader van twee kinderen.

    Natuurlijk is het een truc, maar het werkt - althans bij mij. Schrijven bestaat nu eenmaal bij de gratie van effectbejag en het spelen van een spel met de lezer en Stapel weet hoe hij de lezer moet bespelen om zijn sympathie te winnen. Afgezien daarvan biedt het boek een mooie kans om in de zeden en mores van de academische wereld te duiken en dan in het bijzonder in die van de sociale psychologie. En dit is pas echt ontluisterend.

    Volgens Stapel is experimenteel psychologisch onderzoek eigenlijk theater; met de juiste methodologische opzet kun je vrijwel elk gewenst resultaat naar boven toveren, schrijft Stapel en met behulp van zijn collega’s wordt hij hier steeds beter in. Hij merkt steeds beter wat wel en wat niet werkt en na een tijdje weet hij precies aan welke knoppen hij moet draaien om via slinkse wijze in een experimentele onderzoeksopzet iets te laten verschijnen of verdwijnen.
    Wat Stapel doet, is ‘niet keurig wit,’ zo schrijft hij, ‘maar ook niet pikzwart. Het was grijs en het was usance.’ Jarenlang loopt hij met deze voorgekookte ‘onderzoekjes’ dan ook keurig in de maat, maar echt groot succes bleef uit. De stap van het het orkestreren van volkomen betekenisloze onderzoeksresultaten, naar het regelrecht verzinnen van deze ‘feiten’ is helemaal niet groot, meent Stapel. Het is in elk geval stukken efficiënter.

    Stapel schrijft dat hij spijt heeft van de fraude die hij gepleegd heeft. En hij gaat ook daadwerkelijk diep door het stof. Hij bewaart slechts een klein beetje eergevoel en dit gaat gepaard met de nodige pathetiek. Van zijn val maakt hij een zelfbewuste sprong en even later zelfs een regelrechte zelfmoordduik en dat is nogal ongeloofwaardig als je weet dat hij zijn fraude in eerste instantie hardnekkig bleef ontkennen en deze pas toegaf nadat hij werkelijk geen kant meer op kon.

    Natuurlijk heeft Stapel spijt. Niet alleen om wat hij gedaan heeft maar vooral ook omdat hij betrapt is. Maar ach, we weten allemaal hoe het werkt, een regelrechte zelfmoordduik is stukken spannender en sensationeler dan een middelmatige professor die moeizaam door het leven struikelt om uiteindelijk keihard te vallen. Stapel weet precies hoe hij de lezer moet bespelen. Wat je van hem ook kan zeggen, stom is hij niet.

    Vond je dit een nuttige review?
    8 0 Ongepaste review?
  • mooi boek
    • Toegankelijk
    • Verrassend

    Sommige schrijvers van een review wekken de indruk dat ze het onderzoek van de commissie Levelt nog eens dunnetjes willen overdoen. Ik vind dat een verkeerde insteek voor een review op deze plek.
    Het gaat hier om een goed geschreven autobiografische roman waarin de schrijver op een verrassend eerlijke manier de gigantische emotionele worsteling beschrijft die hij doormaakt, na de crash van zijn carrière. Hier en daar etaleert hij zijn belezenheid en kennis op het gebied van de sociale psychologie en de cultuurhistorie wat te nadrukkelijk, maar daar staat tegenover dat hij de lezer met een vergaande openheid kennis laat nemen van zijn persoonlijke ontwikkeling en het proces van afglijden wat hem 'overkomen' is. Ik zou Diederik Stapel willen adviseren om niet langer te blijven aanschurken tegen de psychologie en de wetenschap (zoals hij in het boek onmiskenbaar doet), maar een keuze te maken uit de vele andere kwaliteiten waarover hij beschikt, niet in de laatste plaats zijn schrijfvaardigheid. Dit biedt naar mijn gevoel de beste kansen op een zekere mate van rehabilitatie (waar uiteindelijk ieder mens recht op heeft).

    Vond je dit een nuttige review?
    7 0 Ongepaste review?
  • Open en inzichtbiedend relaas
    • Toegankelijk

    Een open geschreven verhaal over iemand die wordt meegesleept door het fantasiebeeld dat hij van zichzelf heeft gebouwd. Een val is dan onontkoombaar. Zo nu en dan slaat de weegschaal door, het is vooral zijn visie die telt en daarin ontbreekt dan het oprechte meeleven met de gevoelens van degenen die hij meesleept in zijn val (dochters, vrouw, moeder, promovendi). Dat is jammer.
    Maar ondanks dat een boek dat inzicht biedt in iemand die van grote hoogte valt en daarover durft te schrijven.
    Ik werk overigens zelf als wetenschapper bij de universiteit van Tilburg.

    Vond je dit een nuttige review?
    4 0 Ongepaste review?
  • Dapper
    • Inspirerend
    • Verrassend

    Top boek waar je veel uit leert zeker als PhD student!!

    Vond je dit een nuttige review?
    2 0 Ongepaste review?
  • Meeslepend
    • Toegankelijk
    • Compleet

    Geweldig geschreven, meeslepend boek. Ik heb heb in recordtempo uitgelezen en ben direct begonnen aan De Fictiefabriek (dat overigens ook een aanrader is).
    Wil je meer te weten komen over de persoon van Diederik Stapel of over de 'academische wereld' e.d.: lees dan zeker dit boek. Onvoorstelbaar dat die man nu, bijna 7 jaar na dato, nog steeds werkeloos (tenminste, ik kan via Google niet vinden dat hij weer een baan heeft) thuis zit, terwijl er zo veel frauderende/liegende politici zijn die aan kunnen blijven of snel weer een baan hebben. Ik heb door het lezen van dit boek zeker meer sympathie voor de man gekregen.

    Vond je dit een nuttige review?
    1 0 Ongepaste review?
  • boeiend en eerlijk verhaal
    • Toegankelijk
    • Verrassend

    Verrassend eerlijk en goed geschreven. Een kijkje in de gedachtenwereld en emoties van iemand die zelf nauwelijks kan geloven wat hem bezield heeft. Stapel schrijft goed en het is bij vlagen heel spannend en van een pijnlijke eerlijkheid. Zeer de moeite waard vond ik, zeker als je nieuwsgierig bent naar hoe makkelijk en tegelijkertijd ook moeilijk het is om te frauderen in de wetenschap.

    Vond je dit een nuttige review?
    5 2 Ongepaste review?
  • Mooi zelfonderzoek
    • Toegankelijk
    • eerlijk

    Jammer (en mooi) dat de wereld niet in te delen is in goed en slecht: Stapel's worsteling met de weerbarstige waarheid geeft mooi weer hoe met teleurstellingen om te gaan. Je realiseert je gedurende de rit dat de grens tussen zwart en wit verschillend te trekken is: alleen terugkijkend zijn we een stuk strenger dan op het moment dat we "wegkijken".
    Ook zelfkritiek naar ons als wetenschappers: de kleren van deze keizer werden weinig gecheckd, en zonder checks en balances worden velen onder ons een Zonnekoning. Was mooi als hij zélf zijn boek aan het public domain had geschonken. Stapel komt integer over, en verwacht ook niet dat er straks weer een nieuwe incarnatie blijkt te zitten in deze matroesjka.
    Leerzame en aandoenlijke verantwoording van zijn ontsporing.

    Vond je dit een nuttige review?
    1 0 Ongepaste review?
  • Interessant
    • Toegankelijk

    Prettig leesbaar, interessante inkijk

    Vond je dit een nuttige review?
    1 0 Ongepaste review?
  • onthutsend en ontroerend
    • Inspirerend
    • Verrassend
    • ontroerend
    • Spannend
    Toon alle punten Toon alleen de eerste 3 punten

    Ik vond dit een onverwacht heftig en ontroerend boek. Het geeft je een inkijk in de wereld van de wetenschap maar vooral ook een inkijk in het hoofd van deze ex-wetenschapper. En dat is van tijd tot tijd schokkend maar ook eerlijk en integer. En dat wat hij beschrijft, kennen we allemaal. Wij allemaal laten ons vaak verleiden tot zaken die eigenlijk (net) niet kunnen.
    Hij schrijft trouwens heel mooi. Het leest als een thriller. Ik ben benieuwd of hij blijft schrijven.

    Vond je dit een nuttige review?
    3 2 Ongepaste review?
  • Verbazend goed en verhelderend
    • Inspirerend
    • Onduidelijk

    Liegen is een van de grootste uitvindingen van de mens, en Stapel laat overtuigend zien dat je door door te blijven liegen kan overleven.

    Vond je dit een nuttige review?
    8 7 Ongepaste review?

Productspecificaties

Inhoud

Taal
Nederlands
Bindwijze
Paperback
Druk
1
Aantal pagina's
315 pagina's
Kaarten inbegrepen
Nee
Illustraties
Nee

Betrokkenen

Auteur
Diederik Stapel
Uitgever
Prometheus

EAN

EAN
9789044623123

Overige kenmerken

Extra groot lettertype
Nee
NUR code
770

Je vindt dit artikel in

Categorieën
Boek, ebook of luisterboek?
Boek
Nieuw of tweedehands
Tweedehands
Studieboek of algemeen
Algemene boeken
7 90
Uiterlijk 22 juli in huis Tooltip
Verkoop door bol.com
In winkelwagen
Andere verkopers (8)
Snelste levering
Op voorraad. Voor 13:00 uur besteld, morgen in huis
Snelste levering
Tweedehands
Als nieuw vanaf € 7,00
Tweedehands
  • Gratis verzending vanaf 20 euro
  • 30 dagen bedenktijd en gratis retourneren
  • Ophalen bij een bol.com afhaalpunt mogelijk
  • Dag en nacht klantenservice
  • Cadeautje? Laat het voor je inpakken en bezorgen